Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 21/5, ông Trump cho biết quyết định này gắn trực tiếp với mối quan hệ giữa ông và Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki - nhà lãnh đạo theo đường lối cánh hữu vừa đắc cử.

“Dựa trên chiến thắng trong cuộc bầu cử của ông Karol Nawrocki, người mà tôi tự hào ủng hộ, cũng như mối quan hệ giữa chúng tôi, tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ sẽ triển khai thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan”, ông Trump viết.

Tuy nhiên, động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Lầu Năm Góc hủy kế hoạch triển khai khoảng 4.000 binh sĩ tới Ba Lan trong khuôn khổ cắt giảm lực lượng Mỹ tại châu Âu. Sự thay đổi đột ngột đã làm dấy lên câu hỏi về bản chất thực sự của quyết định mới, cũng như liệu đây là bước đi mang tính chiến lược quân sự hay phản ánh cách tiếp cận ngày càng mang tính giao dịch của ông Trump đối với các liên minh.

Những binh sĩ nào sẽ được triển khai?

Mặc dù ông Trump mô tả đây là một đợt triển khai mới, truyền thông Mỹ cho rằng quyết định thực chất có thể là việc đảo ngược một động thái trước đó của Lầu Năm Góc.

Tuần trước, Bộ Quốc phòng Mỹ bất ngờ dừng kế hoạch triển khai Lữ đoàn Thiết giáp số 2 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1 - đơn vị đóng tại bang Texas với hơn 4.000 binh sĩ - tới Ba Lan và Đông Âu theo cơ chế luân phiên.

Theo Wall Street Journal, sau đó ông Trump đã chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về lý do hủy bỏ kế hoạch này, đồng thời nhấn mạnh Mỹ không nên “đối xử tệ với Ba Lan” do mối quan hệ gần gũi giữa hai nước.

Một số nguồn tin cho biết một phần của đơn vị trên, còn được gọi là “Lữ đoàn Black Jack”, đã bắt đầu di chuyển khí tài và nhân sự trước khi lệnh triển khai bị đình lại.

Hiện Lầu Năm Góc chưa xác nhận liệu 5.000 binh sĩ mà ông Trump vừa công bố có phải chính là lực lượng bị hủy triển khai trước đó hay không hay liệu họ sẽ được điều chuyển từ nơi khác ở châu Âu, chẳng hạn như từ Đức.

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc cũng chưa cung cấp thêm nhiều chi tiết về kế hoạch triển khai mới.

Theo chính phủ Ba Lan, hiện nước này đang tiếp nhận khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ, chủ yếu theo hình thức luân phiên. Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, Ba Lan đã trở thành một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất của Mỹ ở sườn phía Đông NATO, đồng thời là trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự phương Tây cho Kiev.

Năm 2020, Ba Lan và Mỹ đã ký Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường, mở rộng hợp tác quân sự và tạo cơ sở cho sự hiện diện lâu dài hơn của quân đội Mỹ tại nước này.

Ba Lan và châu Âu phản ứng ra sao?

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hoan nghênh thông báo của ông Trump, gọi liên minh Ba Lan - Mỹ là “trụ cột an ninh thiết yếu đối với mọi gia đình Ba Lan và toàn bộ châu Âu”.

“Những liên minh tốt đẹp là các liên minh dựa trên hợp tác, sự tôn trọng lẫn nhau và cam kết đối với an ninh chung”, ông Nawrocki viết trên mạng xã hội.

Ngoại trưởng Ba Lan Radek Sikorski cũng đánh giá tích cực về động thái này, cho rằng việc triển khai sẽ giúp “duy trì sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Ba Lan ở mức tương đương trước đây”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho rằng việc Mỹ tăng quân tại Ba Lan không chỉ phục vụ an ninh của Warsaw mà còn góp phần bảo đảm an ninh cho toàn bộ liên minh NATO. “Điều này hoàn toàn phù hợp với lợi ích của chúng tôi”, ông Wadephul nói với báo giới.

Vì sao ông Trump đưa ra quyết định này?

Thông báo mới của ông Trump được xem là sự đảo chiều đáng chú ý so với các tín hiệu trước đó cho thấy chính quyền Mỹ đang chuẩn bị cắt giảm hiện diện quân sự tại châu Âu.

Đầu tháng này, Washington thông báo kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau cuộc tranh cãi công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan đến cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran. Tổng thống Trump sau đó còn để ngỏ khả năng tiếp tục cắt giảm sâu hơn. Ông cũng nhiều lần chỉ trích các đồng minh NATO ở châu Âu vì không chi đủ cho quốc phòng và không ủng hộ đầy đủ chính sách của Mỹ tại Trung Đông.

Các nhà phân tích cho rằng quyết định liên quan tới Ba Lan cũng phản ánh cách tiếp cận ngày càng mang tính giao dịch của ông Trump đối với các liên minh quốc tế: gây sức ép với những nước mà ông cho là không thân thiện hoặc thiếu hợp tác, đồng thời ưu ái các nhà lãnh đạo có quan điểm gần gũi với đường lối cánh hữu của mình.

Trong những tuần gần đây, Đức và Tây Ban Nha đều trở thành mục tiêu chỉ trích của chính quyền ông Trump liên quan tới lập trường về Iran và mức chi tiêu quốc phòng. Ngược lại, chính phủ theo đường lối dân tộc chủ nghĩa của Ba Lan đã xây dựng quan hệ gần gũi với ông Trump và phong trào “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA).

Trước cuộc gặp với các đối tác NATO tại Thụy Điển, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng bất kỳ liên minh nào cũng cần mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia và phải có sự thống nhất rõ ràng về kỳ vọng. Ông Rubio cũng cho biết sự thất vọng của Tổng thống Trump đối với phản ứng của một số đồng minh NATO trước các chiến dịch của Mỹ ở Trung Đông là điều đã được thể hiện rõ và cần được giải quyết, dù không thể xử lý ngay lập tức.

Trong khi đó, Ba Lan hiện là một trong những quốc gia NATO chi nhiều nhất cho quốc phòng, với ngân sách quân sự tương đương khoảng 4,5% GDP. Ba Lan cũng là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ nhất đối với Ukraine và liên tục thúc đẩy Mỹ gia tăng hiện diện quân sự trên lãnh thổ nước này.

Theo giới quan sát, việc triển khai thêm binh sĩ tới Ba Lan vừa mang ý nghĩa chiến lược, nhằm củng cố sườn phía Đông NATO, vừa mang ý nghĩa chính trị khi thể hiện sự ưu ái của ông Trump đối với một trong những đồng minh thân cận nhất của ông tại châu Âu.

Tuy nhiên, những thông tin thiếu rõ ràng xoay quanh quyết định này cũng phản ánh sự bất định lớn hơn trong chính sách châu Âu của Washington, khi các đồng minh vẫn chưa thể xác định liệu Mỹ đang thu hẹp cam kết với NATO nói chung hay chỉ tái định hình liên minh theo hướng ưu tiên các chính phủ mà ông Trump cho là trung thành hơn.