Tại buổi cung cấp thông tin về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự án luật đang được Bộ Y tế trình Quốc hội xem xét, thảo luận tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Theo Bộ trưởng, tại kỳ họp này, Bộ Y tế trình Quốc hội 4 dự án luật, trong đó có nội dung sửa đổi liên quan đến tổng cộng 9 luật. Tinh thần chung của các dự án luật là xây dựng hành lang pháp lý nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, giải quyết các điểm nghẽn pháp lý đang cản trở sự phát triển của lĩnh vực y tế, đồng thời đáp ứng định hướng phát triển của ngành.

“Những gì có lợi cho dân, cho nước, cho sự phát triển của đất nước cũng như cho sức khỏe của nhân dân thì chúng tôi làm”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Đối với dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng cho biết dự án đã được thảo luận tại tổ. Bộ Y tế đang tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và chuẩn bị cho phiên thảo luận tại hội trường dự kiến diễn ra vào đầu tuần sau.

Dự án luật đã được Chính phủ thống nhất trình, được các cơ quan có thẩm quyền của Quốc hội xem xét, thẩm tra. Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện, chỉnh lý vẫn đang tiếp tục.

Theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo đang lắng nghe ý kiến của đại biểu Quốc hội, người dân và các cơ quan báo chí với tinh thần cầu thị cao nhất. Mọi ý kiến đóng góp đều được xem xét kỹ lưỡng, tiếp thu và có báo cáo giải trình trước Quốc hội.

Đối với những nội dung còn bất cập, chưa phù hợp, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu điều chỉnh. Những vấn đề chưa được truyền tải rõ ràng, dễ hiểu đến người dân cũng sẽ tiếp tục được giải thích để tạo sự đồng thuận.

“Không làm, thờ ơ trước sức khỏe nhân dân mới là vô đạo đức”

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, mục tiêu quan trọng của việc sửa đổi luật lần này là khắc phục những vướng mắc, bất cập sau khoảng 20 năm triển khai luật hiện hành. Trong hai thập kỷ qua, khoa học và công nghệ đã có những bước tiến lớn, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Hoạt động hiến, lấy, ghép mô, tạng đã trở thành một trong những điểm sáng của ngành, với sự nỗ lực của đội ngũ thầy thuốc, y bác sĩ và các bệnh viện. Tuy nhiên, nhu cầu ghép tạng để cứu sống người bệnh ngày càng lớn. Đối với nhiều bệnh nhân suy tạng mạn tính giai đoạn cuối, ghép tạng là cơ hội sống còn.

Theo Bộ trưởng, việc hằng ngày phải đối diện với những trường hợp bệnh nhân đứng trước ranh giới sinh tử là nỗi trăn trở rất lớn của cả những người xây dựng pháp luật và những người trực tiếp triển khai công tác khám, chữa bệnh.

Đề cập đến một trường hợp bệnh nhi được nêu tại cuộc họp, Bộ trưởng cho biết bà đã nghiên cứu rất kỹ hoàn cảnh của cháu bé. Bố cháu là bộ đội công tác ở Trường Sa, hai mẹ con có hoàn cảnh rất khó khăn, bản thân cháu đang mắc bệnh, tương lai chưa biết sẽ ra sao. Từ câu chuyện này, Bộ trưởng đặt vấn đề về trách nhiệm của những người xây dựng chính sách trước cơ hội được cứu sống của người bệnh.

“Nếu chúng ta là những người xây dựng pháp luật, chúng ta thờ ơ, bàng quan với những việc như vậy, chúng ta mới là những người có lỗi. Chúng ta không thể thấy cứu sống được mà không làm vì những lý do, những trở ngại mang tinh thần bài xích”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo bà Đào Hồng Lan, việc không hành động, thờ ơ trước sức khỏe của nhân dân mới là điều vô đạo đức. Chính vì vậy, Bộ Y tế quyết tâm xây dựng dự án luật theo hướng mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân, đặc biệt là những bệnh nhân đang chờ được ghép mô, tạng.

Hai nguyên tắc cốt lõi: Mởvà chặt

Liên quan đến những tranh luận về việc mở rộng nguồn hiến mô, tạng, đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, tinh thần xuyên suốt của việc xây dựng luật là không ép buộc bất kỳ ai hiến tạng. Theo Bộ trưởng, ngay cả với người trưởng thành, công tác vận động hiến tạng cũng hoàn toàn dựa trên tinh thần tự nguyện, không có sự ép buộc.

“Người lớn không ép buộc thì tại sao trẻ con lại đặt ra vấn đề ép buộc ở đây? Cách tiếp cận như vậy là không đúng, không ép buộc ai cả”, Bộ trưởng nêu quan điểm.

Bà Đào Hồng Lan cho rằng, hiến tạng là hành động nhân văn, thể hiện sự sẻ chia giữa con người với con người. Đối với những gia đình không may có con qua đời, có những người mong muốn được nhìn thấy hình bóng đứa con thân yêu tiếp tục sống trong một cơ thể khác. Trong khi đó, rất nhiều trẻ em đang chờ đợi cơ hội được ghép tạng để có cuộc sống tốt hơn.

Theo Bộ trưởng, đây chính là những trường hợp mà người làm chính sách cần quan tâm, tìm giải pháp để tạo thêm cơ hội cứu sống người bệnh.

Bộ trưởng cũng thừa nhận, trong quá trình xây dựng dự thảo luật, có thể còn những nội dung về mặt kỹ thuật chưa thực sự chặt chẽ hoặc chưa thể hiện đầy đủ các vấn đề cần điều chỉnh. Tuy nhiên, việc hoàn thiện những quy định này là trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, các đại biểu Quốc hội và những người tham gia đóng góp ý kiến.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh hai nguyên tắc cốt lõi trong quá trình xây dựng dự thảo luật là “mở” và “chặt”. Trong đó, “mở” là mở rộng cơ hội cứu sống nhiều người bệnh hơn, đặc biệt là những trẻ em đang cần được ghép mô, tạng. Còn “chặt” là quy định chặt chẽ về điều kiện, các hành vi bị nghiêm cấm và những điều khoản xác định đối tượng phù hợp.

Theo Bộ trưởng, đây là hai nguyên tắc xuyên suốt quá trình xây dựng dự thảo luật, không vì mục đích nào khác ngoài việc mang lại cuộc sống tốt hơn cho người bệnh. Bộ trưởng cũng khẳng định những thông tin cho rằng ngành y tế hoặc cơ quan soạn thảo thúc đẩy việc sửa đổi luật nhằm phục vụ những mục đích khác là không chính xác, không đúng sự thật.

Tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo luật, tránh gây hoang mang trong dư luận

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Bộ Y tế và cơ quan soạn thảo sẵn sàng tiếp nhận những câu hỏi, sáng kiến và ý kiến đóng góp của các cơ quan báo chí, chuyên gia và người dân để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Theo Bộ trưởng, những vấn đề còn băn khoăn, chưa rõ ràng cần được trao đổi, giải thích đầy đủ. Những nội dung chưa chặt chẽ phải tiếp tục được nghiên cứu, chỉnh lý để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Tuy nhiên, bà Đào Hồng Lan cũng đề nghị các cơ quan báo chí khi truyền tải thông tin đến người dân cần bảo đảm tính chính xác, tránh gây hoang mang hoặc tạo ra những cách hiểu sai lệch về mục tiêu, bản chất của chính sách.

Bộ trưởng cho rằng, không nên biến những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân thành những nội dung đùa cợt, chế giễu hoặc bài xích chính sách.

Theo bà, mục tiêu của việc xây dựng, sửa đổi luật là mang lại những điều tốt đẹp hơn cho người dân, đặc biệt là những người bệnh đang cần được hỗ trợ về y tế.

Bộ trưởng mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục đồng hành cùng ngành y tế, góp phần truyền tải thông tin đầy đủ, khách quan và đóng góp ý kiến xây dựng để dự thảo luật được hoàn thiện trước khi trình Quốc hội thông qua.

Việc hoàn thiện luật không chỉ mở ra thêm cơ hội sống cho trẻ em và những bệnh nhân mắc bệnh mạn tính đang cần ghép mô, tạng mà còn tạo hành lang pháp lý tốt hơn, giúp đội ngũ y bác sĩ yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Bộ trưởng nhấn mạnh, từ nay đến đầu tháng 11 vẫn còn thời gian để các cơ quan, tổ chức, chuyên gia và người dân tiếp tục đóng góp ý kiến. Với tinh thần cầu thị, Bộ Y tế mong muốn tiếp nhận các ý kiến nhằm hoàn thiện hồ sơ dự án luật một cách chặt chẽ, phù hợp nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua.