Cắt giảm điều kiện kinh doanh theo hướng hậu kiểm

Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Theo dự thảo, Chính phủ đề xuất thay thế Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng cắt giảm thêm 58 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi 16 ngành, nghề. Việc sửa đổi nhằm tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh phải thực chất

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở, tính hợp lý và tính thực chất của phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc cắt giảm phải bảo đảm đạt mục tiêu tối thiểu 30% nhưng quan trọng hơn là thực sự cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng. Đồng thời, cần tổng hợp đầy đủ ý kiến của các đối tượng chịu tác động và chuẩn bị các văn bản hướng dẫn để bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ ngay khi có hiệu lực.

Đối với quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người ngoài các mục đích hợp pháp, cơ quan thẩm tra thống nhất với chủ trương tăng cường kiểm soát nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng "bóng cười", bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát, quy định rõ các trường hợp được loại trừ, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành và không ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học và các mục đích sử dụng hợp pháp.

Về phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Ủy ban thống nhất với định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, song đề nghị đánh giá kỹ lưỡng đối với các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao như kinh doanh nước sạch, kinh doanh khí, tàu bay không người lái, khoáng sản, khai thác cảng biển hay thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên. Theo cơ quan thẩm tra, việc thay đổi phương thức quản lý chỉ nên thực hiện khi đã có cơ chế quản lý thay thế khả thi, hiệu quả và không tạo khoảng trống trong quản lý nhà nước.

Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục đánh giá tác động của việc bổ sung hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế và không tạo thêm rào cản gia nhập thị trường. Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cần rà soát tên gọi dự thảo Luật, hoàn thiện quy định chuyển tiếp và nguyên tắc ban hành các biện pháp quản lý thay thế, bảo đảm không phát sinh thêm điều kiện đầu tư kinh doanh, giấy phép hoặc thủ tục hành chính dưới bất kỳ hình thức nào.

Cấm kinh doanh khí cười

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài các mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.

Theo Chính phủ, qua theo dõi của Bộ Công an, tình trạng mua bán, sử dụng khí N2O (bóng cười) thời gian qua diễn biến phức tạp. Việc lạm dụng loại khí này để giải trí gây nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là hệ thần kinh, máu và khả năng sinh sản; đồng thời làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc, sử dụng ma túy và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Mặc dù pháp luật hiện hành đã có quy định kiểm soát việc kinh doanh và sử dụng khí N2O trong một số lĩnh vực như y tế, công nghiệp và thực phẩm, song các biện pháp này chưa đủ hiệu quả để ngăn chặn tình trạng lạm dụng. Vì vậy, Chính phủ đề xuất bổ sung khí N2O vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư, kinh doanh đối với mục đích sử dụng cho con người qua đường hô hấp, đồng thời vẫn bảo đảm việc sử dụng hợp pháp trong y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.

Dự thảo cũng bổ sung hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm tăng cường quản lý về an ninh quốc gia và dữ liệu cá nhân.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, việc cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giúp giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính, tiết kiệm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ và khoảng 7.500 giờ thực hiện thủ tục mỗi năm. Đối với các ngành, nghề được cắt giảm, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành xây dựng các biện pháp quản lý thay thế, như ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề, nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.