Trao đổi với phóng viênBáo điện tử Tiếng nói Việt Nam, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp theo hướng ổn định, đơn giản, dễ thực hiện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Các quy định của luật phải ổn định, đơn giản, dễ thực hiện

PV: Theo bà, những điểm nghẽn lớn nhất trong tổ chức và thực thi quyền lực nhà nước hiện nay là gì? TP. HCM đã có biện pháp gì để tháo gỡ những điểm nghẽn ấy, đảm bảo chính sách phải hướng đến người dân?

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh: Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật còn nhiều hạn chế, bất cập, tiêu biểu như: một số chủ trương, định hướng của Đảng chưa được thể chế hoá kịp thời, đầy đủ; tư duy xây dựng pháp luật trong một số lĩnh vực còn thiên về quản lý; chất lượng pháp luật chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; còn có những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, chưa rõ ràng, cản trở việc thực thi; việc phân cấp, phân quyền chưa đủ mạnh; thủ tục hành chính còn rườm rà; tổ chức thực thi pháp luật vẫn là khâu yếu...

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác xây dựng thể chế, chính sách pháp luật trong kỷ nguyên vươn mình, biến “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành “đột phá của đột phá”, TP. HCM xác định chủ đề năm 2026 là “Hoàn thiện, nâng cao chất lượng tổ chức bộ máy - Khai thông thể chế - Đột phá hạ tầng - Nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân” nhằm tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong xây dựng thể chế và tổ chức thi hành pháp luật. Sở Tư pháp thành phố đã tham mưu quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật dân chủ, chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, khả thi, hiệu quả; phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo văn bản...

Để “chính sách mang hơi thở cuộc sống”, TP.HCM đẩy mạnh truyền thông chính sách, nhất là các chính sách có tác động lớn đến xã hội, người dân, doanh nghiệp; chú trọng công tác truyền thông chính sách pháp luật, phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, sự tham gia rộng rãi, thực chất của người dân, tổ chức, doanh nghiệp trong xây dựng và thi hành pháp luật.

Một vấn đề không kém phần quan trọng là khi đã xây dựng ban hành chính sách tốt thì phải tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; tăng cường đối thoại, tiếp nhận, lắng nghe phản ánh, kiến nghị, giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc về pháp lý của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, địa phương.Thường xuyên đánh giá hiệu quả của pháp luật sau ban hành, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và xây dựng cơ chế kịp thời nhận diện, xử lý tổng thể, đồng bộ, tháo gỡ nhanh nhất những “điểm nghẽn” có nguyên nhân từ quy định của pháp luật.

PV: Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật cần được đổi mới ra sao để vừa bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, vừa tạo động lực cho phát triển trong giai đoạn tới, thưa đại biểu?

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh: Nghị quyết số 66-NQ/TW xác định mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi; đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước.

Do vậy, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn tới cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Trước hết, công tác xây dựng pháp luật phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; xuất phát từ lợi ích toàn cục của đất nước; các quy định của luật phải mang tính ổn định, đơn giản, dễ thực hiện, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Coi trọng, chủ động nghiên cứu chiến lược, chính sách từ sớm, từ thực tiễn, từ kinh nghiệm của thế giới, góp phần tăng cường tính dự báo và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật.

Xây dựng và hoàn thiện pháp luật về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp; triệt để cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề, thủ tục hành chính bất hợp lý; thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, tạo cơ sở pháp lý để khu vực kinh tế tư nhân tiếp cận hiệu quả các nguồn lực về vốn, đất đai, nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân tầm cỡ khu vực và toàn cầu; hỗ trợ thực chất, hiệu quả doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tập trung xây dựng pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo hành lang pháp lý cho những vấn đề mới, phi truyền thống (trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khai thác nguồn lực dữ liệu, tài sản mã hóa...) để hình thành các động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất mới, các ngành công nghiệp mới. Xây dựng cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội, cạnh tranh cho trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu kinh tế trọng điểm...

Tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” và việc cơ cấu lại không gian phát triển mới ở từng địa bàn.

Thực hiện nghiêm dân chủ từ cơ sở

PV: Theo bà, cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước gắn với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần tiếp tục được thực hiện như thế nào trong nhiệm kỳ 2026-2030?

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh: Ngày 27/6/2024, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 178-QĐ/TW nêu rõ các nguyên tắc kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật. Trong nhiệm kỳ 2026-2030, cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước cần tiếp tục được triển khai toàn diện, đồng bộ và thực chất hơn, gắn chặt với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; hoàn thiện thể chế, pháp luật, bảo đảm quyền lực được phân công, phân cấp rõ ràng, gắn chặt với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Theo đó, cần hoàn thiện các quy định về kiểm soát quyền lực trong từng lĩnh vực cụ thể, bảo đảm không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ. Song song với đó là tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách. Đặc biệt, phải đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, coi đây là yếu tố then chốt để xây dựng bộ máy nhà nước liêm chính, phục vụ Nhân dân.

Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; đẩy mạnh công khai, minh bạch, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước; phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và báo chí, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và củng cố niềm tin của nhân dân.

PV: Để Nhà nước pháp quyền XHCN thực sự của dân, do dân, vì dân nhân dân, đâu là những giải pháp then chốt nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, thưa bà?

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh: Muốn làm được điều này cần đồng bộ giải pháp, trong đó trọng tâm là hoàn thiện thể chế bảo đảm và phát huy quyền chủ của Nhân dân; mở rộng và nâng cao chất lượng sự tham gia của nhân dân quá trình xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật; tăng cường giám sát, phản biệnxã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước.

Đặc biệt, cần thực hiện nghiêm dân chủ ở cơ sở, đây là nền tảng trực tiếp và quan trọng nhất để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa; khắc phục triệt để tình trạng dân chủ hình thức, công khai nhưng không minh bạch, lấy ý kiến nhưng không tiếp thu; bảo đảm để Nhân dân thực sự được biết, được bàn, được quyết định và được giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, minh bạch thông tin, tạo các kênh thuận lợi để người dân phản ánh, góp ý và giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, qua đó củng cố niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước.

Tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin trong việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân khi tổ chức thực thi chính sách, với tinh thần “cầu thị, lắng nghe” ý kiến phản biện sẽ là chất liệu “ quý giá” cho việc sửa đổi, bổ sung hoàn thiện chính sách trong kỷ nguyên mới, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội mà Nghị quyết Đảng bộ thành phố đã nêu.

Khuyến khích và có chế độ đãi ngộ tương xứng đối với các tầng lớp tri thức, chuyên gia, giáo sư, nhà khoa học, những người am hiểu pháp luật cùng tham gia thực hiện việc soạn thảo chính sách theo hướng tập trung chuyên nghiệp để phát huy trí tuệ tập thể, góp phần lan tỏa và tạo ra các chính sách pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn, thu hút khơi thông các nguồn lực xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi phát triển kinh tế “ 2 con số”.

PV: Xin cảm ơn bà!