Đoàn giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng đã chỉ ra một trong những vấn đề gây bức xúc trong nhân dân khi giám sát tại Dự án Khu tái định cư phục vụ giải tỏa dự án tuyến đường vành đai phía Tây tại xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang cũ, nay là xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Khu tái định cư bỏ hoang, dân giải tỏa phải ở nhà trọ

Dự án Khu tái định cư phục vụ giải toả tuyến đường vành đai phía Tây tại xã Hoà Phong, huyện Hòa Vang trước đây,nay là xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng được phê duyệt đầutư vào tháng 7/2019. Dự án gồm 251 lô đất tái định cư, bố trí cho các hộ dân giải tỏa để làm đường vành đai phía Tây và một số dự án khác. Cuối tháng 11/2021, dự án khởi công xây dựng, đến nay cơ bản hoàn thành nhưng đất vẫn bỏ hoang phí. Ban Quản lý dự án phải xin điều chỉnh kéo dài thời gian thực hiện dự án đến năm 2027 để nghiệm thu bàn giao, quyết toán công trình.

Khu tái định cư này nằm biệt lập giữa đồng ruộng, chưa kếtnối đường với dân cư bên ngoài. Người dân trong vùng giải tỏa chưa được cấp sổ đỏ nên chưa thể làm nhà ở. Nhiều hộ dân buộc phải đi thuê nhà trọ hoặc ở nhờ nhà người thân. Ông Lê Hữu Hạo, ở thôn Cẩm Toại Trung, xã Hòa Vang bức xúc, đất tái định cư bỏ hoang, lãng phí nhưng dân giải tỏa phải bỏ tiền đi thuê nhà ở, mỗi tháng mất 5 triệu đồng vì nhà nước không còn hỗ trợ tiền thuê nhà.

“Nhiều hộ dân bịgiải tỏa toàn bộ nhà đất, nhưng hiện nay vẫn chưa có đất để làm nhàvì chưa có giá đất nên chưa có sổ đỏ. Nhà nước cũng hết thời hạn hỗ trợ tiền thuê nhà, người dânphải tự bỏ tiền thuê nhà đã 6 tháng nay hết 30 triệu đồng, giờ đang làm đơn xin hỗ trợ thêm tiền thuê nhà ở”, ông Hạo nói.

Người dân nhường đất để làm công trình chịu quá nhiều vất vả, mỗi tháng mất hàng triệu đồng đi thuê chỗ ở tạm. Vậy trách nhiệm của chính quyền địa phương và các ngành chức năng như thế nào?Đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng - Chi nhánh khu vực 4 cho biết, nguyên nhân chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tái định cư do chưa có đơn giá thu tiền sử dụng đất, chưa xác định được giá đất và chưa có hệ số điều chỉnh giá đất (gọi tắt là hệ số K), tính giá trị tăng thêm đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi khu tái định cư từ xã Hòa Khương (cũ) sang xã Hòa Phong (cũ).

Tại xã Hòa Khương (cũ) trước đây, do thiếu quỹ đất tái định cư nên các hộ giải tỏa ở xã này được chuyển về bố trí tái định cư tại xã Hòa Phong. Theo quy định, người dân giải tỏa ở địa phương này khi có nhu cầu được bố trí tái định cư ở địa phương khác phải tính hệ số điều chỉnh giá đất,là tỷ lệ chênh lệch giữa giá đất thực tế trên thị trường và giá đất do Nhà nước quy định (Bảng giá đất). Đây là cơ sở để thu tiền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân được bố trí tái định cư.

ÔngNguyễn Thanh Hùng, Giám đốcTrung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng - Chi nhánh khu vực 4 cho rằng,việc xác định hệ số tính giá trị tăng thêm áp dụng đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi từ địa phương này đến địa phương khác rất khó. Đề nghị thành phố xem xét lại quy định này cho hợp lý.

“Quy định của thành phố trước đâykhi chuyển đổi khu tái định cư, ngoài phương án tái định cư mà người dân có nhu cầu chuyển đổi đến vị trí mới đềuphải nhân theo hệ số. Tuy nhiên, ở đây là việc bố trí trong phương án tái định cư đã được duyệt,không phải ngoài phương án khikhông có quỹ đất ở địa bàn giải tỏa, nên phải đưa về các xã lân cận đã có quỹ đất để tận dụng quỹ đất thừa ở khu vực đó. Đề nghị Đoàn giám sát có ý kiến phản biện giúp cho người dân tháo gỡ khó khăn này”, ông Hùng đề nghị.

Cần xem xét lại áp dụng hệ số K với lô đất tái định cư

Người dân vùng giải tỏa vốn phải chịu thiệt thòi vì cuộc sống bị xáo trộn, chỗ ở thay đổi. Không ai muốn phải rời bỏ nơi mình gắn bó ổn định, nhưng vì chủ trương chung của thành phố, người dân chấp nhận hy sinh để phục vụ lợi ích chung. Nhiều gia đình phải bỏ tiền đi thuê nhà trọ chật chội, tạm bợ hoặc nương nhờ người thân để có chỗ ở tạm. Việc chậm ban hành giá đất để cấp sổ cho dân khôngphải lỗi của người dân, trong trường hợp này có nênxem xét hỗ trợ người dân?

Ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang cho rằng, Trung tâm phát triển quỹ đất là cơ quan chịu trách nhiệm tham mưu UBND thành phố ban hành hệ số điều chỉnh giá đất. Tuy nhiên, chủ trương giải tỏa là do chính quyền yêu cầu, bản thân người dân không mong muốn.Quan điểm của Đảng, Nhà nước là bố trí tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Bây giờ chính quyền áp dụnghệ số điều chỉnh giá đất, tính giá trị tăng thêm đối với lô đất tái định cư của hộ dân chuyển đổi khu tái định là chưa hợp lý. Ông Lê Phú Nguyện lo ngại, nếu không áp dụng hệ số này thì sau này khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán vào rất khó giải thích, nguy cơ sai phạm, nhưng nếu áp dụng thì rất khó thuyết phục được dân.

“Quan điểm của Đảng, Nhà nước là bố trí tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, nhưng trường hợp này người dân không muốn đi vì không có quỹ đất tại chỗ, họ phải di chuyển đến chỗ khác. Người dânmong cho có chỗ ở để ổn định nhưng chính quyền lại tiếp cận theo cách như thế là không đúng. Khi người dânbị xáotrộn cuộc sống gia đình, xáo trộn sinh kế nêntính hệ số thiệt hại cho họ.Quản lý hành chính nhà nước phải đápứng đồng thời về tuân thủ pháp luật, quan trọng hơn là phải hợp lý người dân và xã hội mới đồng thuận", ông Nguyện nêu ý kiến.

Nhìn ở gốc độ pháp lý, ông Nguyễn Ngọc Chinh, Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư thành phố Đà Nẵng, thành viên Đoàn giám sát đề nghị, cần xem xét lại vấn đề pháp lý khi áp dụng hệ số K đối với người dân bị giải tỏa vào tái định cư. Theo ông Nguyễn Ngọc Chinh, qua nghiên cứu các văn bản pháp luật thì hệ số K này không có một quy định nào chi tiết. “Khi lô đất dự án đó chưa cấp cho người dân sẽ không cógiá thị trường để tính hệ số. Vậy sẽ lấy giá thị trường bằng cách nào? Giá chúng ta căn cứ giá rao bán trên mạng hay căn cứ vào hồ sơ công chứng? Cơ sở pháp lý không có căn cứcụ thể nào gây bất lợi cho người dân vàcơ sở pháp lý để thu tiền cũng chưa có”, ông Chinh lưu ý.

ÔngLê Trí Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng cho rằng, việc xây dựng các khu tái định cư nếu chất lượng hạ tầng không đảm bảo và các thủ tục không đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân là không phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước. Hiện nay, có tình trạng, khi làm các khu tái đinh cư, các đơn vị, địa phương thường chọn vị trí đất ruộng, ít vướng mắc mặt bằng để triển khai, ít chú ý đến tính thuận tiện của người dân sau này. Một số khu tái định cư khi làm xong lại thiếu các thiết chế văn hóa như: trường học, chợ, công viên, cây xanh và kết nối giao thông, thiếu tính toán đến thoát lũ, ngập lụt...

Liên quan việc áp dụnghệ số K trong tính giá đất, ông Lê Trí Thanh cho biết,sẽ có ý kiến với các cơ quan chức năng, nếu không các địa phương sẽ lúng túng và tình trạng này còn kéo dài. Ông Lê Trí Thanh nêu quan điểm, về mặt nguyên tắc, chủ trương của Đảng và Nhà nước nêu rõ, bố trí tái định cư thì nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ. Trong điều kiện quỹ đất trên địa bàn hộ giải tỏa không có phải bố trí chỗ khác, nếu dân có hưởng lợi thêm một chút thì cũng đừng quá khắt khe, không nên bắt người dân phải nộp thêm một cái khoản chênh lệch.

Câu chuyện thành phố Đà Nẵng chậm ban hành hệ số điều chỉnh giá đất khiến hàng trăm hộ dân lâm cảnh khổ sở. Ngày 22/4/2026,Đài Tiếng nói Việt Nam đã có bài“Dưới đá lên, trên bảo... chờ, dân có đất tái định cư nhưng chưa thể xây nhà”, phản ánh sự bất cập vừa nêu. Bài viết đã phản ánh nhiều hộ dân ở xã Hòa Vang (huyện Hòa Vang cũ), thành phố Đà Nẵng bức xúc khi được cấp đất tái định cư nhưng chưa thể xây nhà vì chưa có sổ đỏ.

Hơn 1 tháng trôi qua, mặc cho người dân kêu ca, báo chí phản ánh nhưng chính quyền và ngành chức năng của thành phố cũng chưa xử lý triệt để việc dân giải tỏa có đất tái định cư nhưng không thể làm nhà vì chưa có sổ đỏ. Tình trạng này đang diễn ra và kéo dài nhiều năm nay tại nhiều khu tái định cư trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, gây bức xúc kéo dài trong nhân dân.Người dân mong chờ và kỳ vọng những người đứng đầu thành phố Đà Nẵng sẽ vào cuộc quyết liệt làm rõ trách nhiệm, xử lý các cá nhân, tập thể liên quan những bức xúc của người dân tại các khu tái định cư.