Tại một trung tâm chỉ huy bí mật ở Ukraine, hình ảnh cuộc chiến hiện đại khác xa những gì người ta thường hình dung về chiến trường. Không gian nơi đây giống phòng điều khiển trong một bộ phim khoa học viễn tưởng hơn là một sở chỉ huy quân sự. Trên các màn hình lớn là dữ liệu đường bay của những máy bay không người lái (UAV) đang thực hiện nhiệm vụ. Trong khi các chỉ huy lên kế hoạch cho đợt tấn công tiếp theo, phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục phân tích dữ liệu từ các chiến dịch trước đó để hỗ trợ ra quyết định. UAV là của Ukraine còn phần mềm hỗ trợ này được phát triển tại Mỹ.

Kiev đã bắt đầu sử dụng phần mềm tích hợp AI nhằm lập kế hoạch và điều phối các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa vào những mục tiêu chiến lược bên trong lãnh thổ Nga. Trong một lần hiếm hoi được tiếp cận đơn vị thuộc Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) phụ trách các chiến dịch này, các phóng viên chiến trường đã ghi nhận hoạt động của một trung tâm chỉ huy vận hành nền tảng mang tên PRISMA, do tập đoàn Palantir của Mỹ phát triển.

Vai trò của phần mềm tích hợp AI

PRISMA tích hợp dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, thông tin đường bay của UAV và các công cụ phân tích dựa trên AI vào một hệ thống tác chiến thống nhất. Nhờ đó, các nhà điều hành có thể vừa quản lý vừa triển khai số lượng lớn UAV để thực hiện nhiệm vụ.

Một chỉ huy có mật danh "Vector" cho biết, hệ thống PRISMA được sử dụng để lập kế hoạch cho các chiến dịch và hoạt động tác chiến.

Nền tảng này liên tục phân tích dữ liệu thu thập từ các nhiệm vụ trước đó, chẳng hạn vị trí các UAV bị đánh chặn, khu vực radar đối phương hoạt động và những tuyến đường bay đã được sử dụng. Từ nguồn dữ liệu đó, hệ thống xác định các điểm yếu tiềm tàng trong mạng lưới phòng không của Nga, đồng thời đề xuất những cách thức tiếp cận khác cho các cuộc tấn công tiếp theo.

Bằng cách nhận diện các quy luật trong hoạt động phòng không và các nỗ lực đánh chặn của Nga, PRISMA hỗ trợ các nhà điều hành điều chỉnh kế hoạch vận hành UAV, qua đó nâng cao khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ đối phương.

Theo các quan chức tình báo Ukraine, PRISMA được thiết kế theo mô hình phân tán. Điều này đồng nghĩa với việc nếu một trung tâm chỉ huy bị vô hiệu hóa hoặc mất điện, các trung tâm khác vẫn có thể tiếp tục vận hành, bảo đảm tính liên tục của hoạt động tác chiến.

PRISMA không phải là công nghệ đầu tiên của Palantir được triển khai trong cuộc xung đột Nga - Ukraine. Kể từ những ngày đầu Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt vào tháng 2/2022, tập đoàn này đã hợp tác với chính phủ và các cơ quan quốc phòng Ukraine, cung cấp các giải pháp phần mềm phục vụ phân tích tình báo, hậu cần và lập kế hoạch tác chiến.

Palantir cũng là cái tên có vị thế đáng kể trong giới quân sự Mỹ. Tháng 4 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khen ngợi tập đoàn này, cho rằng Palantir đã "chứng minh năng lực và công nghệ tác chiến vượt trội".

Theo các nguồn tin quốc phòng Mỹ, trước các cuộc không kích nhằm vào Tehran hôm 28/2, Lầu Năm Góc đã sử dụng Hệ thống Thông minh Maven của Palantir. Nền tảng này vận hành trên Claude - mô hình AI do Anthropic phát triển - để phân tích hình ảnh vệ tinh, dữ liệu từ máy bay không người lái và xây dựng hơn 1.000 phương án tác chiến phục vụ quá trình ra quyết định của các chỉ huy quân sự Mỹ.

Sự hiện diện ngày càng sâu rộng trong các chương trình quốc phòng đã giúp Palantir chuyển mình từ một nhà thầu công nghệ tương đối nhỏ thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái quân sự và tình báo của Mỹ.

Bên cạnh Maven và PRISMA, Palantir còn phát triển nền tảng Gotham, được các cơ quan quốc phòng và tình báo sử dụng để phát hiện mối đe dọa, phân tích mạng lưới, hỗ trợ chống khủng bố và xử lý dữ liệu điều tra. Hệ thống này cũng được các cơ quan thực thi pháp luật dùng để theo dõi hoạt động tội phạm và điều phối các chiến dịch nghiệp vụ.

Tuy nhiên, tập đoàn cũng vấp phải nhiều chỉ trích khi phần mềm của họ được Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) sử dụng trong các chiến dịch truy quét người nhập cư bất hợp pháp.

Bài học từ cuộc chiến UAV

Việc sử dụng máy bay không người lái được xem là một trong những bài học chiến lược quan trọng nhất rút ra từ cuộc chiến Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ năm. Một số báo cáo ước tính, riêng trong tháng 5/2026, Nga đã phóng số lượng kỷ lục, khoảng 8.150 UAV tấn công các mục tiêu tại Ukraine.

Ukraine cũng đẩy mạnh các chiến dịch tấn công tầm xa bằng UAV và tên lửa nội địa để đáp trả Nga. Kiev đã tiến hành các cuộc tập kích vươn sâu vào lãnh thổ Nga, nhắm tới cơ sở năng lượng, nhà máy sản xuất vũ khí, các trung tâm nghiên cứu liên quan đến chương trình UAV của Moscow và trong một số trường hợp đã nhắm vào khu vực ngoại ô thủ đô Moscow.

Trong bối cảnh Tổng thống Ukraine Zelensky tiếp tục kêu gọi các đồng minh tăng cường hỗ trợ quân sự, hiệu quả của từng cuộc tấn công và giá trị của mỗi UAV ngày càng trở nên quan trọng. Những hệ thống như PRISMA được Ukraine kỳ vọng sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực vốn hạn chế của Kiev, nâng cao hiệu quả tác chiến và tăng khả năng thành công cho các chiến dịch tấn công tầm xa.