Áp lực nào đè nặng lên tuổi 15?

“Bố mẹ nuôicon học tư vậy nhé!”- Giữa những nụ cười, những cái ôm và tiếng hỏi han sau giờ thi, đó lại là câu đầu tiên một cậu học trò nói với cha mẹ khi bước ra khỏi điểm thi vào lớp 10 ở Hà Nội. Không nhắc đến đề thi, không nói về đáp án, cậu bé dường như đã tự đưa ra kết luận cho bài thi của mình.

“Con mình nhìn thấy mẹ vẫn cười, nhưng vừa gặp đã bảo luôn: "Bố mẹ nuôi con học tư vậy nhé!". Về đến nhà, nó lặng lẽ vào phòng rồi khóc. Mà nó là con trai”, người mẹ kể lại.

Câu chuyện ấy khiến nhiều phụ huynh chạnh lòng, bởi phía sau câu nói tưởng như bình thản là nỗi thất vọng, áp lực và cảm giác có lỗi mà một đứa trẻ 15 tuổi đang tự gánh lên vai mình.

Câu chuyện ấy không phải trường hợp cá biệt. Trong những ngày diễn ra kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội, hình ảnh những thí sinh bật khóc sau giờ thi đã xuất hiện ở không ít điểm thi. Có em ôm chầm lấy mẹ rồi khóc nức nở. Có em cúi gằm mặt bước thật nhanh ra khỏi cổng trường. Cũng có những em cố nở nụ cười nhưng đôi mắt đỏ hoe vẫn không giấu được sự thất vọng.

Những ngày qua, trên các diễn đàn học sinh và phụ huynh, hàng loạt chia sẻ đã thu hút sự chú ý bởi những cảm xúc rất thật phía sau một kỳ thi được xem là bước ngoặt đầu tiên của tuổi học trò.

Một phụ huynh khác kể rằng hôm thi đầu tiên, con chị bất ngờ đau đầu, chóng mặt, buồn nôn nhưng vẫn cố gắng đến điểm thi sau khi uống thuốc.

Theo chị, khoảng một tháng trước kỳ thi, con gần như luôn trong trạng thái căng thẳng. Lịch học dày đặc khiến con thường xuyên thức khuya, ăn uống thất thường và có dấu hiệu mệt mỏi. “Lúc đón ở cổng trường mà lo phát khóc, không biết con ốm như thế thi làm bài được không. May lúc con ra tỉnh táo, bảo làm được bài thì mới nhẹ lòng”, chị kể.

Những hình ảnh cha mẹ đứng đợi ngoài cổng trường nhiều giờ dưới cái nắng đầu hè vốn đã trở nên quen thuộc mỗi mùa tuyển sinh. Họ thấp thỏm theo từng buổi thi, lo cho sức khỏe, tâm trạng và kết quả của con. Nhưng có lẽ điều khiến nhiều phụ huynh bất ngờ nhất là áp lực mà chính các con đang tự đặt lên mình.

Ngọc Anh, học sinh lớp 9 tại Hà Nội, cho biết em gần như không thể ngừng nghĩ về bài thi kể từ khi kỳ thi kết thúc. Em học Toán khá, được thầy cô đặt niềm tin sẽ đạt 8 hoặc 9 điểm. Nhưng khi làm bài em rất hoảng, thiếu thời gian và sai nhiều lỗi linh tinh. Em khócvì biết mình khó đỗ nguyện vọng 1 nữa. Nhưng điều khiến em đau lòng hơn là cảm giác đã không đáp lại được những hy sinh của gia đình.

“Bao nhiêu ngày tháng nắng mưa bố mẹ đưa em đi học thêm, mất bao tiền học một tháng mà giờ em cảm thấy như tất cả thành công cốc”, Ngọc Anh tâm sự.

Bởi trong suy nghĩ của không ít học sinh, kết quả một kỳ thi dường như không chỉ là kết quả học tập. Nó còn là cách để các em chứng minh rằng công sức của cha mẹ, những buổi tối học thêm kéo dài, những khoản tiền đầu tư cho việc học và những kỳ vọng mà gia đình gửi gắm đều không trở nên vô nghĩa.

Khi nỗi sợ lớn nhất không phải là điểm số

Nỗi lo ấy phản ánh một áp lực âm thầm nhưng không hề nhỏ đối với học sinh hiện nay. Nhiều em không chỉ lo về điểm số mà còn lo về sự đánh giá của người khác, lo bị so sánh với bạn bè, anh chị hay chính những kỳ vọng mà bản thân từng đặt ra.

Minh Anh, một học sinh khác vừa trải qua kỳ thi vào lớp 10, cho biết em vốn có học lực khá tốt và được nhiều người kỳ vọng sẽ đạt kết quả cao. “Điều khiến mình lo lắng nhất không phải là điểm số, mà là sự kỳ vọng của gia đình, thầy cô và bạn bè. Mọi người đều tin rằng mình sẽ đạt thành tích cao. Mình vẫn còn kỳ thi chuyên phía trước, nhưng không biết nên nói thế nào để những người xung quanh chuẩn bị tâm lý nếu kết quả không được như kỳ vọng”, Minh Anh chia sẻ.

Trên các diễn đàn học sinh Hà Nội, sau khi kỳ thi kết thúc, không khó để bắt gặp những dòng tâm sự đầy thất vọng của học sinh lớp 9. Điều lặp lại nhiều nhất không phải nỗi sợ học trường tư hay trường công, mà là cảm giác có lỗi với cha mẹ, tiếc nuối vì những sai sót trong phòng thi và day dứt khi cho rằng mình đã không đáp lại được kỳ vọng của những người yêu thương nhất.

“Em sợ bố mẹ thất vọng”; “Em thấy mình vô dụng”; “Giá như em cẩn thận hơn một chút” - Những lời tự trách xuất hiện nhiều hơn cả những lời than phiền về đề thi. Điều đó cho thấy áp lực của kỳ thi vào lớp 10 không chỉ nằm ở kiến thức. Nó còn đến từ sự kỳ vọng của gia đình, từ những so sánh vô hình giữa bạn bè với nhau và từ chính những tiêu chuẩn thành công mà các em tự đặt ra cho bản thân.

Nhiều năm qua, kỳ thi vào lớp 10 luôn là cuộc đua đầy áp lực với học sinh ở các thành phố lớn. Tại Hà Nội, mỗi năm vẫn có hàng chục nghìn học sinh không giành được suất vào trường THPT công lập dù đã nỗ lực suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Thực trạng này cũng từng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập khi tiếp xúc cử tri Hà Nội. Ông cho rằng kỳ thi vào lớp 10 hiện nay đang "căng thẳng hơn cả thi đại học" và yêu cầu phải có giải pháp để không tạo áp lực cho học sinh, gia đình, tránh tình trạng mỗi mùa thi lại trở thành nỗi lo của hàng triệu phụ huynh và học sinh.

"Học thì phải thi, nhưng thi không phải giải pháp để loại các cháu ra không cho đến trường, mà thi là để đánh giá chất lượng dạy và học",Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Kỳ thi vào lớp 10 rồi sẽ khép lại. Sẽ có em vui vì đạt nguyện vọng, cũng có em phải chọn một lối đi khác. Nhưng điều khiến người lớn trăn trở nhất không phải đề thi khó hay dễ, điểm chuẩn cao hay thấp, mà là vì sao những đứa trẻ mới 15 tuổi, sau nỗi buồn và thất vọng, vẫn phải tự hỏi: "Con đã cố gắng hết sức rồi, sao vẫn thấy có lỗi với bố mẹ?".

Có lẽ, khi câu hỏi ấy còn lặp lại sau mỗi mùa thi, câu chuyện giảm áp lực học đường vẫn là bài toán cần được tiếp tục tìm lời giải.