Chiều nay (3/8), tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội Thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Quan tâm góp ý đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM tán thành việc bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N₂O, còn gọi là “khí cười” để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và nghiên cứu hóa học.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung Phụ lục số IV của Luật Đầu tư số 143 của Quốc hội có liên quan đến việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo tinh thần Nghị quyết số 66; đại biểu Trần Hoàng Ngân, cho rằng, trước mắt chưa nên đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đối với lĩnh vực kinh doanh nước sạch.

“Mặc dù quan điểm của chúng ta là đẩy mạnh hậu kiểm thay cho tiền kiểm, nhưng đối với nước sạch, nước uống trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe con người, nếu đã sử dụng rồi mới phát hiện có vấn đề thì công tác hậu kiểm sẽ chậm một nhịp. Vì vậy, nội dung này cần được cân nhắc thận trọng”, đại biểu nhấn mạnh.

Còn theo Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, Đoàn Đại biểu Quốc hộiTP.HCM,việc sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không nên chỉ dừng ở việc đưa một ngành, nghề vào hoặc ra khỏi danh mục, mà quan trọng hơn là phải thiết lập cơ chế quản lý thực chất, quy định rõ điều kiện sản xuất, kinh doanh, đối tượng được mua bán và trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cho biết, thời gian qua, việc quản lý một số ngành, nghề thuộc danh mục này còn mang tính hình thức. “Vì vậy, nếu chỉ rút bớt ngành, nghề khỏi danh mục mà không thay đổi phương thức quản lý thì chưa chắc đã giải quyết được những bất cập trong thực tiễn".

Dẫn ví dụ về lĩnh vực hóa chất, đại biểu cho rằng đây chắc chắn phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, song thực tế quản lý hiện nay còn nhiều khoảng trống. Phụ gia thực phẩm và phụ gia công nghiệp có thể có công thức hóa học tương tự nhau nhưng khác biệt lớn về chất lượng, độ tinh khiết và mục đích sử dụng. Phụ gia công nghiệp có thể chứa tạp chất và không được sử dụng trực tiếp cho con người, trong khi phụ gia thực phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.Tại chợ Kim Biên, các hộ kinh doanh phụ gia thực phẩm được cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Hàng hóa phải được bán nguyên đai, nguyên kiện, có nhãn mác đầy đủ; không được tùy tiện chia nhỏ, sang chiết để bán. Cơ quan chức năng cũng thường xuyên kiểm tra, xử phạt các trường hợp vi phạm.

Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh hóa chất công nghiệp tại cùng khu vực lại không thuộc phạm vi cấp phép, kiểm tra, thanh tra và xử phạt của cơ quan quản lý chuyên ngành về thực phẩm. Điều này tạo ra khoảng trống trong quản lý các loại hóa chất có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng con người.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan đơn cử nhưaxit vẫn có thể được mua bánvà từng bị sử dụng trong các vụ tấn công người khác. Đối với xyanua, cơ quan công an cũng đã phát hiện những vụ mua bán, tàng trữ với khối lượng lớn, thậm chí tính bằng tấn.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan nhấn mạnh vấn đề không chỉ là đưa hóa chất vào hay ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, mà phải quy định cụ thể từng loại hóa chất được sản xuất, kinh doanh như thế nào,được bán cho đối tượng nào; cần giấy tờ gì và phải đáp ứng những điều kiện nào. “Không thể để một mặt hàng thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện nhưng trên thực tế, chỉ cần có tiền thì bất kỳ ai cũng có thể mua”, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan nêu quan điểm.

Đại biểu cũng đồng tình với việc tiếp tục cân nhắc đối với những lĩnh vực trực tiếp liên quan đến sức khỏe và đời sống người dân, như lĩnh vực cung cấp nước sinh hoạt. Theo đại biểu, bản chất của ngành, nghề kinh doanh có điều kiện là tổ chức, cá nhân không thể chỉ có vốn là được quyền tùy ý sản xuất, kinh doanh, mà phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý và chuyên môn.

Do đó, điều cần xem xét là hiệu quả quản lý trên thực tế. Nếu chỉ quản lý bằng giấy phép, hồ sơ mà không kiểm soát được hoạt động sản xuất, mua bán thì việc sửa đổi danh mục cũng khó tạo ra thay đổi thực chất.

Góp ý đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc xây dựng dự thảo luật nhằm thể chế hóa đầy đủ tinh thần chỉ đạo của Trung ương là cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện đầu tư kinh doanh.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần lưu ý không chỉ quan tâm đến số lượng ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục, mà phải tham vấn đầy đủ ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động, qua đó thực sự nâng cao hiệu quả cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lần đầu tiên được quy định tập trung tại Luật Đầu tư năm 2014, với 267 ngành, nghề. Đến năm 2016, Quốc hội rút xuống còn 243 ngành, nghề; Luật Đầu tư năm 2020 quy định 227 ngành, nghề và dự thảo Luật Đầu tư lần này đề xuất tiếp tục đưa 58 ngành, nghề ra khỏi danh mục.

“Mặc dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, nhưng vấn đề đặt ra là chi phí tuân thủ vẫn còn lớn. Doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện, giấy phép và sự chấp thuận của các cơ quan khác nhau. Vẫn còn tồn tại những điều kiện mang tính hình thức, thiếu tính định lượng, gây khó khăn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Để giải quyết căn cơ những bất cập này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, từ nay đến khi Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng chỉ duy trì đối với những ngành, nghề thực sự cần thiết, liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường; bảo đảm tính chính đáng, hợp lý và phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, cần rà soát kỹ sự cần thiết của từng ngành, nghề trên cơ sở đánh giá mức độ rủi ro đối với cộng đồng. Đồng thời, xem xét khả năng thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các công cụ quản lý khác như quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Đối với những ngành, nghề đã phát triển tương đối ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và cơ chế hậu kiểm đã đầy đủ thì cần xem xét đưa ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Việc này sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm môi trường sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng.

Một trong những yêu cầu được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao trách nhiệm tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp; tăng cường thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, giám sát. Trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, Chủ tịch Quốc hội cho rằng công nghệ phải được ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý nhà nước, không thể tiếp tục thực hiện hoàn toàn theo phương thức truyền thống.

Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định rõ ràng, cụ thể, minh bạch, có thể đo lường, thực hiện và kiểm tra được; không để xảy ra tình trạng mỗi cơ quan, địa phương hiểu và áp dụng khác nhau.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị thiết lập cơ chế rà soát định kỳ để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu nghiêm túc, tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm thực hiện đúng tinh thần nghị quyết của Quốc hội về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thực sự thông thoáng, minh bạch và thuận lợi.