Thủ đô thì phải đi đầu

Ngay sau gợi ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới quản trị cơ sở, Hà Nội đã khẩn trương xây dựng Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” với nhiều tiêu chí quản trị mới, lấy người dân làm trung tâm và hướng tới hiện thực hóa các mục tiêu phát triển Thủ đô.

Chia sẻ quan điểm của mình khi Thủ đô hiện thực hóa chủ trương bằng hành động, TS Nguyễn Viết Chức - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) đánh giá, việc Hà Nội khẩn trương xây dựng Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” theo gợi ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện tinh thần đổi mới, quyết liệt và “nói đi đôi với làm”. Ông nhấn mạnh mọi chủ trương phát triển cuối cùng đều phải hướng đến mục tiêu nâng cao đời sống của nhân dân.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, sinh thời, Hồ Chí Minh từng nhiều lần căn dặn Thủ đô phải đi đầu, bởi Hà Nội là “đầu tàu”, là trung tâm của cả nước. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ hiện nay, vai trò tiên phong của Hà Nội càng trở nên quan trọng hơn. “Thủ là “đầu” mà, Thủ đô thì phải đi đầu. Đây là giai đoạn rất đặc biệt, giai đoạn chuyển mình, vươn mình của dân tộc nên Hà Nội càng phải tiên phong”, TS Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.

Mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đã tiếp xúc cử tri Đơn vị bầu cử số 1 sau kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI. Phát biểu tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Hà Nội giữ vai trò đặc biệt khi không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Vì vậy, mỗi bước phát triển của Thủ đô đều có ý nghĩa lan tỏa đối với cả nước; Hà Nội quản trị tốt cũng góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Không để chủ trương dừng trên giấy

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong công tác điều hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Hà Nội phải chuyển mạnh từ tư duy “ban hành” sang “thực thi”, từ “có cơ chế” sang “vận hành cơ chế”, từ “có quy hoạch” sang “hiện thực hóa quy hoạch”, từ “nói đúng” sang “làm đến nơi đến chốn”.

Đáng chú ý, ngay sau buổi tiếp xúc cử tri của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một ngày, UBND thành phố Hà Nội đã cùng Ban Chỉ đạo, Tổ Công tác xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo đã xem xét dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình này trên địa bàn Thủ đô.

TS Nguyễn Viết Chức cho rằng, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trực tiếp gợi ý xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” nhưng địa phương không chuyển động thì sẽ không thể hiện được tinh thần đổi mới trong lãnh đạo, điều hành.

Theo TS Nguyễn Viết Chức, điểm đáng chú ý hiện nay là phong cách lãnh đạo đổi mới đang được thể hiện rất rõ qua tinh thần “nói đi đôi với làm”, quyết liệt trong hành động và tập trung vào hiệu quả thực chất.

Ông đánh giá cao việc Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô sửa đổi cùng các quy hoạch phát triển dài hạn cho Hà Nội. Tuy nhiên, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng, nếu chỉ dừng ở chủ trương mà không hành động cụ thể thì người dân sẽ khó đặt niềm tin. “Người dân Thủ đô sẽ nghĩ rằng nói mà không làm thì không được”, ông nói.

Bày tỏ sự hoan nghênh trước tinh thần quyết liệt của Thành ủy Hà Nội khi nhanh chóng thành lập tổ công tác triển khai Đề án. Theo ông, việc tổ chức thực hiện phải cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ lớn, không thể hoàn thành trong thời gian ngắn bởi liên quan trực tiếp đến mô hình quản trị và phát triển của Thủ đô trong tương lai.

Về tên gọi “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng điều quan trọng không nằm ở tên gọi mà ở mục tiêu hướng tới. “Xã hội chủ nghĩa ở đây không phải lý luận xa xôi mà là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, ông nhấn mạnh.

Theo ông, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần đặt vấn đề: phát triển để làm gì nếu người dân không được hưởng thành quả phát triển. Vì vậy, việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” hay “phường xã kiểu mẫu” đều phải hướng đến nâng cao chất lượng sống cho nhân dân, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại.

Đề cập đến Luật Thủ đô sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua với nhiều cơ chế đặc thù, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng đây là điều kiện rất thuận lợi để Hà Nội triển khai các mô hình quản trị mới. “Muốn đi đầu thì phải có cơ chế đặc biệt. Bây giờ cơ chế đã có rồi mà không làm được thì không thể chấp nhận”, ông nói.

Nhấn mạnh, trong quá trình triển khai, nếu cán bộ không đáp ứng yêu cầu thì cũng cần mạnh dạn sàng lọc. “Ai không làm được thì nên nhường cho người khác làm. Làm bây giờ phải cụ thể, phải hiệu quả, phải quyết liệt”, Ông cũng cho rằng, trong bối cảnh tinh giản biên chế hiện nay, những cán bộ còn ở lại bộ máy phải nâng cao trách nhiệm, làm việc hiệu quả hơn để đáp ứng yêu cầu mới.

Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện của Thủ đô, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi gồm: xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Theo Đề án, hệ thống tiêu chí được thiết kế theo hướng lượng hóa với 54 tiêu chí bao trùm nhiều lĩnh vực như kinh tế, việc làm, thu nhập, hạ tầng, y tế, giáo dục, môi trường, chuyển đổi số và mức độ tham gia của người dân. Bên cạnh đó, dự thảo còn bổ sung hai tiêu chí tổng hợp là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân nhằm đánh giá hiệu quả quản trị một cách toàn diện.

Chính quyền cơ sở phải phục vụ dân ngay từ cơ sở

Liên quan những đến nội dung của đề án, TS Nguyễn Viết Chức đánh giá, các tiêu chí mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý là “rất chuẩn xác”, sát với thực tiễn cuộc sống. Ông cho biết bản thân đặc biệt ấn tượng với quan điểm điều hành quyết liệt, đi thẳng vào vấn đề của người đứng đầu Đảng, Nhà nước. “Phát triển mà dân không được hưởng hạnh phúc thì phát triển để làm gì?”, TS Nguyễn Viết Chức dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Theo ông, chính quyền cơ sở phải là cấp gần dân nhất, giải quyết trực tiếp những vấn đề của dân thay vì để người dân phải đi hỏi lên cấp trên. “Không thể để người dân phải đi hỏi thành phố hay hỏi Trung ương. Chính quyền xã, phường phải chủ động giải quyết công việc cho dân”, ông nói.

Để triển khai hiệu quả mô hình mới, TS Nguyễn Viết Chức kiến nghị lãnh đạo Hà Nội phải kiên định nguyên tắc “tất cả vì dân”. Ông dẫn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, đồng thời nhấn mạnh mọi chủ trương nếu dựa vào dân, vì dân thì chắc chắn sẽ thành công.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần phát huy thế mạnh là nơi tập trung nhiều chuyên gia hàng đầu cả nước. Theo đó, lãnh đạo thành phố phải có tư duy kiến tạo, biết tìm kiếm và sử dụng đúng chuyên gia cho từng lĩnh vực. “Lãnh đạo không nhất thiết phải giỏi mọi việc, nhưng phải biết ai giỏi lĩnh vực nào để lắng nghe, tham vấn và sử dụng đúng người”, TS Nguyễn Viết Chức nói.

Nhắc lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng tư duy kiến tạo, TS Nguyễn Viết Chức cho rằng Hà Nội cần chủ động tìm kiếm chất xám, lắng nghe giới chuyên gia để tạo ra những bước đột phá trong quản trị và phát triển Thủ đô thời gian tới, có như vậy, chắc chắn việc triển khai xã, phường xã hội chủ nghĩa sẽ thành công.