ĐBQH nêu tình trạng "bán thầu đa cấp", nguy cơ đội vốn dự án đầu tư công

Cập nhật: 12/11/2026

VOV.VN - ĐBQH nêu tình trạng nhà thầu trúng thầu rồi giao lại công việc qua nhiều cấp, cộng thêm chi phí trung gian là một bất cập trong đầu tư công. Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Xây dựng nêu rõ trách nhiệm giám sát của chủ đầu tư và giải pháp siết quy trình đấu thầu, ngăn chặn bán thầu.

"Bán thầu đa cấp" qua nhiều tầng nấc trung gian

Tại phiên chất vấn của Quốc hội về tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) đã chỉ ra một nguyên nhân quan trọng nhưng chưa được đề cập nhiều tại các kỳ họp trước đó làhiện tượng "bán thầu đa cấp" qua nhiều tầng nấc trung gian.

Đại biểu Tạ Văn Hạ cho biết, trong bối cảnh đầu tư công là động lực then chốt dẫn dắt tăng trưởng kinh tế, tiến độ giải ngân vẫn bị kìm hãm bởi khâu chuẩn bị đầu tư và đặc biệt là tình trạng nhà thầu trúng thầu nhưng không trực tiếp thi công. Thay vào đó, công việc bị phân chia qua nhiều cấp: tập đoàn hoặc tổng công ty mẹ trúng thầu giao lại cho công ty con, công ty con tiếp tục giao cho xí nghiệp, đơn vị thi công và chuyển tiếp đến các nhà thầu cuối cùng.

Qua mỗi tầng nấc trung gian, chi phí quản lý và lợi nhuận lại bị cộng thêm. Hậu quả là đơn vị trực tiếp thi công phải gánh toàn bộ chi phí phát sinh và chịu áp lực từ biến động giá cả, khiến công trình bị đội vốn, chậm thanh toán, thậm chí phát sinh tình trạng chiếm dụng vốn.

Trả lời ý kiến đại biểu Tạ Văn Hạ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiến độ giải ngân đầu tư công năm nay có chuyển biến tích cực so với năm trước. Đến hết tháng 10, tỷ lệ giải ngân đạt 71,8%. Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung giải ngân, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn trong năm. Thực hiện Kết luận 366 của Bộ Chính trị, giải ngân đầu tư công được đưa vào một trong những tiêu chí đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan như năm đầu triển khai dự án, tổng lượng vốn năm nay tăng 22% so với năm trước, vẫn còn những nguyên nhân chủ quan ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Trong đó có tình trạng bán thầu mà đại biểu Tạ Văn Hạ đề cập. Việc này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư trong theo dõi, giám sát quá trình thực hiện. Sau khi đấu thầu và ký kết hợp đồng, chủ đầu tư phải giám sát chặt chẽ để nhà thầu thực hiện đúng các cam kết đã ký. Đồng thời, các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng cần vào cuộc kiểm tra, giám sát.

Ngoài ra, một nguyên nhân kéo dài qua nhiều năm là chậm bàn giao mặt bằng. Riêng trong năm nay, giá nhân công và nguyên vật liệu tăng cao cũng gây thêm khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công.

Dù còn nhiều khó khăn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá tiến độ giải ngân đã có chuyển biến tốt và tin tưởng sẽ đạt mục tiêu đề ra. Bộ Tài chính cũng đã trình Chính phủ ban hành Quyết định 1129 về chấm điểm giải ngân đầu tư công.

Siết chặt quy trình đấu thầu, xử lý nghiêm vi phạm "bán thầu"

Tham gia trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội liên quan vấn đề đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, về nguyên nhân khách quan, tiến độ dự án chịu tác động từ vướng mắc giải phóng mặt bằng, biến động giá, thiếu nguồn nguyên liệu, thời tiết bất lợi và việc chậm công bố chỉ số giá ở một số nơi. Bên cạnh đó, một số đơn vị gặp khó khăn về lao động do nhân lực dịch chuyển sang khu vực tư nhân. Về chủ quan, năng lực quản trị, điều hành và tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư vẫn còn hạn chế.

Trả lời vấn đề lựa chọn nhà thầu phụ mà đại biểu Tạ Văn Hạ nêu, Bộ trưởng Trần Hồng Minh thừa nhận thời gian qua xuất hiện nhiều bất cập trong hoạt động đấu thầu tại địa phương. Cụ thể, nhiều nhà thầu liên danh để đủ điều kiện dự thầu nhưng mức giảm giá rất thấp (chỉ khoảng 0,5% -1%), kém xa mức tiết giảm 5% đối với cơ chế chỉ định thầu ở các công trình trọng điểm.

Đáng chú ý, có tình trạng nhà thầu liên danh trúng nhiều dự án nhưng năng lực thực tế của một số đơn vị không đáp ứng yêu cầu, dẫn đến việc giao lại công việc cho nhà thầu phụ (bán thầu).

Bộ trưởng khẳng định, dù quy định đánh giá năng lực tài chính, thiết bị và nhân lực rất chặt chẽ nhưng tình trạng giao thầu lại vẫn xảy ra. Trách nhiệm trước hết thuộc về đơn vị thi công và các vi phạm phải bị xử lý theo pháp luật; đồng thời, chủ đầu tư cũng phải chịu trách nhiệm trong việc kiểm tra, kiểm soát tiến độ và chất lượng dự án.

Thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu sửa đổi nhằm siết chặt quy trình, bảo đảm tính khách quan và ngăn chặn tình trạng bán thầu.

Từ khóa: đầu tư công, bán thầu trong đầu tư công, liên danh nhà thầu, nhà thầu phụ, chậm tiến độ dự án, giải ngân vốn đầu tư công,bán thầu đa cấp

Thể loại: Kinh tế

Tác giả: vân hồng/vov.vn

Nguồn tin: VOVVN

Bình luận






Đăng nhập trước khi gửi bình luận Đăng nhập