Theo kịch bản tham chiếu, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 3,1% và tăng nhẹ lên 3,2% vào năm 2027. Mức này thấp hơn so với tốc độ khoảng 3,4% trong giai đoạn 2024–2025, đồng thời thấp hơn mức trung bình dài hạn 3,7% trong giai đoạn 2000–2019.

So với dự báo cập nhật tháng 1/2026, tăng trưởng năm 2026 đã bị điều chỉnh giảm 0,2 điểm phần trăm, trong khi dự báo năm 2027 giữ nguyên.

Về lạm phát, IMF dự báo lạm phát toàn cầu sẽ tăng lên 4,4% trong năm 2026 trước khi giảm xuống 3,7% vào năm 2027, đều cao hơn so với các dự báo trước đó.

Vềdự báo cho các nền kinh tế lớn, Mỹ là nền kinh tế duy nhất được dự báo tăng trưởng cao hơn so với năm ngoái với mức tăng 0,2% lên 2,3%. Trong khi đó, nền kinh tế Trung Quốc bị dự báo giảm mạnh từ 5,0% năm 2025 xuống còn 4,4% trong năm nay. Các nền kinh tế lớn khác cũng bị IMF dự báo triển vọng tiêu cực.

Nguyên nhân chính của sự sụt giảm theo báo cáo của IMF là do cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra một cú sốc lớn đối với kinh tế toàn cầu, làm gián đoạn đà phục hồi vốn được kỳ vọng sẽ tiếp tục trong năm 2026, đồng thời buộc các chính phủ và ngân hàng trung ương phải điều chỉnh lại các ưu tiên chính sách.

Trước khi chiến sự bùng phát, triển vọng kinh tế thế giới được đánh giá khá tích cực. Năm 2025 kết thúc với tín hiệu khả quan khi khu vực tư nhân thích ứng tốt với môi trường kinh doanh biến động, trong khi các yếu tố hỗ trợ như chính sách tài khóa, điều kiện tài chính thuận lợi và sự bùng nổ công nghệ giúp duy trì tăng trưởng. Đà phục hồi này từng được kỳ vọng sẽ đưa tăng trưởng toàn cầu năm 2026 lên khoảng 3,4%.

Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là việc gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới,đã làm đảo ngược xu hướng này. Khu vực này đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu, và bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể dẫn tới một cuộc khủng hoảng năng lượng diện rộng.

Các phân tích cho thấy tác động kinh tế của cuộc chiến sẽ phụ thuộc vào thời gian và quy mô xung đột, cũng như tốc độ khôi phục sản xuất và vận chuyển năng lượng. Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản cơ sở,khi xung đột chỉ kéo dài trong ngắn hạn,kinh tế toàn cầu năm 2026 cũng chỉ được dự báo tăng trưởng khoảng 3,1%, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng trước đó.

Cú sốc hiện nay chủ yếu lan truyền qua ba kênh chính. Thứ nhất, giá năng lượng và hàng hóa tăng mạnh tạo ra một “cú sốc cung tiêu cực”, làm gia tăng chi phí sản xuất, đẩy giá hàng hóa và dịch vụ lên cao, đồng thời làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.

Thứ hai, áp lực lạm phát có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu doanh nghiệp và người lao động tìm cách bù đắp chi phí bằng cách tăng giá và tiền lương, tạo nguy cơ hình thành vòng xoáy giá – lương. Trong bối cảnh kỳ vọng lạm phát chưa được neo vững, nguy cơ này càng trở nên đáng lo ngại.

Thứ ba, bất ổn vĩ mô gia tăng có thể khiến thị trường tài chính điều chỉnh mạnh, với giá tài sản giảm, chi phí vốn tăng và dòng vốn rút khỏi các thị trường mới nổi. Điều này làm thắt chặt điều kiện tài chính và kìm hãm nhu cầu toàn cầu.

Trong kịch bản tiêu cực hơn, nếu giá năng lượng tiếp tục tăng mạnh và điều kiện tài chính bị siết chặt, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống 2,5%, thậm chí chỉ còn 2% trong trường hợp xấu nhất, đi kèm với lạm phát vượt 5–6%. Khi đó, nguy cơ suy thoái toàn cầu sẽ trở nên rõ rệt hơn.

Tác động của cuộc khủng hoảng cũng không đồng đều giữa các quốc gia. Các nước nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là các nền kinh tế thu nhập thấp, sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do chi phí nhập khẩu tăng và dư địa chính sách hạn chế. Trong khi đó, các nước xuất khẩu năng lượng tại Trung Đông cũng đối mặt với thiệt hại do hạ tầng bị phá hủy, sản lượng suy giảm và hoạt động kinh tế đình trệ.

Những diễn biến hiện nay gợi nhớ đến cú sốc giá hàng hóa năm 2022 sau xung đột tại Ukraine, từng đẩy lạm phát toàn cầu lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại có nhiều khác biệt. Áp lực lạm phát nền đã giảm so với giai đoạn hậu đại dịch, nhưng những “vết sẹo” từ đợt tăng giá trước khiến kỳ vọng lạm phát trở nên nhạy cảm hơn, đồng thời chi phí kiểm soát lạm phát có thể cao hơn.

Trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách đứng trước bài toán khó. Ngân hàng trung ương cần cân nhắc giữa việc kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, trong khi chính sách tài khóa phải tránh các biện pháp hỗ trợ tràn lan gây áp lực lên ngân sách. Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu, tạm thời và phù hợp với khả năng tài chính của từng quốc gia.

Về dài hạn, cuộc khủng hoảng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, nhằm tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc địa chính trị.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt để hạn chế thiệt hại vẫn là chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động bình thường tại Eo biển Hormuz. Trong một thế giới ngày càng phân cực, việc tăng cường hợp tác quốc tế được coi là điều kiện cần thiết để bảo vệ tăng trưởng và ổn định kinh tế toàn cầu.