Tuy nhiên cơ quan y tế Liên hợp quốc vẫn duy trì đánh giá rủi ro đối với dịch bệnh ở mức “rất cao” trong phạm vi quốc gia, “cao” ở cấp khu vực và “thấp” trên toàn cầu; đồng thời cảnh báo thông tin sai lệch đang trở thành một trong những trở ngại lớn nhất đối với công tác ứng phó dịch bệnh.

Theo WHO, số ca nghi nhiễm Ebola đã giảm xuống còn 116 trường hợp, từ hơn 1.000 ca được ghi nhận cách đây một tuần. Dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo, với 344 ca mắc Ebola được xác nhận, trong đó có 60 trường hợp tử vong tại 24 khu vực y tế thuộc ba tỉnh Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu. Tại Uganda, quốc gia láng giềng của CHDC Congo, giới chức y tế xác nhận 15 ca mắc bệnh, bao gồm một trường hợp tử vong.

Các chuyên gia cho rằng virus đã âm thầm lây lan trong nhiều tuần trước khi được xác nhận, tạo điều kiện cho tin đồn và các thuyết âm mưu lan rộng trong cộng đồng. Tại nhiều khu vực bị ảnh hưởng, một số người dân tin rằng Ebola là “âm mưu của phương Tây” hoặc là công cụ để các tổ chức bên ngoài trục lợi tài chính. Những nhận thức sai lệch này đã làm suy giảm niềm tin vào các khuyến cáo y tế và các biện pháp phòng chống dịch.

Giống như nhiều người dân tại tỉnh Ituri, chị Chantie Joe Kiss, 31 tuổi, cho biết bản thân vẫn gặp khó khăn trong việc phân biệt đâu là thông tin chính xác giữa vô số lời đồn đoán về dịch bệnh.

“Khi mắc bệnh, họ thường chọn ở nhà thay vì tìm kiếm sự chăm sóc y tế. Thậm chí, nếu phải đối mặt với cái chết, họ muốn chết tại nhà vì cho rằng bất kỳ ai qua đời trong bệnh viện cũng sẽ bị quy là nạn nhân của Ebola. Nhiều gia đình còn tự đưa thi thể người thân về chôn cất theo cách của mình, bởi họ cảm thấy không còn được tự do tổ chức tang lễ như trước đây”, chị Chantie Joe Kiss nói.

Tại CHDC Congo,một số cơ sở y tế thậm chí bị tấn công khi người dân phản đối các quy trình phòng chống dịch hoặc yêu cầu nhận lại thi thể người thân. Điều này cho thấy trong các cuộc khủng hoảng y tế hiện đại, thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh và gây tác động nghiêm trọng không kém chính mầm bệnh.

Trước thực trạng đó, các cơ quan truyền thông địa phương đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược ứng phó dịch bệnh. Tại thành phố Bunia, nhà báo Vérité Johnson của Đài Phát thanh- Truyền hình Mont Bleu đã triển khai chương trình phát thanh hằng ngày nhằm cung cấp thông tin khoa học, giải đáp thắc mắc và bác bỏ các tin đồn thất thiệt về Ebola.

“Dịch bệnh đã xuất hiện và chính quyền cũng đã xác nhận tình trạng bùng phát. Vì vậy, thông qua các chương trình phát thanh, đặc biệt là các chương trình đối thoại trực tiếp, chúng tôi mời các chuyên gia và quan chức y tế tham gia để cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc của người dân. Chúng tôi đặt câu hỏi cho họ và ngay cả những người từng phản đối hoặc hoài nghi cũng có cơ hội gọi điện trực tiếp để nêu ý kiến và nhận câu trả lời”, nhà báo Vérité Johnson cho biết.

Trong đánh giá mới nhất về dịch bệnh, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng nhấn mạnh rằng sự thiếu tin tưởng của cộng đồng đang là một trong những rào cản lớn nhất đối với nỗ lực kiểm soát Ebola. Theo ông Ghebreyesus, mặc dù vaccine và các phương pháp điều trị đóng vai trò quan trọng, nhưng chìa khóa để chấm dứt dịch bệnh này không chỉ nằm ở các giải pháp y sinh.

“Điều cần thiết là sự lãnh đạo, trách nhiệm, hợp tác và lòng tin. Đó là vai trò dẫn dắt của chính phủ, trách nhiệm của cộng đồng, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan trong khuôn khổ một kế hoạch và nguồn lực thống nhất, cùng với nỗ lực xây dựng niềm tin tại các cộng đồng bị ảnh hưởng”, Tổng giám đốc WHO Ghebreyesus nói.

WHO cho biết đã có 6 bệnh nhân tại CHDC Congo và hai bệnh nhân tại Uganda hồi phục, cho thấy Ebola hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu người bệnh được phát hiện sớm và tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời. Cuộc chiến chống Ebola vì thế không chỉ diễn ra trong bệnh viện, phòng xét nghiệm hay các khu cách ly, mà còn trên mặt trận thông tin, nơi niềm tin của cộng đồng có thể quyết định thành bại của các nỗ lực kiểm soát dịch bệnh.