Nguy cơ hiện hữu từ chủng virusmới

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), bệnh LMLM là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan xuyên biên giới, ảnh hưởng đến nhiều loài gia súc như trâu, bò, lợn, dê, cừu. Vi rút gây bệnh có 7 tuýp huyết thanh, trong đó serotype SAT1 vốn lưu hành chủ yếu tại châu Phi.

Tuy nhiên, từ năm 2025 đến nay, chủng SAT1 đã lan rộng ra ngoài khu vực truyền thống, xuất hiện tại nhiều quốc gia Trung Đông và Tây Á như Iraq, Iran, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ… Đáng chú ý, đầu tháng 4/2026, Trung Quốc lần đầu ghi nhận 219 ca nhiễm trên đàn bò tại hai tỉnh Cam Túc và Tân Cương.

Việt Nam hiện chưa ghi nhận sự lưu hành của chủng vi rút này. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn cảnh báo nguy cơ xâm nhập là rất lớn, nhất là qua hoạt động vận chuyển, buôn bán gia súc trái phép qua biên giới, đường mòn, lối mở.

Một thách thức đáng lo ngại là các loại vắc xin LMLM đang lưu hành trong nước chỉ có hiệu quả với các chủng O, A và Asia1, chưa có khả năng bảo hộ với serotype SAT1. Nếu xâm nhập, dịch bệnh có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi, đặc biệt là đàn trâu, bò.

Siết chặt kiểm soát, chủ động từ sớm

Trước tình hình trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu toàn hệ thống thú y và các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cấp bách.

Trọng tâm là tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại cơ sở chăn nuôi, đặc biệt ở khu vực biên giới; tổ chức lấy mẫu xét nghiệm, xác định chủng vi rút để kịp thời khoanh vùng, dập dịch ngay từ khi còn ở phạm vi hẹp.

Cùng với đó, các lực lượng chức năng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ để kiểm soát vận chuyển, ngăn chặn buôn lậu gia súc và sản phẩm động vật tại cửa khẩu, chợ đầu mối, cơ sở giết mổ. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh, khuyến cáo người dân không mua bán, vận chuyển gia súc không rõ nguồn gốc.

Bộ cũng giao Cục Chăn nuôi và Thú y khẩn trương chuẩn bị đầy đủ năng lực xét nghiệm, vật tư, sinh phẩm; xây dựng kế hoạch giám sát chủ động trên phạm vi cả nước; đồng thời chủ trì xây dựng kịch bản ứng phó cụ thể theo từng tình huống.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp.

Trong đó, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các lực lượng liên quan được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt hoạt động xuất nhập khẩu, vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm động vật qua biên giới, cửa khẩu, cảng biển, hàng không; kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép, đồng thời kiểm soát chặt nguồn hàng có nguy cơ mang mầm bệnh.

Các địa phương, đặc biệt là khu vực biên giới và nơi có tổng đàn gia súc lớn, phải chủ động bố trí nguồn lực, tăng cường giám sát, lấy mẫu xét nghiệm, phát hiện sớm; kiểm soát chặt hoạt động giết mổ, vận chuyển, buôn bán; tổ chức tiêu độc khử trùng, tiêm phòng theo hướng dẫn; đồng thời chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư, kinh phí và kịch bản ứng phó khi có dịch xảy ra.

Kiến nghị cho phép chủ động xây dựng và ban hành kế hoạch ứng phó trên phạm vi quốc gia; triển khai giám sát tại các khu vực nguy cơ cao; tổ chức nhập khẩu khẩn cấp vắc xin phù hợp; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất vắc xin LMLM serotype SAT1 trong nước.

Bộ Tài chính được đề nghị phối hợp rà soát, bố trí kinh phí và bổ sung nguồn dự trữ quốc gia đối với vắc xin, vật tư, hóa chất phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Bộ NN&MT khẳng định. sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm chủ động, kịp thời, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ trước nguy cơ dịch bệnh.