Nghị quyết 57 tạo động lực chiến lược cho phát triển đất nước

Báo cáo trước Quốc hội trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn về lĩnh vực Khoa học Công nghệ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến đáng chú ý. Đặc biệt, tốc độ Internet di động vươn lên hạng 8 thế giới, mạng 5G phủ sóng 93,4% dân số, trong khi ngân sách dành cho lĩnh vực này dự kiến tăng lên 120.000 tỷ đồng vào năm 2027.

Phát biểu trước Quốc hội, Bộ trưởng Vũ Hải Quân trân trọng cảm ơn Quốc hội, cử tri cả nước đã quan tâm, đồng hành với ngành khoa học và công nghệ trong thời gian qua. Bộ trưởng nhấn mạnh, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị mang tầm nhìn lịch sử, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và thúc đẩy mô hình phát triển mới.

Theo Bộ trưởng, kể từ khi Nghị quyết 57 được ban hành, riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu, trình Quốc hội và Chính phủ ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, Quốc hội thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù là Nghị quyết 193. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý cho các đột phá về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, nguồn lực ngân sách dành cho lĩnh vực này tăng mạnh. Năm 2025, ngân sách bố trí 75.000 tỷ đồng; năm 2026 tăng lên 95.000 tỷ đồng và dự kiến năm 2027 đạt 120.000 tỷ đồng. Việc gia tăng nguồn lực thể hiện quyết tâm đầu tư cho những lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.

5G phủ sóng 93,4% dân số, AI tăng 18 bậc

Đánh giá kết quả sau gần hai năm triển khai, Bộ trưởng cho biết sự chuyển mình của ngành đã thể hiện qua nhiều chỉ số cụ thể. Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Việt Nam tăng một bậc, xếp thứ 43/139 quốc gia và đứng thứ ba ASEAN. Đây là tín hiệu tích cực về năng lực sáng tạo, nghiên cứu và phát triển của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đối với công nghệ chiến lược, Việt Nam đã phê duyệt 11 nhiệm vụ với tổng kinh phí 6.600 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm 71,8%. Đồng thời, 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn được phê duyệt, đồng tài trợ với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Các doanh nghiệp trong nước từng bước làm chủ một số công nghệ lõi như 5G, robot, thiết bị bay không người lái (UAV), camera AI và vaccine.

Một điểm sáng khác là hạ tầng viễn thông. Tốc độ Internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc, lên vị trí thứ tám thế giới. Mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số, tương ứng 27,2 triệu thuê bao. Ngành cũng hoàn thành phủ sóng 483 thôn lõm sóng, kích hoạt Internet vệ tinh tại 196 điểm khó khăn nhất. Đến nay, cơ bản 100% thôn, bản trên cả nước được phủ sóng viễn thông. Với kết quả này, Việt Nam được Hiệp hội Thông tin Di động Toàn cầu trao giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026.

Trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, doanh thu 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53%. Việt Nam đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia, danh mục 79 nền tảng dùng chung. Có 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu được đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Hơn 36 triệu chứng thư số, chứng chỉ chữ ký số đã được cấp.

Đặc biệt, chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc. Theo báo cáo xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN. Kết quả này cho thấy năng lực số, trí tuệ nhân tạo đang từng bước được nâng cao.

Thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn

Bên cạnh thành tựu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục. Đến ngày 30/10/2026, tỷ lệ giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước.

Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế; định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước vẫn lúng túng. Một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai chậm, công tác xây dựng dữ liệu chưa đồng bộ.

Ở cấp cơ sở, cán bộ xã tại một số địa phương phải sử dụng nhiều phần mềm khác nhau, trong khi người dân vẫn phải cung cấp lại thông tin. Năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó nội dung giả mạo cũng cần tiếp tục được nâng cao.

Kết thúc báo cáo, Bộ trưởng khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ nghiêm túc lắng nghe, cầu thị tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và cử tri. Mục tiêu xuyên suốt là đưa những đột phá của Nghị quyết 57 thực sự trở thành động lực, đóng góp thiết thực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.