Ukraine từ lâu đã phải đối mặt với các đợt tập kích đường không quy mô lớn của Nga, thường diễn ra vào rạng sáng. Những diễn biến trong tháng 7 cho thấy năng lực phòng thủ của Kiev đang đứng trước những thách thức ngày càng lớn khi nguồn dự trữ tên lửa đánh chặn có dấu hiệu suy giảm.

Trong tuần qua, Nga tiếp tục triển khai các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa đạn đạo nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine. Dù lực lượng phòng không Ukraine vẫn tuyên bốbắn hạ được số lượng lớn UAV, khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo được cho là đã suy giảm đáng kể.

Ngày 1/8, Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết chỉ một tên lửa đạn đạo của Nga bị đánh chặn trong đợt tấn công trước đó. Theo ông, nguyên nhân là do Ukraine không còn đủ tên lửa đánh chặn cho các tổ hợp phòng không Patriot.

Ukraine hiện phụ thuộc đáng kể vào các hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất để đối phó với tên lửa đạn đạo Nga. Patriot vốn được phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh nhằm đối phó với các mối đe dọa tên lửa từ Liên Xô và đến nay vẫn được xem là một trong những hệ thống phòng không hiệu quả nhất đối với mục tiêu đạn đạo.

Tuy nhiên, theo các quan chức Mỹ, quân đội nước này đã sử dụng gần 80% kho dự trữ tên lửa của hệ thống Phòng thủ Tên lửa Tầm cao Giai đoạn Cuối (THAAD) trong cuộc xung đột với Iran, đồng thời tiêu hao khoảng một nửa số tên lửa đánh chặn Patriot kể từ tháng 2 năm nay.

Việc kho dự trữ tên lửa phòng thủ của Mỹ suy giảm có thể ảnh hưởng gián tiếp tới khả năng hỗ trợ Ukraine, đặc biệt trong bối cảnh hiện chưa có giải pháp thay thế nào đạt hiệu quả tương đương các hệ thống Patriot hoặc THAAD.

Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định, nếu các kho dự trữ này tiếp tục suy giảm, Mỹ và các đồng minh sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì năng lực phòng thủ tên lửa ở nhiều khu vực cùng lúc.

Chiến lược dài hạncủa Nga và lời kêu gọi khẩn cấp từ Kiev

Theo Không quân Ukraine, trong đợt tập kích hôm 6/8 (giờ địa phương), Nga đã phóng nhiều tên lửa từ các khu vực Bryansk, Kursk và Rostov nhằm vào lãnh thổ Ukraine.

Lực lượng phòng không Ukraine tuyên bố đã đánh chặn được nhiều máy bay không người lái (UAV) và các mục tiêu trên không khác. Tuy nhiên, họ không bắn hạ được bất kỳ tên lửa nào trong đợt tấn công nhằm vào Kiev và khu vực lân cận.

Ông John Foreman, cựu tùy viên quốc phòng Anh tại Moscow và Kiev, nhận định các cuộc tập kích nhằm vào thủ đô Ukraine là một phần trong chiến lược dài hạn của Nga nhằm gây áp lực lên cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine.

Theo ông, chiến lược này không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự mà còn hướng đến hệ thống năng lượng, mạng lưới cấp nước, cảng biển và các cơ sở hạ tầng khác nhằm làm suy giảm khả năng chống chịu của Ukraine trong dài hạn.

Giới quan sát cho rằng mối đe dọa lớn nhất đối với Kiev hiện nay vẫn là các tên lửa đạn đạo của Nga. "Đáng tiếc là Ukraine không có giải pháp hiệu quả đối phó với các tên lửa đạn đạo này. Đó là lý do ngày càng nhiều tên lửa xuyên thủng lưới phòng không của họ và gây ra mức độ thiệt hại lớn hơn, ông Foreman nói.

Hiệu ứng domino từ xung đột Mỹ - Iran

Tình trạng suy giảm kho dự trữ tên lửa phòng không không chỉ ảnh hưởng đến Ukraine mà còn tác động tới các tính toán chiến lược của Mỹ tại Trung Đông.

Trong nhiều tuần qua, các chỉ huy quân sự và cố vấn của Tổng thống Donald Trump được cho là đã bày tỏ lo ngại về tốc độ tiêu hao các loại vũ khí phòng thủ chủ chốt, đặc biệt là tên lửa Patriot, trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang.

Ông Mark Cancian cho rằng thực tế này có thể là một trong những yếu tố khiến Nhà Trắng thận trọng hơn khi cân nhắc khả năng mở rộng các hoạt động quân sự chống Iran.

"Dường như đây là một trong những nguyên nhân khiến chính quyền Mỹ trở nên thận trọng hơn nhiều đối với việc tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn", ông nói.

Các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh cũng bày tỏ quan ngại về khả năng phòng thủ của họ trước nguy cơ Iran trả đũa nếu Washington tiến hành các đợt tấn công mới.

Ông Cancian suy đoán có thể đã xuất hiện những cuộc tranh luận nội bộ gay gắt trong chính quyền Mỹ khi lượng tên lửa đánh chặn giảm xuống các ngưỡng được quân đội đánh giá là nhạy cảm về mặt an ninh.

"Giới quân sự đã cảnh báo mức độ rủi ro đã tăng lên đáng kể nếu tiếp tục leo thang xung đột", ông nói.

Gần đây, Mỹ đã tạm thời hạn chế các hành động quân sự liên quan đến Iran với lý do tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao. Một số hãng truyền thông Mỹ tuần trước đưa tin Washington từng xem xét khả năng tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran nhưng kế hoạch này cuối cùng đã không được triển khai sau khi Mỹ tham vấn các đồng minh Trung Đông - những nước bày tỏ lo ngại về nguy cơ xảy ra các đòn trả đũa từ Tehran.

Theo ông Dickinson, những diễn biến trên cho thấy Washington đang phải cân bằng giữa nhiều ưu tiên chiến lược cùng lúc, từ hỗ trợ Ukraine, duy trì hiện diện quân sự tại Trung Đông cho đến bảo đảm năng lực phòng thủ của chính mình.

"Nước Mỹ hiện phải phân bổ nguồn lực cho nhiều mặt trận và nhiều ưu tiên khác nhau. Trong bối cảnh căng thẳng với Iran, Mỹ cần số tên lửa đánh chặn này để bảo vệ các căn cứ quân sự trên khắp Trung Đông, đồng thời hỗ trợ các đối tác trong khu vực, bao gồm các quốc gia vùng Vịnh và Israel," ông Peter Dickinson nói. Điều đó đồng nghĩa với việc Ukraine hiện phải cạnh tranh với nhiều bên khác để tiếp cận nguồn cung vũ khí phòng không vốn đã hạn chế, trong đó có cả các đồng minh của Mỹ và chính lực lượng vũ trang Mỹ.

Nhà phân tích này cho rằng áp lực về nguồn cung đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với Kiev trong nỗ lực duy trì năng lực phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga. "Ngay cả khi toàn bộ số tên lửa đánh chặn hiện có được ưu tiên chuyển cho Ukraine, lượng vũ khí đó vẫn khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế", ông Dickinson nhận định.