Cần thiết phải sửa luật

Trình bày Tờ trình tóm tắt, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh cho biết, việc xây dựng dự án Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi là yêu cầu khách quan, cấp thiết về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Sau 8 năm thi hành, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 bộc lộ một số hạn chế, bất cập như: Một số thủ tục còn phức tạp, kéo dài; cơ chế xử lý chứng cứ điện tử, dữ liệu số chưa đầy đủ; thủ tục rút gọn chưa phát huy hiệu quả trong thực tế; thẩm quyền và việc phân công, phân cấp kiểm soát quyền lực giữa các chủ thể tố tụng cần được tiếp tục hoàn thiện.

Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng liên quan đến tố tụng hình sự. Song song đó, xây dựng nền tố tụng hình sự vừa bảo đảm hiện đại, dân chủ, công khai, minh bạch, hiệu quả, vừa nhanh chóng, kịp thời bảo vệ quyền con người, quyền công dân; đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng ngừa oan sai, chống lạm quyền, bảo đảm xử lý tội phạm vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục; bảo đảm Bộ luật Tố tụng hình sự là luật nền tảng, trung tâm quy định các nguyên tắc cơ bản và các trình tự, thủ tục tố tụng làm cơ sở pháp lý để ban hành các văn bản luật, các văn bản khác có liên quan.

Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) với những lý do được nêu tại tờ trình.

Việc sửa đổi toàn diện Bộ luật nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, yêu cầu mới của Đảng và khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Thường trực Ủy ban Pháp luật cho rằng, các nội dung của dự thảo Bộ luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị Viện kiểm sát nhân dân Tối cao tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương, định hướng của Đảng đối với các quy định mới được bổ sung trong dự thảo Bộ luật.

Rà soát để đảm bảo sự đồng bộ

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cơ bản với các chính sách sửa đổi, bổ sung toàn diện Bộ luật. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện để trình Quốc hội tại Kỳ họp thông thường lệ lần thứ nhất.

“Trong quá trình hoàn thiện, tiếp thu, chỉnh lý cần bám sát các Nghị quyết, Kết luận của Đảng để thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật. Nhất là Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tại Thông báo 01 ngày 6/7/2026”, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý thêm.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tiếp tục rà soát, phối hợp với Ban soạn thảo Bộ luật Hình sự, Luật Tổ chức điều tra cơ quan điều tra hình sự để bảo đảm tính thống nhất, phù hợp, đồng bộ giữa Bộ luật Tố tụng Hình sự với các quy định mới của Bộ luật Hình sự, các luật có liên quan trong lĩnh vực tư pháp.

Song song đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu rà soát kỹ lưỡng, toàn diện các điều khoản của dự thảo Bộ luật để bảo đảm tính đồng bộ, hợp lý, logic giữa các quy định trong Bộ luật.

“Cần đảm bảo sự đồng bộ với Bộ luật Hình sự và các luật có liên quan. Ủy ban Pháp luật Tư pháp tổ chức thẩm tra toàn thể và hoàn thiện báo cáo thẩm tra để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh.