Vốn là kỹ sư cơ khí, từng làm nhiều ngành nghề khác nhau, đầu năm 2026, anh Mai Đức Lại, 47 tuổi trở về quê vợ ở ấp An Ninh, xã Vĩnh Hựu, tỉnh Đồng Tháp để khởi nghiệp với nghề sản xuất than hoạt tính từ gáo dừa. Nhận thấy các lò than truyền thống thường phát sinh nhiều khói bụi, gây ô nhiễm môi trường, anh Lại đã dành nhiều tháng nghiên cứu, cải tiến hệ thống lò đốt theo hướng tuần hoàn.

Điểm nổi bật của mô hình lò đốt tuần hoàn là toàn bộ lượng khói phát sinh trong quá trình đốt được thu hồi, đưa trở lại buồng đốt để tiếp tục cháy, giúp nhiệt độ lò đạt khoảng 700 độ C, giảm tiêu hao nhiên liệu và hầu như không phát tán khói ra môi trường. Hiện cơ sở có 3 lò nhiệt phân được chế tạo bằng inox 304, tích hợp hệ thống tuần hoàn khí, quạt cấp ôxy và thiết bị ngưng tụ giấm gỗ.

Với nguyên liệu chính là gáo dừa, sau khoảng 3 giờ nhiệt phân, lò cho ra 3 sản phẩm gồm than hoạt tính, bột than sinh học và giấm gỗ. Trong đó, than hoạt tính chất lượng cao được xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản; bột than phục vụ cải tạo đất hoặc sản xuất than tổ ong; còn giấm gỗ được sử dụng trong sản xuất chế phẩm sinh học và xử lý môi trường.

Chỉ sau chưa đầy 1 năm khởi nghiệp, mỗi tháng cơ sở của anh sản xuất khoảng 30 tấn than hoạt tính, 9.000 lít giấm gỗ và 6 tấn bột than. Cácsản phẩm này không đủ cung ứng cho thị trường. Điều đáng ghi nhận là toàn bộ quy trình hoạt động theo hướng tuần hoàn, hạn chế khói bụi và tiếng ồn, thân thiện với môi trường hơn nhiều so với các lò than truyền thống.

“Mình thấy ngành nghề này có lợi ích cho xã hội nên quyết tâm chế tạo để góp phần xử lý chất thải, không gây ô nhiễm môi trường. Mình mày mò đến tháng thứ 6 mới thành công, cho ra sản phẩm đạt chất lượng", anh Lại chia sẻ và cho biết thêm, ngoài gáo dừa, hệ thống lò còn có thể tận dụng nhiều loại phụ phẩm nông nghiệp khác như hạt xoài, vỏ sầu riêng, cây bắp, cây ớt... góp phần nâng cao giá trị phế phẩm nông nghiệp và giảm lượng chất thải sau thu hoạch.

Sau khi thăm quan mô hình, ông Phạm Quang Trường, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Trường Minh Pháttại phường Trung An, tỉnh Đồng Thápđánh giá, đây là hướng đi rất triển vọng: "Mô hình này rất độc đáo, đặc biệt là không có khí thải, hoạt động tuần hoàn rất hiệu quả. Nếu được nhân rộng sẽ giúp bà con tiêu thụ phế phẩm nông nghiệp, tạo thêm nguồn thu nhập, đồng thời giảm ô nhiễm môi trường".

Để bảo đảm nguồn nguyên liệu, anh Mai Đức Lại hiện thu mua gáo dừa từ nhiều địa phương trong khu vực ĐBSCL và các tỉnh miền Trung. Thời gian tới, anh dự định thành lập hợp tác xã, mở rộng nhà xưởng, tăng số lượng lò đốt và liên kết với nhiều hộ dân để phát triển sản xuất.

"Mình muốn nhân rộng mô hình để tạo thêm thu nhập cho bà con và các đơn vị liên kết. Sắp tới bên mình sẽ thành lập hợp tác xã, mở rộng thêm lò, mở rộng nhà xưởng, nên rất mong được chính quyền và ngân hàng hỗ trợ về nguồn vốn để đầu tư phát triển", anh Mai Đức Lại đề xuất.

Việc nghiên cứu, chế tạo thành công lò sản xuất than sinh học theo công nghệ tuần hoàn của anh Mai Đức Lại, không chỉ góp phần nâng cao giá trị các phụ phẩm nông nghiệp, còn mở ra hướng sản xuất thân thiện với môi trường, tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Đây là mô hình cần được ngành chức năng quan tâm hỗ trợ, tiếp tục hoàn thiện và nhân rộng, góp phần phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.