Tại hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiệnNghị quyết Đại hội XIV của Đảng dành cho các cơ quan báo chí, xuất bảnvà đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức, tổ chức ngày 8/4 tại Hà Nội, GS. TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Ban Chấp hànhTrung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, những điểm mới về quan điểm, định hướng phát triển chung của đất nước trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Tổng kết thực tiễn 40 năm đổi mới và nhiệm kỳ Đại hội XIII - cơ sở hình thành tư duy phát triển mới

Đại hội XIV được chuẩn bị trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn 40 năm đổi mới và đặc biệt là nhiệm kỳ Đại hội XIII - một nhiệm kỳ diễn ra trong bối cảnh có nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có. Thế nhưng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện trên các lĩnh vực.Từ tổng kết thực tiễn, Đại hội XIV đã rút ra 5 bài học kinh nghiệm có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc, trong đó nổi bật là: Kiên định nền tảng tư tưởng và mục tiêu phát triển; giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng; quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”; không ngừng đổi mới phương pháp lãnh đạo và phương pháp tư duy trong hoạch định đường lối, chính sách.GS. TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng, những bài học này không chỉ là sự tổng kết kinh nghiệm, mà còn là cơ sở lý luận - thực tiễn để hình thành hệ thống quan điểm phát triển mới của Đại hội XIV.

Hệ thống quan điểm, mục tiêu và tầm nhìn phát triển - sự định hình một mô hình phát triển mới

Trên nền tảng tổng kết thực tiễn, Đại hội XIV đã xác lập một hệ thống quan điểm phát triển có tính toàn diện, đồng bộ và mang tính định hướng chiến lược lâu dài.

Thứ nhất, tiếp tục khẳng định, bổ sung và phát triển quan điểm chính trị cơ bản của Đảng: lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; đẩy mạnh đổi mới toàn diện; giữ vững nguyên tắc tổ chức của Đảng; phát triển đất nước theo hướng tự chủ, nhanh và bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, xác định định hướng phát triển tổng quát là tăng trưởng nhanh, bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường; gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó “Phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng đảng là then chốt; phát triển văn hóa con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”.

Thứ ba, xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước và coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Thứ tư, nhấn mạnh sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp chặt chẽ các lĩnh vực phát triển với bảo vệ Tổ quốc; kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm lợi ích quốc gia trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Thứ năm, đề cao công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; kiểm soát quyền lực; nâng cao năng lực lãnh đạo và quản trị quốc gia.

“Các quan điểm đó cho thấy một bước phát triển mới trong tư duy phát triển của Đảng, không chỉ dừng ở xác định mục tiêu, mà đã định hình một mô hình phát triển mới, trong đó có sự kết hợp chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững, giữa phát huy nội lực với hội nhập quốc tế, giữa vai trò của Nhà nước, thị trường và xã hội”, GS. TS Tạ Ngọc Tấn nhận xét.

Mục tiêu Tổng quát của Đại hội XIV phản ánh khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Mục tiêu tổng quát của Đại hội XIV thể hiện bước phát triển mới trong tư duy phát triển. Từ trọng tâm ổn định kinh tế và công nghiệp hóa trước đây, nay chuyển sang phát triển nhanh gắn với bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ mô hình dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang tri thức, công nghệ và thể chế hiện đại, hướng tới vượt bẫy thu nhập trung bình và vươn lên tầm các quốc gia phát triển.

Đồng thời, mục tiêu nhấn mạnh phát triển kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội. Phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng mà còn bằng chất lượng sống, cơ hội học tập, chăm sóc sức khỏe, việc làm bền vững và môi trường an toàn. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực, thể hiện bản chất nhân văn của con đường xã hội chủ nghĩa.

Bên cạnh đó, mục tiêu còn thể hiện khát vọng nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việt Nam chủ động hội nhập sâu, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, gắn phát triển với quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền, giữ vững môi trường hòa bình, khẳng định bản lĩnh và vai trò quốc tế.

Mục tiêu tổng quát của Đại hội XIV được đặt trong tầm nhìn dài hạn gắn với các mốc phát triển chiến lược 2030 - 100 năm thành lập Đảng và 2045 - 100 năm thành lập nước, thay vì chỉ giới hạn trong khuôn khổ một nhiệm kỳ 5 năm.

“Cách tiếp cận này thể hiện bước trưởng thành quan trọng của tư duy lãnh đạo và quản trị quốc gia: từ tư duy ngắn hạn sang tư duy chiến lược, từ xử lý tình thế sang kiến tạo tương lai. Khi các mục tiêu phát triển được hoạch định trong quỹ đạo nhiều thập niên, khát vọng dân tộc được nâng lên thành ý chí lịch sử bền bỉ, có lộ trình, có cơ sở và có quyết tâm chính trị cao. Đây chính là biểu hiện sinh động của tầm nhìn chiến lược và năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới”, GS. TS Tạ Ngọc Tấn nêu ý kiến.

Lý luận về đường lối đổi mới - bước phát triển quan trọng trong nhận thức lý luận của Đảng

Trên cơ sở nhận thức sâu sắc về CNXH và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam, lý luận này thể hiện qua việc xác lập các nền tảng của mô hình phát triển như: phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN; phát triển nền dân chủ XHCN; kết hợp phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Những nội dung này phản ánh sự thống nhất giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, giữa lý luận và thực tiễn, giữa kế thừa và đổi mới.

GS. TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng, việc bổ sung lý luận về đường lối đổi mới vào nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quan trọng. Một mặt, khẳng định giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới; mặt khác, thể hiện vai trò sáng tạo của Đảng trong phát triển lý luận phù hợp thực tiễn Việt Nam.

Đồng thời, điều này làm rõ hơn nội hàm của quan điểm “kiên định” với bốn nội dung cơ bản: kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; kiên định đường lối đổi mới; và kiên định các nguyên tắc xây dựng Đảng.

Hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển - đột phá chiến lược mang tính quyết định

Trên cơ sở những quan điểm và nhận thức lý luận mới, Đại hội XIV xác định tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước là một trong những đột phá chiến lược có ý nghĩa quyết định.

“Từ những phân tích trên có thể thấy, Đại hội XIV đã hình thành một hệ thống quan điểm phát triển mới, trong đó lý luận về đường lối đổi mới giữ vai trò nền tảng; thể chế phát triển giữ vai trò đột phá; xác định đúng vị trí, vai trò các thành phần kinh tế là điều kiện quan trọng; và khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu; phát triển nhanh, bền vững vì hạnh phúc nhân dân là mục đích. Đây chính là cơ sở lý luận và định hướng chiến lược để triển khai các mục tiêu phát triển trong từng lĩnh vực cụ thể của đất nước trong giai đoạn tới”, GS.TS Tạ Ngọc Tấn nhận xét.