Kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn

Theo GS.TS Dương Xuân Ngọc, Nghị quyết số 04-NQ/TW Hội nghị Trung ương 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tiếp tục khẳng định quyết tâm của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN), lãng phí, tiêu cực. Nghị quyết này rất đúng, rất trúng, có ý nghĩa thiết thực, đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của người dân về PCTN, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn hiện nay.

Nghị quyết số 04-NQ/TW đề cập yêu cầu kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. GS.TS Dương Xuân Ngọc cho rằng, ở khâu nào có quyền quyết định đối với nguồn lực, nhân sự hoặc chính sách, chính sách công, ở đó có nguy cơ lạm quyền.

Theo GS.TS Dương Xuân Ngọc, trong thực tiễn về quản lý nhà nước và tổ chức, khâu dễ bị phát sinh lạm quyền, lạm dụng, tham nhũng và lợi ích nhóm nhiều hơn cả là công tác cán bộ, trong đó, mảng phát sinh tiêu cực nhiều nhất là bổ nhiệm, đề bạt, luân chuyển và đánh giá cán bộ. Khâu phân bổ nguồn lực công cũng dễ nảy sinh tiêu cực. Ví dụ như sau khi sáp nhập, bỏ cấp huyện thì trụ sở của cấp huyện, cấp xã được sử dụng ra sao? Hoạt động cấp phép, phê duyệt, thanh tra, kiểm tra; hoạt động xây dựng và quy trình chính sách (trên cả ba khâu: hoạch định chính sách, tổ chức và thực hiện chính sách) cũng là những lĩnh vực dễ phát sinh lạm quyền, lợi ích nhóm.

“Một khâu nữa cũng dễ liên quan đến tiêu cực là công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Nếu công tác kiểm tra, giám sát không độc lập, không công khai, minh bạch thì dẫn đến lợi dụng, thiên vị cá nhân. Vì thế, phải thực hiện công khai minh bạch, có phân công, phân cấp rõ ràng, giám sát độc lập, trách nhiệm giải trình, kiểm toán và xử lý các hành vi vi phạm một cách nghiêm minh”, GS.TS Dương Xuân Ngọc nhấn mạnh.

Công khai kết quả xử lý vi phạm

GS.TS Dương Xuân Ngọc đưa ra 9 lĩnh vực cần được ưu tiên giám sát, kiểm tra trong giai đoạn mới để ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí từ sớm, từ xa. Một là đầu tư công, xây dựng cơ bản, các dự án hạ tầng có rất nhiều nguy cơ dẫn đến tiêu cực. Lấy ví dụ như sân bay Long Thành, Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 ở Phủ Lý.

Hai là lĩnh vực quản lý đất đai, tài nguyên và khoáng sản. “Hiện nay, một vấn đề đang đặt ra là chúng ta phải sửa đổi Luật Đất đai để quản lý hiệu quả hơn và đặc biệt phải sử dụng công nghệ trong lĩnh vực quản lý này”, GS Ngọc nêu ý kiến.

Ba là lĩnh vực tài chính công, ngân sách nhà nước. Bốn là lĩnh vực đầu tư mua sắm công, mua sắm trang thiết bị vật tư, đặc biệt các gói thầu sử dụng vốn nhà nước có nguy cơ thông thầu, “quân xanh, quân đỏ”, chia nhỏ gói thầu. Năm là doanh nghiệp nhà nước, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cũng thường gây ra tham nhũng, tiêu cực và lãng phí. Sáu là lĩnh vực y tế, giáo dục. Ví dụ mua sắm thuốc, trang bị y tế. Trong lĩnh vực giáo dục như tuyển sinh, tuyển dụng, cấp chứng chỉ bằng cấp. Bảy là công tác cán bộ, ở các khâu tuyển dụng, bổ nhiệm, luân chuyển, đề bạt cán bộ,… rất dễ có chuyện chạy chức, chạy quyền, chạy lợi, chạy tội.

Theo GS.TS Dương Xuân Ngọc, hoạt động hành chính công và dịch vụ công cũng là lĩnh vực rất nhạy cảm. Bên cạnh đó, khâu quản lý, sử dụng tài sản công hiện nay: trụ sở, xe công, nhà đất công, trang thiết bị tài sản mua từ ngân sách nhà nước, sử dụng tài sản công vẫn chưa được quản lý theo đúng tinh thần quản trị quốc gia hiện đại và hiệu quả.

Đề cập đến yêu cầu của Nghị quyết số 04-NQ/TW về kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa và xử lý vi phạm trong công tác PCTN, lãng phí, tiêu cực hiện nay, GS.TS Dương Xuân Ngọc cho rằng, phòng ngừa và xử lý vi phạm là hai mặt của một vấn đề, có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong Nghị quyết số 04-NQ/TW, Đảng ta xác định rõ: Phòng chống tham nhũng là gốc, là căn bản, kiểm soát quyền lực là lâu dài, là cốt lõi. Ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là trọng tâm. Kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm.

“Cho nên, phòng ngừa là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược lâu dài, còn xử lý vi phạm là nhiệm vụ cấp thiết, phải làm kịp thời, nghiêm minh. Làm sao xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng quy định, không có vùng cấm, không ngoại lệ. Phòng ngừa tốt sẽ giảm số vụ việc tham nhũng, tiêu cực, lãng phí. Xử lý nghiêm minh sẽ tạo sức răn đe, cảnh tỉnh, nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Kết hợp xử lý Đảng, hành chính và hình sự nếu có. Đảm bảo thu hồi tối đa tài sản thất thoát, chiếm đoạt. Việc công khai kết quả xử lý vi phạm theo quy định cũng là cần thiết”, GS.TS Dương Xuân Ngọc khẳng định.