Thị trường Halal toàn cầu đang có sự tăng trưởng mạnh, không chỉ giới hạn trong nhóm thực phẩm đáp ứng tiêu chuẩn Halal, còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực như mỹ phẩm, du lịch, tài chính và logistics. Mặt khác, xu hướng tiêu dùng theo tiêu chuẩn Halal ngày càng nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng ngoài cộng đồng Hồi giáo, do gắn với các yêu cầu về tính minh bạch và an toàn trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bộ tiêu chuẩn Halal chưa thống nhất

Khi yêu cầu Halal ngày càng được quan tâm trong nhiều lĩnh vực, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn sẽ trở thành một bộ phận đánh giá năng lực cạnh tranh của DN và ngành hàng, nên việc mở rộng hệ thống tiêu chuẩn có ý nghĩa quan trọng đối vớidư địa của thị trường Halal.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Quyền Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho hay, đối với hoạt động xuất khẩu sang thị trường Halal, yêu cầu về tiêu chuẩn và chứng nhận ngày càng trở thành điều kiện quan trọng.

Đặc biệt, Chứng nhận Halal được xem như “giấy thông hành” trong thương mại, đồng thời là bằng chứng cho thấy sản phẩm, cơ sở sản xuất hoặc dịch vụ đáp ứng các yêu cầu tương ứng. Tuy nhiên,tiêu chuẩn Halal không chỉ là việc DN bổ sung thêm một loại giấy chứng nhận vào bộ hồ sơ xuất khẩu.

“Tiêu chuẩn đối với sản phẩm hàng hóa tập trung vào nguyên liệu, quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu là bảo đảm tính Halal, ngăn ngừa lây nhiễm chéo và duy trì tính toàn vẹn của sản phẩm trong suốt chuỗi cung ứng. Do đó, DN phải làm đúng ngay từ đầu, bởi với sản phẩm Halal, yếu tố niềm tin có ý nghĩa đặc biệt. Nếu sản phẩm vi phạm nguyên tắc Halal, ảnh hưởng không chỉ dừng ở 1 lô hàng hay 1 DN, còn có thể tác động tới uy tín của thương hiệu”, ông Nguyễn Anh Tuấn cảnh báo.

Một trong những thách thức lớn đối với sản phẩm Halal Việt Nam hiện nay là sự khác biệt về tiêu chuẩn giữa các thị trường. Hiện chưa có một hệ thống tiêu chuẩn Halal thống nhất và phổ biến toàn cầu như một số bộ tiêu chuẩn ISO. Các thị trường có thể áp dụng những yêu cầu dựa trên tiêu chuẩn của Malaysia, khu vực Vùng Vịnh, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo hay Indonesia.

Vì vậy, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, một cách tiếp cận khác là thay vì triển khai quá nhiều sản phẩm cùng lúc, DN có thể lựa chọn một số sản phẩm, DN và thị trường trọng điểm để tập trung hỗ trợ. Khi 1 sản phẩm thành công, kinh nghiệm về tiêu chuẩn, chứng nhận, thị trường, khách hàng và tổ chức sản xuất có thể trở thành bài học cho những DN, sản phẩm tiếp theo.

Một số DN đồng tình với việc tổ chức hoạt động hỗ trợ xuất khẩu sản phẩm Halal đối với từng thị trường cụ thể, qua đó hình thành kinh nghiệm và quy trình có thể nhân rộng. Như đề xuất của bà Vũ Thị Thanh Huyên, Tổng Giám đốc HTX Nhà xanh toàn cầu, hoạt động xúc tiến thương mại cần đi sâu vào từng thị trường. Đây là hướng phù hợp với đặc thù của thị trường Halal, nơi yêu cầu đúng chuẩn không chỉ nằm trên giấy tờ, phải được duy trì trong toàn bộ quá trình sản xuất và cung ứng.

“Đơn cử khi DN muốn đưa sản phẩm Halal vào Indonesia, cần làm rõ thị trường này yêu cầu những gì, sản phẩm của DN đã đáp ứng đến đâu, chất lượng có ổn định không và khả năng cung ứng có bảo đảm hay không. Điều này cần vai trò của các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài không chỉ cung cấp thông tin chung, còn hỗ trợ nhận diện nhu cầu thực tế, yêu cầu kỹ thuật, những khác biệt trong quy định, chứng nhận được chấp nhận và các đối tác phù hợp”, bà Huyên nói nêu.

Chứng nhận Halal là không phải là thủ tục để đối phó ngắn hạn

Để ngành Halal Việt phát triển mạnh mẽ, đồng thời hiện thực hóa được cái mục tiêu đưa nông sản, thực phẩm, hàng hóa Việt Nam vào tham gia sâu vào chuỗi giá trị Halal toàn cầu, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số cho xuất khẩu, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đề nghị hệ thống Thương vụ và Văn phòng xúc tiến thương mại Việt Nam ở nước ngoài chủ động theo dõi, cập nhật và cảnh báo sớm các thay đổi về chính sách, về rào cản kỹ thuật, về quy chuẩn, chất lượng, quy định ghi nhãn Halal tại địa bàn cơ sở.

Đồng thời, hệ thống Thương vụ tăng cường tìm kiếm, kết nối các DN Việt Nam với các chuỗi siêu thị, đại siêu thị lớn như là Lulu, KGF, chuỗi bán lẻ tại ASEAN, Trung Đông và các nền tảng thương mại điện tử Halal, B2B quốc tế. Phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chứng nhận… tổ chức các khóa tập huấn phổ biến kiến thức văn hóa Hồi giáo, quy chuẩn kỹ thuật Halal theo từng thị trường chuyên biệt.

“Cộng đồng DN và các HTX cần thay đổi tư duy tiếp cận thị trường Halal một cách bài bản, dài hạn, coi Chứng nhận Halal là giấy thông hành chiến lược, không phải là thủ tục để đối phó ngắn hạn. DN cần xác định rõ thị trường đích ngay từ đầu và đặc biệt cần giữ chữ tín, nghiêm túc đầu tư chuẩn hóa quy trình, chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu sản phẩm, mạnh dạn thử nghiệm mô hình đi cùng nhau, liên kết giữa doanh nghiệp đầu chuỗi”, ông Phú nói.