Từ nghi vấn thực phẩm hư hỏng lọt vào bếp ăn đến các ca nghi ngộ độc tập thể, vấn đề đặt ra là công tác kiểm soát an toàn thực phẩm cần được thực hiện thường xuyên, chủ động, thay vì chỉ tăng cường sau mỗi sự cố.

Kiểm soát không chờ sự cố

Mới thành lập khoảng 2 năm và chưa ghi nhận sự cố an toàn thực phẩm, Trường THCS Tân Đông Hiệp B, TP.HCM hiện tổ chức bếp ăn tập thể, không sử dụng suất ăn nấu sẵn từ bên ngoài để chủ động kiểm soát chất lượng thực phẩm và quy trình chế biến.

Bà Trương Thị Ái Thanh, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường lựa chọn đơn vị cung cấp có hồ sơ pháp lý đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng; đồng thời duy trì tổ giám sát kiểm tra hằng ngày từ khâu tiếp nhận nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến chia suất ăn cho học sinh. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, trường sẽ xử lý ngay và phối hợp cơ quan y tế khi cần.

Theo bà Thanh, phụ huynh cũng được tạo điều kiện tham gia theo dõi quy trình bếp ăn, tiếp phẩm và chế biến.

"Trường có một tổ giám sát công tác nhập liệu có thể làm việc đột xuất, ví dụ như trong những thời điểm nóng, tại một số trường đang có nguy cơ về an toàn thực phẩm, đặc biệt là ở TP.HCM, chúng tôi luôn biết địa điểm công ty rồi thì sẽ đột xuất đến, vào để tra nguồn thực phẩm luôn, hỏi và xem nguồn thực phẩm hôm nay công ty cung cấp cho trường là những chỗ nào, ra sao để có sự giám sát, xem đúng hồ sơ pháp lý người ta cung cấp cho mình hay không", bà Trương Thị Ái Thanh nói.

Tuy nhiên, nhiều trường không có điều kiện tổ chức bếp ăn tập thể thì vẫn phải đặt suất ăn nấu sẵn.

Là đơn vị cung cấp suất ăn, bà Nguyễn Thị Son, phụ trách kiểm soát chất lượng an toàn thực phẩm Công ty TNHH Cung cấp Thực phẩm The Caterers cho biết, bữa ăn trường học là lĩnh vực đặc thù do phục vụ cùng lúc số lượng lớn học sinh. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng sức khỏe hàng loạt em.

Vì vậy toàn bộ quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu, bảo quản, sơ chế, chế biến đến vận chuyển đều phải được kiểm soát chặt chẽ. Suất ăn trước khi giao cho trường phải bảo đảm chất lượng, nhiệt độ phù hợp và đúng thời gian quy định.

Bà Son cho hay, mới đây đơn vị ký cam kết với Sở An toàn thực phẩm về bảo đảm an toàn thực phẩm cho trường học không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà còn là động lực để doanh nghiệp nâng chuẩn vận hành, giữ uy tín và tạo niềm tin với khách hàng.

"Chúng tôi nghiêm túc thực hiện 6 nội dungcủa Sở An toàn thực phẩm yêu cầu để đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Phát huy những điểm mà mình cam kết để được sự tin tưởng của khách hàng lâu dài, từ đó uy tín công ty được đẩy lên, công ty sẽ có nhiều khách hàng bền vững hơn", bà Nguyễn Thị Son chia sẻ.

Siết cả khâu phụ trợ

Trong chuỗi cung ứng thực phẩm, ông Nguyễn Đức Nhân, đại diện Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Huy Hòa (phường Đông Hưng Thuận, TP.HCM) cho rằng, nhiều người chỉ chú ý món ăn chính mà quên mất những mắt xích phụ trợ như nước đá dùng để bảo quản thực phẩm, rau củ, hải sản hoặc phục vụ ăn uống.

Theo ông Nhân, để bảo đảm an toàn cho sản phẩm nước đá, doanh nghiệp phải kiểm soát từ nguồn nước, quy trình sản xuất, đóng gói, kho lưu trữ đến phương tiện vận chuyển. Bởi vì chỉ cần một khâu không sạch là ảnh hưởng toàn bộ sản phẩm.

"Nước đá đã được lọc RO, bảo quản đá trong túi PE, không bị những chất dơ, bụi bặm hay côn trùng bám vô. Sở An toàn thực phẩm định kỳ cũng đến kiểm tra về nguồn nước, nhà xưởng, trang thiết bị, điều kiện bảo hộ lao động và chất lượng đầu ra", ông Đức Nhân nói.

Mới đây, hơn 200 học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây, TP.HCM nhập viện với các triệu chứng đau bụng, tiêu chảy, nôn ói nghi liên quan bữa ăn bán trú. Kết quả bước đầu phát hiện vi khuẩn Salmonella trong nhiều mẫu bệnh phẩm, cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra nguyên nhân.

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, doanh nghiệp cung cấp suất ăn chỉ được hoạt động khi đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm, song cấp phép không đồng nghĩa là buông lỏng giám sát mà phải hậu kiểm thường xuyên.

Bà Lan cho biết lực lượng quản lý không thể bao quát toàn bộ hệ thống trường học, doanh nghiệp, nên vai trò của nhà trường, phụ huynh và cộng đồng rất quan trọng. Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm cao nhất đối với bữa ăn học sinh, từ lựa chọn đối tác đến xử lý phản ánh của phụ huynh.

Một khó khăn hiện nay là quy trình thanh tra còn nhiều thủ tục, nhiều trường hợp phải báo trước nên khó phát hiện vi phạm thực chất. Vì vậy, cần tăng cường kiểm tra đột xuất dựa trên phản ánh có cơ sở.

Quyền chọn đơn vị cung cấp suất ăn thuộc về nhà trường, nhưng nếu lựa chọn thiếu minh bạch, gạt bỏ doanh nghiệp uy tín vì quan hệ cá nhân thì sớm muộn cũng bộc lộ bất cập. Trường hợp phụ huynh phản ánh chính đáng nhưng không được xử lý thỏa đáng, cơ quan chức năng sẽ làm việc lại với nhà trường.

"Đối với thực phẩm thì chúng tôi có yêu cầu cùng với Sở Giáo dục và đào tạo là các phẩm tươi sống, thịt, cá, rau, củ, quả, hải sản… Nếu muốn vào các trường học thì phải đáp ứng cái tiêu chí nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và thậm chí là còn phải đạt những chuẩn cao hơn của ngành nông nghiệp. Ví dụ như là HACCP, VietGap, GlobalGap, hay chuỗi thực phẩm an toàn", bà Phạm Khánh Phong Lan cho biết.

Thực tế cho thấy, an toàn thực phẩm học đường là trách nhiệm chung của cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp và phụ huynh. Điều quan trọng là kiểm soát thường xuyên, không đợi xảy ra sự cố mới siết chặt. Khi từng khâu được giám sát hằng ngày, nguy cơ ngộ độc sẽ giảm, phụ huynh cũng yên tâm hơn.