Hơn 3 tháng từ khi hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) chính thức được đưa vào vận hành tại Trung tâm điều khiển giao thông thông minh Hà Nội, những “điểm nghẽn” kinh niên về giao thông tại Thủ đô đã bắt đầu được khơi thông, và quan trọng hơn cả, một nếp sống giao thông mới đang dần hình thành.

Camera AI “đánh thức” ý thức giao thông

Tại nút giao Giải Phóng – Đại Cồ Việt, một trong những "điểm nóng" về mật độ phương tiện, hình ảnh thường thấy trước đây là cảnh chen lấn, đè vạch hay cố tình "nối đuôi" khi đèn đã chuyển sang đỏ. Nhưng nay, mọi thứ đã khác, phía trên cao, những chiếc camera AI nhỏ gọn đang lặng lẽ làm việc 24/24 giờ theo thời gian thực.

Với khả năng nhận diện hàng chục nhóm hành vi vi phạm, từ vượt đèn đỏ, đi ngược chiều đến việc không đội mũ bảo hiểm hay dừng đỗ sai quy định... Chỉ trong 3 tháng, hơn 19.300 trường hợp vi phạm đã được phát hiện và xử lý.

Điều đáng nói là 100% thông báo được gửi tới người vi phạm một cách kịp thời, chính xác. Nhưng những con số ấy, dù ấn tượng, vẫn chưa phải là điều quan trọng nhất. Bởi sự thay đổi lớn nhất… nằm ở con người.

"Từ ngày có camera AI, tôi thấy ý thức tham gia giao thông của bản thân và mọi người xung quanh thay đổi rõ rệt. Chấp hành Luật TTATGT rất tốt vì ai cũng sợ bị phạt nguội.

“Khi có cái camera AI em thấy ý thức của người dân tham gia giao thông nó được tốt hơn. Tại vì người ta ý thức được rằng có camera sẽ bị phạt nguội và sẽ tự giác ý thức hơn, không vượt đèn đỏ hay lấn vạch như trước nữa".

Sự “hiện diện vô hình” của công nghệ đã tạo ra một áp lực nhưng là áp lực tích cực. Người tham gia giao thông không còn chấp hành luật chỉ khi có lực lượng chức năng. Họ tuân thủ vì biết rằng mọi hành vi đều được giám sát công bằng. Một sự chuyển biến âm thầm nhưng sâu sắc từ “đối phó” sang “tự giác”.

“Làn sóng xanh” và điều khiển thông minh

Không chỉ “bắt lỗi”, camera AI còn giúp điều tiết dòng chảy giao thông. Thông qua việc đo đếm lưu lượng phương tiện theo từng giây, từng hướng, hệ thống có thể tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu. Ở nơi dòng xe dồn ứ thì đèn xanh được kéo dài. Ở chiều vắng thì đèn đỏ có thể rút ngắn. Tất cả diễn ra trong tích tắc, chính xác đến từng nhịp.

Trung tá Đào Việt Long, Phó trưởng Phòng CSGT Hà Nội chia sẻ:"Hệ thống camera AI có khả năng đo đếm lưu lượng, đặc biệt là có cảm biến nên tại các ngã ba, ngã tư trực tiếp điều khiển chu kỳ đèn theo thời gian thực. Công nghệ này giúp cho thành phố giảm tải ùn tắc gia thông, khả năng lưu thông của các dòng phương tiện qua các ngã ba ngã tư đã cải thiện rõ rệt. Bên cạnh đó Camerra AI còn phát hiện chính xác 23 nhóm hành vi vi phạm. Qua đó, giúp rất nhiều trong việc xử phạt vi phạm hành chính và quan trọng hơn là nâng cao ý thức chấp hành của người tham gia giao thông."

Không dừng lại ở đó, 22 tuyến “làn sóng xanh” đã được thiết lập trên các trục đường huyết mạch như Phố Huế – Hàng Bài, Võ Chí Công, Giải Phóng… Một chiếc xe, nếu đi đúng tốc độ, có thể “bắt trọn” chuỗi đèn xanh liên tiếp. Không phải dừng. Không phải chờ. Dòng xe vì thế được “kéo giãn”, thay vì dồn cục như trước.

Kết quả là thời gian di chuyển giảm từ 20% đến gần 37%. Một con số không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là sự thay đổi trong trải nghiệm của hàng triệu người dân:"Mình thấy giao thông lưu thoát tốt hơn rất là nhiều. Đặc biệt là ở tuyến Phố Huế, một con đường rất đông, có công nghệ AI tự động điều chỉnh nhịp đèn theo lưu lượng thực tế như thế này thì quá tốt cho người dân. Vì nó sẽ giảm được ùn tắc, đường chiều nào đang đông thì AI kéo 'làn sóng xanh' cho nó thoát đi đã, khi nào thưa xe thì mới đến lượt bên kia. Như vậy rất tốt, nhất là vào cuối tuần cong đường phố Huế rất đông".

Tác động của camera AI không chỉ dừng ở việc giảm ùn tắc, nó còn chạm tới một vấn đề lớn hơn là an toàn giao thông. Sau hơn 3 tháng, cả 3 tiêu chí là số vụ tai nạn, số người chết và số người bị thương đều giảm. Những lỗi nguy hiểm như vượt đèn đỏ, dừng đỗ sai quy định… được xử lý triệt để hơn. Công nghệ cũng giúp truy vết phương tiện nhanh chóng, hỗ trợ điều tra tai nạn và đảm bảo an ninh trong các sự kiện lớn. Đặc biệt, với các xe ưu tiên, hệ thống có thể tự động “mở đường”.

Trung tá Phạm Quang Minh, Phó Đội trưởng Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, Phòng CSGT Hà Nội nhấn mạnh:"Hệ thống camera AI có khả năng nhận diện phương tiện ưu tiên từ xa để tự động kích hoạt hành lang 'làn sóng xanh' thông suốt. Giải pháp này giúp lực lượng chức năng chủ động hoàn toàn, nâng cao tính chính xác và an toàn so với điều tiết thủ công trước đây. Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số, giúp chúng tôi quản lý đô thị hiện đại hơn, minh bạch hơn và phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn trên nền tảng công nghệ."

Với 1.837 camera AI tại 195 nút giao thông mới chỉ là sự khởi đầu cho một Hà Nội thông minh, hiện đại. Công nghệ đã trao cho chúng ta công cụ, nhưng chính sự đồng thuận và ý thức tự giác của mỗi người dân mới là chìa khóa bền vững để giải quyết tận gốc những "điểm nghẽn" giao thông. Khi mỗi dòng người dừng lại đúng vạch sơn, mỗi hành vi sai phạm đều được soi xét công bằng, Hà Nội không chỉ an toàn hơn mà còn trở nên văn minh, lịch sự hơn trong mắt bạn bè quốc tế.