Trên dãy hành lang trước căn phòng số 4, khu A, Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành, cựu chiến binh Lê Duy Minh (76 tuổi) lặng lẽ ngồi trên chiếc xe ba bánh, đầu nghiêngsang một bên, trò chuyện với người vợ đang tất tả với công việclàm thêm tại nhàđể trang trải cuộc sống của hai vợ chồng.

Tư thế ấy đã gắn với ông gần nửa thế kỷ, kể từ ngày rời chiến trường với những vết thương không thể lành.

Nửa thế kỷ chiếc xe ba bánh là đôi chân của người thương binh

Căn phòng rộng chừng 20 m², nơi ông Minh sinh sống nhiều năm qua, thoạt nhìn chẳng có gì đặc biệt. Chỉ có chiếc quạt treo tường, vài chiếc kệ nhỏ và cánh cửa dẫn sang gian bếp. Nhưng quan sát kỹ mới thấy, từ thuốc men, bình nước đến những vật dụng sinh hoạt hằng ngày đều được sắp xếp quanh chiếc giường của ông. Mọi thứ được đặt trong tầm với, như một cách để người thương binh có thể tự xoay xở với cuộc sống mà không phải nhờ đến người khác quá nhiều.

Ở Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành hiện có 83 thương binh, trong đóphần lớn thương binh mang thương tật hạng nặng 1/4 (tỷ lệ thương tật từ 81-100%). Với 90% người điều dưỡng bị tổn thương cột sống, gãy liệt 1/2 người phải di chuyển sinh hoạt bằng xe lăn, xe lắc. Còn 10% vết thương tổng hợp như cụt 2 tay, cụt chân, hỏng mắt... Có người mất chi, có người mang mảnh đạn, viên bi trong cơ thể suốt hàng chục năm, ông Minh là một trong số đó.

Năm 18 tuổi, theo tiếng gọi Tổ quốc, ông Minhrời quê nhà Thanh Hóavào chiến trường Tây Ninh, ông kể ônglà cựu chiến binh chống Mỹ, qua giọng nói thều thào, nhưng khuôn mặt vẫn rạng ngời, tôi thấy rõ được nét tự hào trong ánh mắt ấy.

Đến năm 22tuổi, trong một lần xung phong cùng đồng đội, ông trúng một quả đạn DKZ. “Lúc đó chỉ nghe một tiếng nổ rất lớn. Tỉnh lại đã thấy mình nằm trong bệnh viện dã chiến, nửa dưới không còn cảm thấy gì”, ông kể.

Vết thương khiến cuộc đời ông rẽ hẳn sang một hướng khác. Trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt, mang trên mình thương tật nặng và được chuyển về Trung tâm Thuận Thành từ năm 1973.

“Tôi để lại phần xác ở chiến trường, chỉ còn phần hồn về đây”, ông Minhnói, mô tả rằng chỉ còn 1/3 cơ thể là thuộc về mình.

Phần cơ thể từ ngực trở xuống của ông không còn cảm giác. Chuột cắn ở chân không biết, kim tiêm cắm ngập không hay, đại tiểu tiện cũng không tự chủ. Còn từ ngực trở lên là những cơn đau nhức hành hạ mỗi khi trái gió trở trời.

Thời gian đầu mới về trung tâm, ông gầy gò, xanh xao, dù được các y bác sĩ ở đây chăm sóc tận tình. Cuộc sống của một thương binh có tỷ lệ thương tật 95%, không người thân bên cạnh, lặng lẽ trôi qua như vậy, hết ngày này sang ngày khác.

Những buổi chiều nhìn ra khung cửa sổ, ông nghĩ nhiều về đồng đội đã ngã xuống. Người thương binh hay tự động viên mình phải sống tiếp cuộc đời đồng đội đã nhường cho mình.

Mọi chuyện thay đổi khi có một người phụ nữ gọi ông là chồng. Từ ngày ấy, căn phòng rộn ràng tiếng cười nói. Có mùi cơm canh. Có bàn tay sắp xếp lại từng món đồ quanh giường. Và cuộc đời của người thương binhấy cũng rẽ sang một hướng khác.

Chuyện tình đặc biệt của họ bắtđầu bằng chữ "thương"

Trước khi trở thành vợ của ông Minh,bà Nguyễn Thị Lan(69tuổi) là một người phụ nữ bình thường như bao người khác. Quê nhà bà cách Trung tâm Điều dưỡng Thuận Thành khoảng chừng 2km, cái duyên giữa hai người bắt đầu từ những lần chạm mặt, gặp nhauở trung tâm.

Bà Lan, người con gái Bắc Ninh khi đó, lên thăm một người chú cũng là thương binh đang được chăm sóc tại đây. Người chú nhìn thấy hoàn cảnh của ông Minh, liền nửa đùa nửa thật:

“Lấy chú Minhnày đi, hiền lành, chưa vợ”.

Bà Lannghe vậy thì cười xòa. Nhưng rồi bà cũng tò mò sang gặp ông vài lần.Ấn tượng đầu tiên của bà về người bạn đời tương lai của mình là một anh thanh niên “nhanh miệng nhanh mồm, nhưng xanh xao ốm yếu quá”. Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén.

“Thấy ông yếu quá, không cử động được, tôi thương. Mỗi lần ông ốm nặng đi viện, tôi lại vào chăm sóc”, bà Lannhớ lại.

Khi bà Lannói với gia đình về chuyện lấy ông Minh, nhiều người phản đối, nhất là mẹ bà. Ai cũng nghĩ bà có thể tìm một người đàn ông khỏe mạnh hơn, để đỡ vất vả về sau. Bản thân bà cũng hiểu điều đó.

Nhưng bà chỉ nghĩ đơn giản: “Sướng khổ tự chịu, miễn sau này cuộc sống có ông có bà”.

Hơn40năm tần tảo chăm từng bữa ăn, giấc ngủ cho người chồng liệt. Cuộc sống hôn nhân của đôi vợ chồng này cũng đặc biệt như cách họ đến với nhau. Không có đêm tân hôn, không một lần hẹn hò, không “nến và hoa”. Hơn 40năm bên nhau là 40năm bàbù đắp cho phần thân thể ông Minh đã để lại chiến trường.

Giờ đây, khi ông Minh yếu dần theo năm tháng, bàLan vẫn ở bên, chăm sóc chồng từng chút một. “Mấy lần trung tâm chuẩn bị sẵn quan tài, điếu văn. Họ còn đọc cho ông nghe, hỏi ý kiến ​​xem có vần không, có xuôi không?”, bàcười nhẹ, ánh mắt ẩn một chút buồn.

Mỗi ngày, bàđều hỏi chồng thích ăn gì, rồi tự nấu nướng, bón thúc từng thìa cháo, từng sợi mỳ. Sáng đến, bàcẩn thận nâng cao ông dậy, giúp ông rửa mặt, rồi nhẹ nhàng cõng ông ra nhà vệ sinh. Bàbảo: “Các bác thương binh khác hay trêu bà: "Trông như thế mà cõng được cả ông à?".Chúng tôi nhìn hai ông bàmới thấm thía được tình yêu của vợ chồng người lính lớn lao và trách nhiệm đến nhường nào.

BàLan kể về những lần ngã đập đầu của chồng mình, mọi nơi trong phòng đều có dấu tích ông ngã, có lần ngã đập đầu gãy cả chìa khóa đang cắm vào tủ. Trời lạnh hơn, các cơn đau tái phát, số lần ôngMinh ngã cũng nhiều hơn.

Thương chồng phải đi viện liên tục, bàLan tự đồng hành, thay thế cả hộ lý. Khi ông ngọng, nói khó nghe, bàlắng nghe từng lời, dù nhiều lúc chưa hiểu. BàLan từng tâm sự: “Ngày trước lấy chồng thương binh là vinh dự lớn lắm. Tôi không thấy sợ, chỉ thấy thương”.

Bốnmươi năm qua, tình yêu của hai con người này không cần lời thề. Nó hiện ra qua mỗi bữa cơm nóng hổi, qua những lần chăm bệnh và cả những khoảnh khắc cùng nhau vượt qua lằn ranh sinh tử.

Và mỗi ngày, trong căn phòng nhỏ ấy, họ vẫn nắm tay nhau, cười. Tình yêu từng bị thử thách bởi thương tật chiến tranh, rốt cuộc không hề khuyết thiếu, mà còn đầy đặn, ấm áp hơn qua năm tháng.