UAV của tình báo Ukraine

Tại một nhà kho bí mật, trong bóng đêm, các chuyên gia bịt kín mặt thuộc Tổng cục Tình báo quốc phòng (GUR) của Ukraine đang khoan và đóng đinh khi họ lắp ráp một hàng các máy bay không người lái (UAV) dài 4,5 m. Đây là những UAV cảm tử tầm xa Liutyi của Ukraine, mang theo chất nổ nặng đến 68 kg và có khả năng bay xa gần 480 km. Sau đó trong đêm, chúng sẽ được phóng về phía các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga.

“Chúng hiện là con át chủ bài quan trọng nhất của chúng tôi trong cuộc chiến này”, một chỉ huy Ukraine sử dụng hô hiệu “Vector” cho biết, khi ông gõ vào cánh của một trong những chiếc UAV. Vector chỉ huy một đơn vị chuyên về tấn công rất sâu vào phía sau chiến tuyến của Nga.

Một chiến dịch UAV khởi động vào đầu năm 2024 chỉ với vài chục máy bay mỗi tháng thì nay (2026) đã phát triển thành một hoạt động quy mô lớn. Lực lượng Ukraine hiện đang phóng trung bình từ 200 đến 300 UAV chống lại các mục tiêu trên lãnh thổ Nga mỗi đêm. Hôm 18/6, Ukraine đã phát động cuộc tập kích UAV lớn nhất từ ​​trước đến nay vào sâu bên trong lãnh thổ Nga, nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở khu vực Moscow. Các vụ nổ đã tạo ra những cột khói đen cuồn cuộn ở vùng ngoại ô thủ đô Nga và khiến các chuyến bay tại 4 sân bay phải ngừng trong nhiều giờ. Các quan chức Nga báo cáo đã bắn hạ hàng trăm UAV trên bầu trời Moscow và các thành phố khác.

Tờ Business Insider cho biết, một nhóm phóng viên từ Mạng lưới Phóng viên toàn cầu Axel Springer được phép quan sát một đêm chuẩn bị nhiệm vụ như thế này vào đầu tháng 6. Nhóm phóng viên phải tuân thủ những hạn chế nhằm bảo đảm an ninh cho đơn vị này. Cụ thể, họ bị cấm dùng điện thoại di động, không được phép quay phim khuôn mặt của nhân viên tình báo và giọng nói của họ phải được chỉnh sửa trong bất kỳ video nào.

Giới chức tình báo giải thích rằng những cuộc tập kích như thế này kết hợp UAV cảm tử tầm xa mang chất nổ khó chống đỡ với UAV mồi nhử (được thiết kế để gây rối cho hệ thống phòng không đối phương) và UAV kiểu tên lửa. Mục tiêu chính của chúng là các cơ sở quân sự và cơ sở dầu mỏ của Nga.

Mục tiêu chiến lược của Kiev

Tổng thống Ukraine Zelensky đang trông chờ vào chiến dịch UAV sẽ xoay chuyển cục diện chiến sự theo hướng có lợi cho Kiev. Gần đây, ông đã công bố một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Putin, kêu gọi ông Putin tham gia vào hòa đàm trực tiếp. Ông liên tục nhắc đến các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine, bao gồm cả một cuộc tấn công tương tự vào SaintPetersburg hôm 3/6.

Chiến dịch tập kích UAV như trên đã gây ra những hậu quả kinh tế nhất định lên nước Nga. Tại hội nghị thượng đỉnh ở Saint Petersburg, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak lần đầu tiên công khai thừa nhận sản lượng dầu của Nga đã giảm kể từ đầu năm. Ông cho rằng nguyên nhân là do công tác “bảo trì đột xuất” tại các nhà máy lọc dầu.

Nhà phân tích quân sự Franz-Stefan Gady, người thường xuyên đến thăm các đơn vị Ukraine gần tiền tuyến, lập luận rằng Nga phải đối mặt với bất lợi về cấu trúc trong một cuộc chiến UAV do quy mô lục địa lớn của mình.

Trong khi đó, dữ liệu ngành và đánh giá thị trường cho thấy các cuộc tấn công lặp đi lặp lại đã gây ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ của Nga trong năm nay, buộc các nhà điều hành phải điều chỉnh lịch trình sản xuất và chuyển hướng nguồn cung. Ảnh hưởng ngày càng rõ rệt hơn ngoài phạm vi các cơ sở công nghiệp.

Ben Hodges - cựu Tư lệnh lục quân Mỹ tại châu Âu cho rằng: “Chiến tranh là thử thách không chỉ về ý chí mà còn về hậu cần. Người Ukraine đang nỗ lực đánh vào hệ thống hậu cần của Nga”.

Tuy nhiên, Nga gần đây đã được hưởng lợi từ những diễn biến địa chính trị mới. Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã đẩy giá dầu toàn cầu lên cao, mang lại cho Moscow một nguồn thu tài chính bất ngờ. Doanh thu dầu khí nhà nước tăng lên của Nga - chiếm khoảng 1/5 tổng thu ngân sách - đã giúp bù đắp ít nhất một phần áp lực kinh tế do các lệnh trừng phạt của phương Tây và các cuộc tấn công của Ukraine gây ra.

“Biết rõ mục tiêu di chuyển”

Ngay trước nửa đêm bên trong nhà kho, các kỹ thuật viên từ cơ quan tình báo quân sự Ukraine đang siết chặt những con ốc cuối cùng vào những chiếc UAV tầm xa.

Tùy thuộc vào kiểu máy, một số UAV hiện có thể bay xa tới 3.200 km và mang tải trọng hơn 226 kg, theo lời chỉ huy Vector.

Chi phí của mỗi UAV được ước tính vào khoảng 230.000 USD, mặc dù giá cả có thể thay đổi tùy thuộc vào cấu hình.

Nhằm khiến Nga khó ngăn chặn những cuộc tấn công này, Ukraine liên tục điều chỉnh phương pháp hoạt động của mình. Đêm này qua đêm khác, dưới màn đêm, nhiều nhóm nhỏ phân tán khắp đất nước - thường là ở miền đông Ukraine - để phóng UAV từ các địa điểm khác nhau.

“Nếu người Nga phá hủy một số bệ phóng hoặc một vài chiếc UAV riêng lẻ, chúng tôi vẫn còn 10 hoặc 20 chiếc khác. Điều đó rất quan trọng đối với chúng tôi”, chỉ huy Vector nói.

Cách tiếp cận này giống như một dạng thức chiến tranh du kích phù hợp với chiến lược xung đột bất đối xứng rộng lớn hơn của Ukraine và rất khó để vô hiệu hóa.

Nằm cách các UAV lớn hơn vài mét là những chiếc UAV nhỏ hơn dùng làm mồi nhử, không mang theo chất nổ. Trong các phi vụ tấn công, chúng thường được phóng đi trước để đánh lạc hướng và gây nhầm lẫn cho hệ thống phòng không của Nga. Ukraine cũng cho biết họ sử dụng cái gọi là UAV tên lửa như một phần của các gói tấn công phối hợp. Những vũ khí này nhanh hơn nhiều lần so với UAV Liutyi.

Các kỹ thuật viên từ GUR đang chuẩn bị một số chiếc để phóng cùng với các máy bay lớn hơn. Họ gọi mẫu máy bay phản lực này là “Peklo” - tiếng Ukraine nghĩa là “Địa ngục”.

“Nó cực kỳ chính xác và cực kỳ nhanh… Nhờ hệ thống dẫn đường đặc biệt và ăng-ten được phát triển đặc biệt, nó có thể tấn công ngay cả những mục tiêu rất nhỏ với độ chính xác cao”, một kỹ thuật viên người Ukraine sử dụng hô hiệu “Logist” giải thích.

Markus Reisner - một đại tá người Áo và nhà phân tích quân sự, tin rằng hệ thống phòng không của Nga ngày càng bị quá tải bởi quy mô và độ phức tạp của các đợt tấn công. Ông lưu ý rằng UAV được điều khiển bởi trí tuệ nhân tạo cũng có khả năng chống lại nhiễu điện tử, vô hiệu hóa một trong những khả năng phòng thủ hiệu quả nhất của Nga cho đến nay.

Trong một căn phòng nhỏ bên cạnh nhà kho của GUR, các trắc thủ tình báo quân sự Ukraine đang lên kế hoạch cho các tuyến đường bay của UAV dự kiến ​​tấn công các mục tiêu bên trong Nga vào đêm đó. Màn hình của họ hiển thị liên tục thông tin thời gian thực: điều kiện thời tiết, vị trí của Nga và dữ liệu chuyến bay.

“Mỗi đêm chúng tôi sử dụng các tuyến đường bay khác nhau. Chúng tôi không bao giờ lặp lại chúng”, Vector nói.

“Prisma” - phần mềm được hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo (AI) nằm ở trung tâm chiến dịch tập kích UAV của Ukraine, xử lý dữ liệu thời gian thực về đường bay và hệ thống phòng không của Nga.

Phần mềm Prisma tích hợp dữ liệu chiến trường vào một bức tranh tác chiến được cập nhật liên tục. Kinh nghiệm và dữ liệu thu thập được trong vô số nhiệm vụ đã trở thành một trong những tài sản quý giá nhất của Ukraine, viên chỉ huy cho biết. “Chúng tôi có thể so sánh các tuyến bay và chiến dịch từ các năm khác nhau. Chúng tôi biết hành lang nào hoạt động tốt nhất”.

Xem thêm:

>> Crimea ban bố tình huống khẩn cấp, Nga cảnh báo cứng rắn với Ukraine

>> Phiên bản NATO 3.0 có gì đặc biệt?

>> Ukraine muốn “thay đổi cuộc chơi” bằng đòn tập kích lớn nhất vào thủ đô Nga?