Cơ giới hóa giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất

Cập nhật: 7 phút trước

VOV.VN - Vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đóng góp khoảng 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Trong bối cảnh chi phí đầu vào, nhân công tăng và yêu cầu sản xuất xanh, giảm phát thải đặt ra yêu cầu ngày càng cao.

Vùng ĐBSCL là vựa lúa của cả nước, đóng góp quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và xuất khẩu của Việt Nam. Mặc dù giữ vai trò quan trọng nhưng khu vực này đang đối mặt với những thách thức từ biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng, lao động nông nghiệp thiếu hụt và các thị trường xuất khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc cũng như phát thải carbon. Vì vậy, việc phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo theo hướng xanh, hiện đại là yêu cầu tất yếu để khẳng định giá trị hạt gạo Việt Nam trên trường quốc tế.

Ông Nguyễn Quốc Dũng, nông dân ở tỉnh Đồng Tháp cho biết, gia đình đang canh tác với diện tích 4 hecta lúa. Việc thuê máy bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật giúp gia đình ông tiết kiệm khoảng 20-30% chi phí thuốc bảo vệ thực vật, giảm chi phí nhiên liệu, nhân công và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với thuốc, góp phần bảo vệ sức khỏe.

"Giờ xịt máy bay là giảm chi phí, được lợi nhuận cao, hiệu quả cao, tại trước đây mình xịt là phân bón, xăng dần đều rẻ, hiện nay nó mắc, nhân công đều lên, ứng dụng công nghệ 4.0 rất là khỏe, mình không cần thiết phải đi kêu, lên mạng điện nó là nó đến phun cho mình. Nông dân giờ cũng đang tìm tòi, học hỏi 4.0 để mình làm cho nhẹ đầu vào và chi phí", ông Dũng nói.

Đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đang được nhiều nông dân áp dụng. Ông Nguyễn Hoàng Thái, ở tỉnh Đồng Tháp cho biết, đưa cơ giới hóa vào sản xuất giúp giảm đáng kể sức lao động của nông dân. Đặc biệt, khi tham gia liên kết sản xuất, nông dân không phải lo đầu ra; tiền bán lúa được doanh nghiệp thanh toán qua tài khoản, thuận tiện và minh bạch hơn.

"Ban đầu tui cũng thí nghiệm mẫu trên 1,2 ha chứ hổng xịt hết đất, rồi tôi thấy hiệu quả mới sử dụng hết đất luôn, máy móc hiện đại thì nông dân ít cực hơn, tui làm cho công ty cây trồng miền nam liên kết cũng ổn định, ngày giờ người ta cho mình hay cắt, tiền bạc thì chuyển khoản cho mình", ông Thái chia sẻ thêm.

Đầu tư máy móc để giảm sức lao động, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. HTX dịch vụ nông nghiệp Hoàng Phương, tỉnh Tây Ninh đã đưa máy sạ lúa, máy gặt đập liên hợp, máy cuốn rơm và máy bay không người lái (drone)vào canh tác lúa.

Ông Nguyễn Hoàng Phương, Giám đốc HTX cho biết, mô hình sạ cụm kết hợp vùi phân có nhiều ưu điểm trong giảm lượng giống, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả canh tác. Với sự phát triển nhanh của công nghệ, các dòng máy bay không người lái hiện nay có công suất lớn hơn so với trước đây và có thể thực hiện khoảng 50 ha/ngày.

Tuy nhiên, trong cơ giới hóa, một trong những khó khăn hiện nay là khâu sau thu hoạch vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là năng lực sấy và bảo quản lúa chưa đáp ứng nhu cầu. Nhiều trường hợp lúa sau thu hoạch phải chờ đến lượt sấy, ảnh hưởng chất lượng hạt lúa và làm giảm giá trị sản phẩm. Ông Nguyễn Hoàng Phương cho rằng, cần đầu tư đồng bộ hạ tầng sau thu hoạch, nhất là hệ thống sấy, kho bảo quản và các dịch vụ cơ giới hóa. Đây là những mắt xích quan trọng để nâng cao chất lượng lúa gạo, gia tăng giá trị sản phẩm.

"Một máy bay một ngày làm 50 ha, tương đương với gấp 10 lần gieo sạ của chúng ta. Còn vấn đề lượng giống, chúng ta được quyền kiểm soát, đo một tô ruộng 5 ha, 10 ha, chỉ cần cộng con số giống hợp lý là nó phun không sai một ly, nó chuẩn như vậy. Còn chúng ta dùng nhân công tay, rồi chiếc máy cày phải lôi bao nhiêu người ra đổ giống rồi sạ đứt hàng phải dặn, còn chiếc máy bay là nó làm được hết", ông Phương cho hay.

Cơ giới hóa không chỉ dừng ở việc thay thế sức lao động thủ công mà phải hướng đến cơ giới hóa đồng bộ, chính xác, kết hợp chuyển đổi số và quản trị sản xuất dựa trên dữ liệu. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT thành phố Cần Thơ cho biết, thời gian qua, thành phố đã tích cực triển khai nhiều mô hình cơ giới hóa tiên tiến gắn với nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải. Nổi bật là các mô hình sạ hàng kết hợp vùi phân, cơ giới hóa xử lý rơm rạ, máy cuốn rơm, sản xuất phân hữu cơ từ rơm và sử dụng máy tung phân hữu cơ trong canh tác lúa. Các mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Đến nay, tùy theo từng vùng sản xuất và mùa vụ, tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất lúa trên địa bàn Cần Thơ đạt mức cao. Trong đó, các khâu làm đất và bơm tưới đã được cơ giới hóa hoàn toàn, đáp ứng 100% nhu cầu thông qua các tổ, nhóm dịch vụ cơ giới tại cộng đồng. Khâu gieo sạ, cấy đạt trên 90% diện tích có nhu cầu; khâu chăm sóc đạt khoảng 90% diện tích sản xuất; khâu thu hoạch đã được cơ giới hóa 100%, toàn bộ sản lượng lúa được thu hoạch bằng máy.

Hiện nay, thành phố Cần Thơ đang phát triển các tổ dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp gắn với hợp tác xã nhằm nâng cao hiệu quả khai thác máy móc, giảm chi phí đầu tư cho nông dân và hình thành các chuỗi dịch vụ nông nghiệp hiện đại, góp phần phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, bền vững, chất lượng cao và phát thải thấp.

Bà Nguyễn Thị Giang nhấn mạnh: "Cơ giới hóa không chỉ dừng lại ở việc thay thế lao động thủ công, mà phải hướng đến cơ giới hóa đồng bộ, chính xác và dựa trên nền tảng dữ liệu số. Trong thời gian qua, thành phố Cần Thơ đã tích cực triển khai nhiều mô hình ứng dụng cơ giới hóa tiên tiến gắn với nông nghiệp tuần hoàn và phát thải thấp. Nhiều mô hình đã cho thấy hiệu quả rất rõ rệt như: sạ hàng kết hợp vùi phân, cơ giới hóa xử lý rơm rạ, máy cuốn rơm, sản xuất phân hữu cơ từ rơm và ứng dụng máy phun phân trong canh tác lúa".

Trong bối cảnh chi phí vật tư đầu vào ngày càng tăng, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu giảm phát thải từ các thị trường ngày càng khắt khe, cơ giới hóa được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và thúc đẩy phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Ông Hồ Phi Tuấn, Trưởng phòng cơ điện, Cục kinh tế hợp tác, Bộ NN&MT cho biết, cơ giới hóa trong ngành hàng lúa gạo đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều khâu sản xuất như làm đất, bơm tưới, thu hoạch và vận chuyển đã được cơ giới hóa ở mức cao, góp phần giảm sức lao động, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Tuy nhiên, theo đánh giá cơ giới hóa vẫn còn nhiều hạn chế, hiện chủ yếu tập trung ở khâu đầu và khâu cuối của chuỗi sản xuất như làm đất và thu hoạch, trong khi các khâu gieo cấy, chăm sóc, bảo quản, chế biến sau thu hoạch còn yếu và thiếu tính đồng bộ. Bên cạnh đó, ngành cơ khí nông nghiệp trong nước mới đáp ứng chưa đến 30% nhu cầu thị trường; khoảng 70% máy nông nghiệp vẫn phải nhập khẩu.

Theo ông Tuấn, cần xác định chuyển từ cơ giới hóa đơn lẻ sang cơ giới hóa đồng bộ theo chuỗi giá trị; từ hỗ trợ thiết bị sang phát triển hệ sinh thái dịch vụ cơ giới hóa; từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải. Mục tiêu cuối cùng của cơ giới hóa là xây dựng nền cơ giới hóa đồng bộ, thông minh, xanh và bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng sức cạnh tranh và phát triển ngành hàng lúa gạo Việt Nam theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

"Để phát triển cơ giới hóa đồng bộ thì phát triển cơ giới hóa toàn chuỗi từ khâu làm đất, gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch, sấy, bảo quản, chế biến và xử lý phụ phẩm. Cơ giới hóa của chúng ta mới chỉ mạnh ở mấy khâu đầu, còn ở khúc giữa còn yếu cho nên là phát triển cơ giới hóa toàn chuỗi, ưu tiên phát triển dây chuyền đồng bộ, và ưu tiên phát triển các máy chuyên dùng các thiết bị giảm tổn thất và công nghệ giảm phát thải", ông Tuấn nói.

Thực tế đã minh chứng, cơ giới hóa giúp giảm chi phí, sức lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. Tuy nhiên, mức độ cơ giới hóa giữa các khâu còn chưa đồng đều; hạ tầng sau thu hoạch, quy mô sản xuất và năng lực cung ứng máy móc, dịch vụ vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình chuyển từ cơ giới hóa từng khâu sang cơ giới hóa đồng bộ, gắn với chuyển đổi số, giảm phát thải và nâng cao giá trị hạt gạo.

Hà Nội dẫn: Để cơ giới hóa thực sự trở thành động lực nâng cao sức cạnh tranh của ngành hàng lúa gạo, cần có những giải pháp đồng bộ từ tổ chức sản xuất, phát triển dịch vụ cơ giới, đầu tư hạ tầng đến nghiên cứu, chế tạo máy móc phù hợp với điều kiện sản xuất. Đây là nội dung sẽ được chúng tôi đề cập trong bài 2 của loạt bài với nhan đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, hướng tới cơ giới hóa đồng bộ ngành hàng lúa gạo”, mời quý thính giả cùng lắng nghe.

Từ khóa: sản xuất, sản xuất lúa, xuất khẩu gạo, nâng cao hiệu quả,hiểu quả sản xuất, Đồng bằng sông Cửu Long

Thể loại: Kinh tế

Tác giả: phạm hải – thanh tùng/vov-đbscl

Nguồn tin: VOVVN

Bình luận






Đăng nhập trước khi gửi bình luận Đăng nhập