Thêm một lớp bảo vệ đối với các giao dịch có giá trị lớn

Theo nội dung Công văn số 6190/NHNN-TT ngày 20/7/2026 về việc cung cấp dịch vụ đăng ký hạn mức và thời gian chờ cho khách hàng,Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán triển khai dịch vụ cho phép khách hàng cá nhân đăng ký hạn mức giao dịch, thời gian chờ trước khi tiền được chuyển tới người nhận. Các ngân hàng phải hoàn thành việc triển khai trước ngày 1/3/2027.

Trong đó, thông tin chuyển tiền trên 400 triệu đồng phải chờ 24 giờ khiến dư luận chú ý. Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), ông Phạm Anh Tuấn khẳng định quy định này không áp dụng với tất cả giao dịch.

Ông Tuấn nêu rõ: Thay vì áp dụng một cơ chế chung cho tất cả khách hàng, quy định mới cho phép khách hàng chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch và thời gian chờ phù hợp với nhu cầu sử dụng cũng như mức độ chấp nhận rủi ro của mình. Đây là một công cụ để khách hàng tự thiết lập thêm một lớp bảo vệ đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc tiềm ẩn rủi ro.

"Điểm khác biệt cốt lõi của quy định này so với cơ chế giao dịch hiện nay là tăng cường tính chủ động của khách hàng cá nhân trong việc phòng ngừa rủi ro lừa đảo đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến", ông Tuấn nói.

Theo phân tích của NHNN, thời gian chờ tối thiểu 24 giờ được áp dụng đối với các giao dịch chuyển đến tài khoản thụ hưởng chưa từng nhận số tiền có giá trị bằng hoặc vượt hạn mức đã đăng ký từ khách hàng đó trong vòng 01 năm liền kề trước đó kể từ thời điểm khách hàng thực hiện giao dịch. Khách hàng được chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch sẽ áp dụng thời gian chờ. Trường hợp khách hàng không đăng ký, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán sẽ áp dụng hạn mức mặc định là 400 triệu đồng và thời gian chờ tối thiểu 24 giờ; sau đó khách hàng vẫn có thể chủ động điều chỉnh hạn mức theo nhu cầu sử dụng hoặc không đăng ký sử dụng dịch vụ.

Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ lừa đảo chuyển tiền trực tuyến xảy ra khi nạn nhân bị các đối tượng thao túng tâm lý, tạo áp lực hoặc hối thúc phải chuyển tiền ngay. Việc có thêm khoảng thời gian chờ sẽ giúp khách hàng đủ thời gian để cắt đứt trạng thái tâm lý bị thao túng của nạn nhân, bình tĩnh cân nhắc lại quyết định giao dịch, kiểm tra lại thông tin, trao đổi với người thân hoặc liên hệ ngân hàng khi phát hiện dấu hiệu bất thường, qua đó giảm nguy cơ bị lừa đảo và tạo điều kiện để ngân hàng hỗ trợ xử lý kịp thời khi cần thiết.

Về hạn mức và thời gian chờ, Ngân hàng Nhà nước quy định hạn mức được tính theo từng giao dịch trên từng tài khoản thanh toán riêng biệt của khách hàng. Thời gian chờ được tính từ thời điểm khách hàng thực hiện giao dịch. Khách hàng có thể chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch áp dụng thời gian chờ cũng như thời gian chờ phù hợp, với thời gian tối thiểu là 24 giờ. Trường hợp khách hàng không đăng ký dịch vụ, ngân hàng sẽ chủ động áp dụng hạn mức 400 triệu đồng và thời gian chờ tối thiểu 24 giờ.

Thời gian chờ là "khoảng lặng an toàn"

Nhận định về quy định trên của NHNN, ông Nguyễn Quang Huy - CEOKhoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng: "Thời gian chờ" cần được nhìn nhận như một "khoảng lặng an toàn", tạo cơ hội để khách hàng bình tĩnh xem xét lại quyết định trước khi dòng tiền rời đi hoàn toàn.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy nhìn nhận, đây là một chủ trương rất đúng và trúng trong bối cảnh hiện nay. "Đây là một bước tiến quan trọng trong tư duy quản trị rủi ro chủ động của ngành ngân hàng. Thời gian qua rất nhiều vụ lừa đảo tinh vi trên nền tảng số, khi người dùng mất thông tin cá nhân là tiền trong tài khoản bị thất thoát rất nhanh và không thể truy vết được", ông Huy nói.

Do vậy, theo ông Nguyễn Quang Huy, thời gian chờ cần được xem là một khoảng lặng an toàn để tạo cơ hội cho khách hàng bình tĩnh xem xét lại quyết định, đồng thời giúp hệ thống ngân hàng có thêm thời gian phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu bất thường và hỗ trợ giao dịch khi khách hàng nghi ngờ có hành vi lừa đảo.

Ông Huy cũng đề xuất: Không nên áp dụng một cơ chế "một quy định cho tất cả". Một hệ thống thanh toán hiện đại cần vận hành theo phương thức quản trị rủi ro dựa trên mức độ rủi ro, thay vì chỉ dựa vào giá trị giao dịch.

Việc phân tầng có thể được thiết kế linh hoạt dựa trên nhiều tiêu chí như giá trị giao dịch, lịch sử giao dịch giữa hai bên, tài khoản thụ hưởng mới hay quen thuộc, thiết bị đăng nhập, vị trí địa lý, thời điểm giao dịch và điểm rủi ro do hệ thống AI đánh giá theo thời gian thực. Theo đó, giao dịch rủi ro thấp tiếp tục xử lý tức thời, giao dịch có dấu hiệu bất thường ở mức trung bình có thể yêu cầu xác thực bổ sung và áp dụng thời gian chờ ngắn.

Chuyên gia này cũng cho rằng, trong thời gian chờ, hệ thống không nên chỉ "đếm thời gian", mà phải chủ động cảnh báo sớm. Ngân hàng có thể đồng thời gửi thông báo qua ứng dụng, SMS, email hoặc cuộc gọi tự động đối với những giao dịch có rủi ro cao. Đối với khách hàng tự nguyện đăng ký, đặc biệt là người cao tuổi hoặc nhóm dễ bị tổn thương, có thể nghiên cứu cơ chế gửi thông tin đến người thân hoặc người được khách hàng chỉ định để cùng xác minh khi phát sinh giao dịch bất thường. "Đây là cách tiếp cận nhân văn hơn, bởi mục tiêu cuối cùng không phải là giữ tiền trong hệ thống lâu hơn, mà là tạo thêm cơ hội để khách hàng tránh trở thành nạn nhân của lừa đảo", ông Huy nói.

Ông Nguyễn Quang Huy kiến nghị, ngoài "thời gian chờ", cần bổ sung một số giải pháp để xây dựng hệ thống phòng, chống lừa đảo tài chính hiệu quả trong bối cảnh thanh toán số phát triển mạnh. "Thời gian chờ" chỉ là một mắt xích trong hệ thống phòng vệ nhiều lớp. Giải pháp căn cơ hơn là xây dựng hệ sinh thái phòng, chống gian lận chủ động, lấy cảnh báo sớm làm trọng tâm và khách hàng làm trung tâm của mọi giải pháp công nghệ. Trước hết, cần đẩy mạnh ứng dụng AI và dữ liệu lớn để phân tích hành vi giao dịch theo thời gian thực, từ đó phát hiện các dấu hiệu bất thường trước khi tiền được chuyển đi.

Tiếp theo, cần xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu cảnh báo giữa các tổ chức tín dụng và các cơ quan chức năng để nhận diện sớm các tài khoản, thiết bị hoặc phương thức có dấu hiệu gian lận, giúp nâng cao hiệu quả phòng ngừa trên toàn hệ thống. Bên cạnh đó, việc xác minh người thụ hưởng cũng cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch hơn, giúp khách hàng có thêm thông tin trước khi quyết định chuyển tiền.

Một giải pháp rất quan trọng khác là phát triển hệ thống cảnh báo đa kênh. Khi giao dịch có dấu hiệu bất thường, ngân hàng cần chủ động thông tin đến khách hàng bằng nhiều hình thức khác nhau thay vì chỉ hiển thị một thông báo trên màn hình. Trong trường hợp cần thiết và trên cơ sở khách hàng đồng thuận trước, có thể mở rộng cơ chế cảnh báo tới người thân hoặc người được ủy quyền để tăng thêm một lớp bảo vệ. Song song với đó, việc nâng cao nhận thức về tài chính số cần được triển khai thường xuyên. Công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện rủi ro, nhưng sự tỉnh táo của khách hàng vẫn là lớp phòng vệ đầu tiên và quan trọng nhất, ông Huy nhấn mạnh.