Thâm nhập "ma trận" chạy trường

Cách đây 4 năm, con gáichị Nguyễn Mỹ Ngọc, ở Thanh Xuân, vừa tròn 6 tuổi. Vì tâm lý số đông, chị bỏ ra một số tiền không nhỏ vào lúc bấy giờ, với mong muốn con mình được học tập trong môi trường chất lượng theo quan niệm của bản thân. Bằng mối quan hệ cá nhân, người phụ nữ này xin được một suất ngoại giao vào trường điểm ở quận Thanh Xuân trước thời điểm sáp nhập, với mức phí lên đến cả nghìn USD.

“Lúc đó bé lớn nhà tôi vào lớp 1 tại thời điểm đấy mức giá chung là 1.000 USD một suất tôi có nhờ qua một chị bạn có một suất ngoại giao”,chị Ngọc cho biết.

Suất ngoại giao ở đây, theo như khảo sát ở một trường tiểu học ở ngoại thành Hà Nội, được giao dịch qua trung gian hoặc trực tiếp với người có quyền có thể can thiệp vào công tác tuyển sinh.

- Phóng viên: Em chỉ cần chị giúp em gặp được cô hiệu trưởng thôi.

- Nhân vật: Cô hiệu trưởng này rất khó gặp, cô ấy không tiếp đâu! Theo ý chị thì em nên gặp nhờ anh bảo vệ.

Trong vai người đi xin học cho con, phóng viên tìm gặp nhân vật “anh bảo vệ” theo lời giới thiệu của người phụ nữ kia, anh này cho biết, làm việc trực tiếp với sếp, với lời gợi ý làm một giỏ quà kèm theo phong bì vài triệu đồng. Tất nhiên, đấy là giá của một suất ngoại giao của một trường ngoại thành, ít có tiếng tăm.

"Đấy sếp ngồi trong phòng anh cứ vào đặt vấn đề xem ý sếp thế nào, theo em anh cứ làm cái phong bì 5,7 triệu".

Gặp nhân vật được gọi là sếp kia, người này nói rằng nhà trường tự liên lạc với phía chịu trách nhiệm làm đăng ký tạm trú, sau đó nếu được mới thực hiện các bước tiếp theo.

Nhân vật:"Nói chung phải xin tạm trú thì mới được, em cứ để thông tin lại đây chị gọi nếu bạn ấy giúp được thì chị gọi cho em".

Yếu tố thị trường được công khai cũng như giá cả niêm yết một cách rõ ràng cho các phụ huynh lựa chọn, giữa học tập ở môi trường tự họ cho là tốt hơn so với mặc định.

Như trường hợp của người phụ nữ này: “Tôi mong muốn con được học trong môi trường tốt hơn, thày cô quan tâm nhiều hơn nên xin học trái tuyến để có chất lượng học tốt hơn. Quá trình xin chi phí cũng mất hơn chục triệu tôi thấy trường xin vào là điểm học hành tốt hơn”.

Nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng chạy trường, chạy lớp xuất phát chủ yếu từ tâm lý của các bậc phụ huynh. Họ tin rằng chỉ có trường chuyên, lớp chọn, trường điểm mới đem lại môi trường học tập tốt nhất cho con. Tâm lý "con nhà người ta" vô hình trung tạo áp lực nặng nề lên vai những đứa trẻ và chính ví tiền của cha mẹ.

Làm saođể xóa bỏ vấn nạn chạy trường?

Bên cạnh đó, việc đánh giá chất lượng dựa trên các bảng thành tích, tỷ lệ học sinh giỏi hay tỷ lệ đỗ đại học của các nhà trường cũng tiếp tay cho hiện tượng này. Trường điểm càng nổi tiếng, nhu cầu nộp hồ sơ càng cao, tạo ra cơ chế "cung không đủ cầu".

PGS. TS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý, Khoa khoa học và công nghệ giáo dục, Đại học Bách Khoa Hà Nội, cho biết.“Về mặt luật pháp, các cơ sở giáo dục đều được đầu tư như nhau, đội ngũ giáo viên như nhau nhưng đâu đó ở các địa phương khác nhau, vùng miền khác nhau thì lại có tập trung nhất định với một trường trọng điểm hoặc trong trường có những lớp chọn. Chính vì thế, nó tạo ra sự so bì giữa các phụ huynh, đằng nào cũng học phí như thế, đằng nào vào trường như thế dẫn đến việc là mình bỏ thêm chút chi phí, mình tạo cho con em mình cơ hội tốt hơn”.

Theo PGS. TS Lê Kim Long, nguyên hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, để hạn chế hiện tượng chạy trường, chạy lớp, cần quy trách nhiệm rõ ràng từ nhà trường cho đến cơ quan quản lý giáo dục.

“Ở đây nói một điều rất quan trọng là nhà quản lý làm gì, nếu như thiếu trường lớp là trách nhiệm của ủy ban, còn chuyện đổ xô như thế là của Sở Giáo dục phải ra chính sách và đây là yếu tố mấu chốt. Bây giờ phải có chính sách lớp học quá sĩ số quy định hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm với sở, sở cho tồn tại như vậy là trách nhiệm của sở. Trường chỉ cho tuyển học sinh trên địa bàn, xong rồi mới tuyển ở ngoài, chính sách phải công khai ví dụ học phí tăng gấp 4 lần”.

Chạy trường, chạy lớp là hiện tượng bất bình đẳng của một nền giáo dục bắt nguồn từ tâm lý chuộng thành tích và sự thiếu cân bằng trong phân bổ nguồn lực giáo dục. Để trả lại môi trường học đường trong lành và nhân văn, cần sự chung tay quyết liệt từ cả xã hội, nhà trường và quan trọng nhất là sự thức tỉnh trong tư duy nuôi dạy con của mỗi bậc làm cha, làm mẹ.

Giáo dục chỉ thực sự trọn vẹn khi nó hướng tới sự phát triển tự nhiên và hạnh phúc của mỗi đứa trẻ, thay vì biến các em thành công cụ thỏa mãn tham vọng của người lớn.