Mỗi phần mộ được mở ra là thêm một hy vọng để những người lính đã nằm lại sau chiến tranh có cơ hội được gọi đúng tên mình, và trở về quê hương.

Gần một tuần nay, hàng chục cán bộ, chiến sĩ, dân quân và lực lượng chuyên môn có mặt từ sáng sớm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng, thôn 8 Tây, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai. Mỗi người một nhiệm vụ: tổ bảo vệ an ninh, tổ khai quật, tổ y tế, hậu cần... Tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt đúng quy trình, đúng tiến độ. Trung tá Phạm Hữu Lộc, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Phù Mỹ Đông cho biết, sau khi khai quật, hài cốt được Đội K52 lấy mẫu, chuyển về tổ y tế kiểm tra, bảo quản nghiêm ngặt trước khi bàn giao về Ban Chỉ huy Quân sự xã.

"Đối với Chiến dịch 500 ngày đêm, đơn vị đã bắt đầu triển khai thực hiện từ25/6 đến nay. Đơn vị tích cực triển khai trên cơ sở các tổ đã được Đảng ủy, UBND xã thành lập, thực hiện hằng ngày để làm sao đúng tiến độ", ôngTrung tá Phạm Hữu Lộc chia sẻ.

Tại những phần mộ được khai quật, một lán bạt dã chiến được dựng lên để giảm bớt cái nắng như đổ lửa giữa mùa hè. Với kinh nghiệm nhiều năm làm nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ, từng thao tác của cán bộ-sĩ quan đội K52 đều rất cẩn trọng.

Thiếu tá Trần Hoàng Nam, thành viên Đội K52, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai chia sẻ, mỗi nghĩa trang lại có điều kiện địa chất khác nhau, nên việc khai quật luôn có độ khó riêng: "Qua quá trình thực hiện nhiệm vụ thấy các nghĩa trang ở các địa phương có sự khác nhau. Một số nghĩa trang đất mềm, khó quy tập, ví dụ như Phù Mỹ Đông là đất cát nên anh em làm có sự sụt lún. Một số nghĩa trang khác khi đào xuống có nước cũng ảnh hưởng nhiều đến quá trình quy tập".

Công việc cứ lặng lẽ diễn ra dưới nắng. Người này mệt thì người khác thay. Mồ hôi thấm ướt lưng áo nhưng không ai vội vàng. Chiếc bay nhỏ, nhẹ nhàng gạt từng lớp đất mỏng, từng mảnh di vật, xương cốt liệt sĩ đều được nâng niu thận trọng. Càng nhiều khó khăn, các thành viên đội K52 Gia Lai càng kiên trì hơn.

"Cũng có những trường hợp qua thời gian lâu, các bộ hài cốt đã bị phân hủy nhiều. Với những trường hợp đó, Đội K52 tiến hành mở rộng khu vực tìm kiếm. Có thể trong quá trình quy hoạch hoặc do lịch sử để lại thì mộ bị lệch. Anh em cố gắng mở rộng, xác định tìm kỹ, không được để sót",Thiếu tá Trần Hoàng Nam cho hay.

Cách khu vực khai quật vài chục mét là nơi các kỹ thuật viên thực hiện công đoạn lấy mẫu ADN theo quy trình nghiêm ngặt. Mỗi mẫu hài cốt đều được ghi nhận thông tin, chụp ảnh, đánh mã số, niêm phong và lưu trữ đầy đủ để phục vụ công tác giám định sau này.

Bác sĩ Dương Công Hoàng, kíp trưởng kíp lấy mẫu cho biết: "Sau khi lấy mẫu xong, phần hài cốt còn lại sẽ giao cho đơn vị số hóa để đưa trở lại phần mộ. Còn đơn vị sẽ lưu giữ mẫu bảo đảm theo quy định để sau này bàn giao cho đơn vị tiếp nhận, chuyển đi giám định, định danh cho các bác".

Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng hiện có 445 phần mộ liệt sĩ, trong đó còn 118 phần mộ chưa xác định được danh tính. Việc lấy mẫu ADN tại đây mới chỉ là một trong những điểm khởi đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm mà tỉnh Gia Lai đang triển khai tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều khó khăn bởi dấu vết chiến tranh đã lùi xa. Nhưng mỗi mẫu hài cốt được gìn giữ cẩn trọng hôm nay đều mang theo hy vọng về một ngày những người lính năm xưa sẽ được gọi đúng tên mình, và đoàn tụ cùng gia đình.