Học là một hành trình có điểm bắt đầu nhưng không có hồi kết. Trong kỷ nguyên AI, khi tri thức thay đổi từng ngày và công nghệ liên tục phá vỡ những giới hạn cũ, có lẽ chúng ta cũng cần nhìn lại cách hiểu truyền thống về chuyện học.

Thứ nhất, học không nhất thiết bắt đầu khi bước chân vào trường và kết thúc khi nhận bằng đại học, thạc sĩ hay tiến sĩ. Một tấm bằng chỉ ghi nhận một chặng đường, không phải điểm kết thúc. Học có thể diễn ra ở bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào và từ bất kỳ ai, miễn là người đó có kiến thức, kinh nghiệm mà mình đang cần. Trường học vẫn rất quan trọng, nhưng ngày nay trường học chỉ là một trong rất nhiều không gian để học.

Thứ hai, kiến thức đang “tiêu hao” với tốc độ chưa từng thấy. Khoảng 5 năm trước, tôi từng nghĩ với công việc hiện tại, có lẽ mình chưa cần dùng nhiều đến kiến thức thạc sĩ, tiến sĩ; những kiến thức nền tảng từ Đại học Ngoại giao đã có thể đáp ứng phần lớn yêu cầu công việc. Bây giờ thì khác, một người trẻ dành 4-5 năm học đại học có thể nhận ra chỉ 3-6 tháng sau khi tốt nghiệp rằng một phần kiến thức mình vừa học đã lạc hậu. AI đang làm quá trình này diễn ra nhanh hơn nữa.

Thứ ba,người thầy cũng phải học lại mỗi ngày. Trong mô hình cũ, thầy đứng trên bục giảng truyền đạt kiến thức cho trò. Trong kỷ nguyên AI, nếu không liên tục tiếp cận cái mới, chính người thầy cũng có thể lạc hậu rất nhanh. Ở một số lĩnh vực cụ thể, học sinh thậm chí có thể biết những điều mới hơn thầy. Vì vậy, giá trị của người thầy ngày nay không chỉ nằm ở việc “biết nhiều hơn”, mà còn ở khả năng chỉ dẫn cách tư duy, đặt câu hỏi và cùng học.

Thứ 4,AI đang làm thay đổi căn bản phương pháp học. Điều quan trọng dần không còn là nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà là biết mình cần học gì, hỏi gì, kiểm chứng thế nào và biến kiến thức thành năng lực giải quyết vấn đề. Người có khả năng tự học nhanh sẽ có lợi thế ngày càng lớn.

Và có lẽ,điều quan trọng nhấtlà giữ được sự tò mò và khiêm tốn trước tri thức. Tuổi tác, chức vụ hay bằng cấp không nên trở thành lý do để ngừng học. Trong kỷ nguyên mới, khả năng học, bỏ cái cũ và học lại có thể chính là năng lực quan trọng nhất.

Cách đây 1 tuần khi nói chuyện với gần 500 bạn sinh viên sắp tốt nghiệp, tôi đã chia sẻ về những cơ hội, những cánh cửa rộng mở chưa từng có với các bạn. Nhưng tôi cũng cảnh báo kiến thức các bạn đang bị "hao mòn" rất nhanh nếu các bạn không có kế hoạch và xây dựng chương trình tự học.

Ngày nay, ít nhất 90% kiến thức cơ bản của học sinh đại họccó thể tự học được mà không cần đến trường. Bất cứ ai ở bất kỳ tuổi nàocũng có thể dễ dàng học kiến trúc từ một ngành mới