Chiều21/7, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì Hội nghị giữa Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hồ Chí Minh về Dự án Luật Phát triển đô thị.

Tham dự Hội nghị có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Doãn Anh; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, cùng đại diện lãnh đạo Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và lãnh đạo các bộ, ngành.

Luật Phát triển đô thị: Tạo không gian phát triển cho nhiều thập niên tới

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, cuộc họp này cho ý kiến về Dự án Luật Phát triển đô thị nói chung và với TP. Hồ Chí Minh nói riêng; đồng thời nhấn mạnh, luật không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn hôm nay mà phải tạo không gian phát triển cho nhiều thập niên tới.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, các cơ chế, chính sách trong dự thảo luật đã cơ bản bám sát các chủ trương lớn của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết 09 và các nghị quyết chiến lược phát triển đất nước, phát triển đô thị. Đặc biệt, đã có bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng pháp luật từ cơ chế thí điểm sang xây dựng khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài. Theo đó, nội dung nào đã chín, đã rõ, được thực tế kiểm nghiệm chứng minh thì luật hóa; nội dung nào chưa đủ cơ sở thì tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, không vì yêu cầu tiến độ mà ảnh hưởng đến chất lượng của dự án luật.

"Tôi đề nghị các cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát toàn diện từng nhóm chính sách, từng cơ chế dưới góc độ là có tháo gỡ được điểm nghẽn pháp lý, có dư địa phát triển mới và đủ khả năng để tổ chức thực hiện trên thực tế thời gian tới hay không. Ví dụ như mô hình tổ chức, quy hoạch, đất đai, tài chính, cơ chế chính sách vận hành khu kinh tế đặc biệt. Tinh thần luật phải theo kịp yêu cầu phát triển, nhưng đồng thời phải đi trước một bước để dẫn dắt phát triển",Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Về mối quan hệ giữa dự thảo luật và các Nghị quyết của Quốc hội, Luật Phát triển đô thị phải kế thừa, nâng tầm và luật hóa những cơ chế đặc thù đã được thực tế kiểm nghiệm.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, các Nghị quyết của Quốc hội ban hành thời gian qua đã được triển khai đạt hiệu quả tích cực, nhưng chưa đủ tầm để Thành phố bứt phá vươn lên phát triển. Luật Phát triển đô thị được ban hành nhằm giúp TP. Hồ Chí Minh bứt phá đi lên, đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu nhân kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước.

Là người đề xuất đầu tiên việc ban hành cơ chế thí điểm cho TP. Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, Dự án luật đã thể hiện những tư tưởng mới trong Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, tạo đột phá để Thành phố phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước; đồng thời kế thừa phần lớn những cơ chế, chính sách nổi trội, đặc biệt của Luật Thủ đô và bổ sung thêm một số điểm mới.

"Đặc biệt là Hội nghị Trung ương 3 này, rất nhiều cơ chế, chính sách mới ở trong các nghị quyết và các đề án, nếu mà cập nhật được vào đây thì Thành phố Hồ Chí Minh lại đi đầu. Trong dự thảo luật cũng đã bổ sung yêu cầu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh về kinh tế biển. Tôi muốn làmđậm hơn nữa vì kinh tế biển của Thành phố Hồ Chí Minh có đặc thù đặc biệt hơn, ưu đãi hơn so với các tỉnh có biển khác, còn nếu không lại giống các tỉnh có biển khác",Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh.

Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang mong muốn luật sẽ có giá trị vượt trội để Thành phố thực hiện tốt những nhiệm vụ được giao: "Chúng tôi cũng mong muốn Thành phố được phép hướng dẫn toàn diện việc thực thi của Luật này, trừ một số trường hợp rất cá biệt mới phải quy định trong Nghị định và Thông tư. Bởi vì đây là điều kiện rất là quan trọng để chúng tôi có thể chủ động và tự chịu trách nhiệm về những quyết định của mình. Tôi mong muốn được thông qua trong Kỳ họp tháng 8 này và có hiệu lực vào ngày 1/10 năm nay, để có đủ thời gian triển khai luôn một số nhiệm vụ đang rất cần thiết và ảnh hưởng đến chỉ tiêu phát triển của Thành phố ngay trongnăm 2026 này".

Lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai

Phát biểu kết luận tại Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Thành phố Hồ Chí Minh đối với dự thảo Luật Phát triển đô thị; nhấn mạnh đây là dự án Luật có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước chuyển biến trong tư duy quản lý nhà nước về đô thị sang tư duy quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển

Chủ tịch Quốc hộiđề nghị lưu ý cần hoàn thiện bộ máy quản trị đô thị và cơ chế kiểm soát quyền lực để giao thẩm quyền tại chỗ cho chính quyền đô thị, như việc Thành phố tự phê duyệt chủ trương đầu tư, thu hồi giấy phép. Tuy nhiên, cần quy định rõ các tiêu chí định lượng về năng lực của bộ máy thực thi khi được phân cấp, tránh tình trạng trao quyền nhưng thiếu nguồn lực hoặc thiếu nhân sự chuyên môn. Đây là trách nhiệm của Thành phố.

"Trong hoàn thiện bộ máy, cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình trao cho cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập. Cần thiết là lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, doanh nghiệp, cho Quốc hội, Hội đồng nhân dân giám sát. Điều này hết sức quan trọng. Rồi quy định rõ giới hạn pháp lý giữa quyền chủ động thí điểm cơ chế mới và các điều cấm trong Hiến pháp hay trong Bộ luật Hình sự tới đây là sửa đổi để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm",Chủ tịch Quốc hộiđề nghị.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao đề xuất của Thành phố về mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD); yêu cầu Chính phủ, Bộ Tư pháp tiếp thu, giải trình để thể chế hóa mô hình này.

Theo Chủ tịch Quốc hội, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là đô thị thiếu cơ chế tự tạo nguồn vốn đầu tư phát triển, phụ thuộc quá lớn vào nguồn ngân sách truyền thống hoặc tín dụng ngân hàng. Để giải quyết bài toán này, phải đa dạng hóa các công cụ tài chính, bổ sung quy định về trái phiếu chính quyền địa phương chuyên biệt; thí điểm mô hình Quỹ đầu tư phát triển hạ tầng đô thị hoạt động theo nguyên tắc thị trường, cho phép áp dụng phương thức hợp tác công tư (PPP).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, Thành phố cần quan tâm phát triển hạ tầng mềm như chuyển đổi số, trung tâm đổi mới sáng tạo; cắt giảm các tầng nấc thủ tục đầu tư, rút ngắn quy trình thẩm định; xử lý tốt việc chồng chéo giữa các luật chuyên ngành.

Nhấn mạnh dự án Luật Phát triển đô thị là đạo luật để đóng góp cho sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố khác, tới đây Quốc hội sẽ không ban hành các nghị quyết đặc thù, đặc biệt cho các thành phố nữa, Chủ tịch Quốc hội cơ bản nhất trí đề xuất của Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất tới của Quốc hội.

Dự án Luật Phát triển đô thị đã tập trung thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, kế thừa các cơ chế còn phù hợp của Nghị quyết số 98 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cũng như tham khảo cơ chế, chính sách tương tự tại Luật Thủ đô. Quan điểm xuyên suốt là phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền đô thị đặc biệt gắn với tăng cường kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.