Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, những câu chuyện về trách nhiệm, khát vọng và sứ mệnh của thanh niên trong thời đại mới trở thành một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội xác định mục tiêu xây dựng lớp thanh niên Việt Nam có lý tưởng cách mạng, giàu lòng yêu nước, có bản lĩnh, tri thức, sức khỏe, kỹ năng và năng lực hội nhập; tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, từng bước trở thành những công dân toàn cầu, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Không chỉ là những mục tiêu được đặt ra trên văn kiện, tinh thần ấy còn được phản chiếu qua hơn 70.000 thông điệp của đoàn viên, thanh niên Việt Nam trong và ngoài nước gửi tới Đại hội. Nhiều ý kiến bày tỏ mong muốn tổ chức Đoàn tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, tạo ra nhiều môi trường hơn để thanh niên phát huy khả năng nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, làm chủ công nghệ và tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ mọi lĩnh vực đời sống, thanh niên được kỳ vọng là lực lượng đi đầu trong việc tiếp cận tri thức mới, làm chủ công nghệ và tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Làm chủ công nghệ nhưng không quên gìn giữ giá trị văn hóa

Từ địa đầu cực Bắc của Tổ quốc, anh Đỗ Anh Tú, Bí thư Đoàn xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, mang tới Đại hội những suy nghĩ về trách nhiệm của thanh niên trong kỷ nguyên số. Theo anh, tuổi trẻ hôm nay không chỉ cần giữ tinh thần xung kích trong lao động, sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội địa phương mà còn phải không ngừng học tập, tự làm mới bản thân để bắt kịp sự vận động nhanh chóng của thời đại.

“Trong kỷ nguyên số, mỗi bạn trẻ cần chủ động học tập, thường xuyên cập nhật tri thức mới, trang bị các kỹ năng về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Chỉ khi làm chủ được công nghệ, thanh niên mới có thể theo kịp sự phát triển của xã hội và đóng góp hiệu quả hơn cho quê hương, đất nước”, anh Đỗ Anh Tú chia sẻ.

Theo anh Tú, thanh niên là lực lượng có nhiều lợi thế trong tiếp cận cái mới, đặc biệt là khoa học công nghệ. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là tiếp nhận tri thức mà còn phải biết ứng dụng những tiến bộ đó vào thực tiễn, biến khoa học công nghệ thành công cụ phục vụ đời sống, phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Cùng chung quan điểm về yêu cầu đổi mới trong thời đại số, chị Lê Minh Đức, Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên Chính phủ, Bí thư Đoàn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, bên cạnh việc trang bị năng lực số, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và bồi đắp nền tảng văn hóa cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh quan trọng của sự phát triển đất nước. Thanh niên ngày nay cần phát huy bản lĩnh, trách nhiệm trong gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đồng thời đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế”, chị Lê Minh Đức bày tỏ.

Theo chị Đức, trong bối cảnh phương thức tiếp cận và tập hợp thanh niên ngày càng thay đổi, tổ chức Đoàn cũng cần đổi mới mạnh mẽ hơn về không gian hoạt động, tận dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và những phương thức sáng tạo để đưa các hoạt động đến gần hơn với giới trẻ.

Điều đó đồng thời đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ Đoàn phải không ngừng nâng cao năng lực số, chủ động tiếp cận công nghệ mới, từ đó trở thành những người truyền cảm hứng, đồng hành và dẫn dắt thanh niên trong môi trường số.

Đổi mới để đồng hành cùng thanh niên trên hành trình phát triển đất nước

Nhìn lại nhiệm kỳ XII, nhiều phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ đã tạo dấu ấn sâu đậm trong đời sống xã hội. Theo anh Nguyễn Minh Triết - Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, 3 phong trào lớn gồm “Thanh niên tình nguyện”, “Tuổi trẻ sáng tạo” và “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc” tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên trên nhiều lĩnh vực.

Anh Nguyễn Minh Triết cho biết, phong trào thanh niên tình nguyện ngày càng phát triển theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp, phát huy thế mạnh về tri thức, sức khỏe và khả năng kết nối của người trẻ. Không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng, các hoạt động tình nguyện còn trở thành môi trường để thanh niên rèn luyện kỹ năng, trưởng thành và khẳng định trách nhiệm xã hội.

Đối với phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”, trong nhiệm kỳ vừa qua, tổ chức Đoàn đã kết nối và hỗ trợ hơn 200.000 ý tưởng, sáng kiến của thanh niên. Nhiều ý tưởng đã được hiện thực hóa, tạo ra giá trị trong sản xuất, kinh doanh, quản lý và phục vụ đời sống, cho thấy tiềm năng to lớn của lực lượng trẻ trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trước những tác động đa chiều của không gian mạng và công nghệ số, anh Nguyễn Minh Triết cho rằng, công tác giáo dục, định hướng thanh niên trên môi trường mạng cần được thực hiện bằng tư duy mới.

“Chúng tôi xác định phải thực hiện đồng thời cả “xây” và “chống”. Xây dựng những giá trị tích cực, lan tỏa những câu chuyện đẹp, tạo ra môi trường mạng lành mạnh để thanh niên khai thác những lợi ích của công nghệ; đồng thời trang bị kiến thức, khả năng nhận diện để các bạn trẻ hạn chế những tác động tiêu cực từ không gian mạng”, anh Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh.

Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII đề ra 13 chỉ tiêu cùng 5 nhiệm vụ, giải pháp đột phá. Trong đó, nhiều mục tiêu thể hiện rõ tinh thần chuyển đổi số và phát huy vai trò tiên phong của thanh niên như 100 triệu lượt đoàn viên, thanh niên tham gia hoạt động tình nguyện; 100.000 công trình thanh niên tham gia phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; ít nhất 80% thanh thiếu nhi được nâng cao năng lực số; hỗ trợ 750 dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ và hội nhập quốc tế cho 10 triệu thanh thiếu nhi.

Những mục tiêu đó không chỉ là những con số mang tính định lượng mà còn thể hiện kỳ vọng xây dựng một thế hệ thanh niên Việt Nam bản lĩnh, sáng tạo, tự tin bước ra thế giới.

Trong hành trình đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, thanh niên tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Với trí tuệ, khát vọng và tinh thần dấn thân, thế hệ trẻ hôm nay được kỳ vọng sẽ tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, viết tiếp những trang mới cho hành trình phát triển của đất nước.