Đột phá thể chế để TP.HCM quản trị siêu đô thị 14 triệu dân

Ngày 8/5, HĐND TP.HCM phối hợp Đại học Luật TP.HCM tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Luật đô thị đặc biệt – đột phá thể chế cho TP.HCM”.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, hội thảo nhằm lắng nghe ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học để thảo luận, đề xuất các điều khoản trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, qua đó hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền TP.HCM phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, linh hoạt, hiệu quả.

Các nội dung trọng tâm gồm phân cấp, phân quyền; tăng tính tự chủ về tài chính, ngân sách và biên chế gắn với trách nhiệm minh bạch, giải trình; huy động và khai thác hiệu quả các nguồn lực; thu hút chuyên gia, nhà khoa học; cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, quý I/2026, TP đạt tốc độ tăng trưởng 8,27%. Dù chưa đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng đây là kết quả tích cực để Thành phố tiếp tục triển khai các giải pháp phát triển trong thời gian tới.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt cùng các tác động quốc tế phức tạp, TP.HCM đang đứng trước nhiều yêu cầu và bài toán lớn cần giải quyết để mở đường cho giai đoạn phát triển mới.

Trên cơ sở đó, việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và vượt trội để TP.HCM tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

TP.HCM sẽ xác định mô hình quản trị phù hợp với vai trò siêu đô thị hơn 14 triệu dân, diện tích hơn 6.700 km2 cùng nhiều tiềm năng, lợi thế để giữ vai trò đầu tàu phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, Luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp Thành phố xác định rõ các vấn đề về phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở; đồng thời tạo điều kiện khơi thông, huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực, nhất là sau sáp nhập, qua đó thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

"Luật Đô thị đặc biệt sẽ là đột phá của đột phá về thể chế và có ý nghĩa quyết định với năng lực cạnh tranh, vai trò, vị thế của thành phố trong khu vực và quốc tế. Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là hành lang mới mà còn phải là công cụ thể chế đủ mạnh để tạo dư địa phát triển mới cho giai đoạn sắp tới", Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Luật mới khơi thông nguồn lực và mở rộng phân quyền

Các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá, Luật Đô thị đặc biệt là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo hành lang pháp lý vượt trội cho TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM trở thành siêu đô thị khoảng 14 triệu dân. Tuy nhiên, nhiều cơ chế hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển, làm phát sinh các “điểm nghẽn” về đầu tư, tài chính và quản trị đô thị.

Th.S Lê Minh Đức, Phó Trưởng Ban Pháp chế HĐND TP.HCM cho rằng, việc ban hành Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM là yêu cầu cấp bách và có đầy đủ cơ sở từ lý luận đến thực tiễn.

Theo ông Lê Minh Đức, phân quyền triệt để không phải là phân bổ “đặc quyền” cho một địa phương mà là trao công cụ để Thành phố Hồ Chí Minhkhơi thông các điểm nghẽn thể chế, phát huy vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Luật Đô thị đặc biệt cần luật hóa mô hình “quản trị siêu đô thị hiện đại”, trao quyền tự chủ mạnh hơn về tổ chức bộ máy, biên chế, cơ chế thu hút nhân tài và thẩm quyền ban hành các cơ chế phù hợp thực tiễn. Đồng thời, luật phải gắn với cơ chế trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Trao đổi tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trong tháng 7/2026 phải trình Luật Đô thị đặc biệt nên thời gian chuẩn bị còn rất ngắn. Thứ trưởngđề nghị TP.HCM tập trung đi sâu vào các nội dung cụ thể của luật gắn với đặc thù Thành phố.

Thứ trưởng đề nghị TP.HCM tập trung vào 3 trọng tâm lớn gồm phân cấp, trao quyền cho Thành phố; thúc đẩy liên kết vùng; tìm ra các vấn đề đặc thù để phát huy thế mạnh như lợi thế biển đảo.

"Như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề cập “cả nước vì TP.HCM, TP.HCM vì cả nước” nên việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là việc riêng của TP.HCM mà là việc chung của cả nước và các bộ, ngành. Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan sẵn sàng đồng hành cùng TP.HCM để thực hiện sứ mệnh vừa gấp, vừa khó, vừa áp lực", ôngNguyễn Thanh Tú nói.

ThứtrưởngBộ Tư phápNguyễn Thanh Túnhấn mạnh, quá trình xây dựng luật cần bám sát 6 định hướng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã kết luận tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM ngày 27/4.

Bên cạnh đó,xây dựng luật cần đặc biệt chú ý các giới hạn về Hiến pháp, quy định của Đảng, quốc phòng - an ninh, tôn giáo và đối ngoại. Đồng thời, không nên đưa vào luật các nội dung đã có quy định hiện hành như đối tác công tư PPP.

Luật Đô thị đặc biệt cần tập trung vào 6 nhóm lĩnh vực gồm: đột phá thể chế, phân quyền; cụ thể hóa sâu hơn các nghị quyết chiến lược của Trung ương; quy hoạch; phát triển hạ tầng thiết yếu; huy động nguồn lực tư nhân; liên kết vùng và xử lý các điểm nghẽn của TP.HCM như giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.