Nguồn cung tăng nhưng vẫn khó tiếp cận

NOXH đang được thúc đẩy mạnh nhằm tạo thêm cơ hội an cư cho người thu nhập thấp, công nhân và người lao động tại các đô thị. Theo Bộ Xây dựng, trong 8 tháng năm 2026, cả nước đã hoàn thành 108 dự án NOXH với quy mô 31.353 căn, đồng thời khởi công 107 dự án với quy mô 152.186 căn. Lũy kế đến nay, cả nước có 903 dự án NOXH đang được triển khai, với quy mô 856.368 căn.

Đây là bước tiến đáng kể trong quá trình thực hiện Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH giai đoạn 2021-2030. Bộ Xây dựng đặt mục tiêu năm 2026 hoàn thành trên 110.000 căn hộ, tạo cơ sở để về đích sớm mục tiêu 1 triệu căn vào năm 2028.

Chính sách tiếp cận cũng được điều chỉnh theo hướng mở rộng. Từ ngày 7/4/2026, Nghị định số 136/2026/NĐ-CP nâng mức trần thu nhập đối với cá nhân được mua nhà ở xã hội lên 25 triệu đồng/tháng.

Cùng với đó, tín dụng ưu đãi tiếp tục là công cụ quan trọng. Người vay mua, thuê mua NOXH tại Ngân hàng Chính sách xã hội có thể vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, với lãi suất 5,4%/năm, thời hạn vay tối đa 25 năm.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, nhận định các phân khúc NOXH, nhà ở cho công nhân và nhà ở thương mại giá rẻ trong năm 2026 sẽ tiếp tục được tăng mạnh và ưu tiên phát triển. Theo ông Hưng, việc khơi thông nguồn cung sẽ góp phần điều tiết mặt bằng giá, giảm áp lực và tạo thêm cơ hội cho người có nhu cầu thực tiếp cận sản phẩm phù hợp với thu nhập.

Tuy nhiên, nguồn cung NOXH tăng không đồng nghĩa người trẻ có nhu cầu đều dễ dàng mua được nhà. Anh Xuân Định, một người trẻ đang làm việc tại Hà Nội cho biết, vợ chồng anh đã nhiều năm dành dụm để tìm mua NOXH. Thu nhập không quá thấp nhưng các khoản chi phí sinh hoạt, nuôi con và thuê nhà khiến số tiền tích lũy tăng rất chậm.

“Gia đình tôi theo dõi thông tin dự án, hỏi hồ sơ, tính toán khoản vay rồi lại phải chờ. Có dự án vừa mở đăng ký thì lượng người quan tâm quá lớn dù nộp hồ sơ để bốc thăm nhưng không đến lượt. Muốn mua một căn nhà phù hợp với khả năng tài chính nhưng không phải cứ đủ điều kiện là mua được”, anh Định chia sẻ.

Đủ điều kiện nhưng không dễ mua nhà

Thực tế tại các đô thị lớn cho thấy khoảng cách giữa được hưởng chính sách và đủ khả năng mua nhà vẫn khá lớn. Dù có thể vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, người mua vẫn phải chuẩn bị phần vốn còn lại. Với người mới đi làm hoặc gia đình trẻ chưa tích lũy được nhiều, khoản tiền này không nhỏ. Trong khi đó, tiền thuê nhà, sinh hoạt, học hành, chăm sóc con cái khiến khả năng dành dụm bị hạn chế.

Chị Nguyễn Thị Huyền, nhân viên văn phòng tại Hà Nội cho hay, chị đã nhiều lần tìm hiểu các dự án NOXH, tính toán khoản vay và chuẩn bị hồ sơ. “Có thời điểm tôi nghĩ chỉ cần đủ điều kiện là có thể mua được nhưng khi tìm hiểu mới thấy còn rất nhiều bước. Dự án phù hợp thì có rất đông người đăng ký và giá cũng không phải là rẻ. Gia đình tôi chạy vạy để chuẩn bị tiền, giấy tờ nhưng cuối cùng vẫn chưa tiếp cận được căn hộ phù hợp”.

Bên cạnh tài chính, thủ tục cũng là trở ngại đối với những người lần đầu mua NOXH. Việc xác định đúng nhóm đối tượng, chứng minh thu nhập, điều kiện về nhà ở và hoàn thiện các giấy tờ liên quan đòi hỏi người mua phải chủ động tìm hiểu, chuẩn bị.

Theo TS Trần Xuân Lượng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Bất động sản Việt Nam, để chính sách nhà ở xã hội thực sự phát huy hiệu quả, cần đồng thời giải quyết ba vấn đề: tăng nguồn cung tại đúng nơi có nhu cầu, kiểm soát mức giá phù hợp với thu nhập và tạo điều kiện để người mua tiếp cận nguồn vốn dài hạn.

Ông Lượng cho rằng cần nhìn vấn đề từ khả năng chi trả thực tế, đặc biệt với nhóm người trẻ. Không ít người trẻ nằm trong nhóm đủ điều kiện về thu nhập nhưng vẫn không có đủ tiền tích lũy để trả trước và duy trì khoản vay dài hạn.

Vì vậy, theo ông Lượng, chính sách tín dụng cần hướng tới các khoản vay có thời hạn đủ dài, lãi suất ổn định và phù hợp với dòng tiền của hộ gia đình trẻ. Cùng với đó, việc kiểm soát mức giá nhà phù hợp với thu nhập và phát triển nguồn cung tại những khu vực thực sự có nhu cầu cũng cần được chú trọng.

Nhìn từ thực tế này, bài toán NOXH không chỉ nằm ở số lượng căn hộ được xây dựng. Nguồn cung tăng là điều kiện cần, nhưng để người trẻ thực sự có thể an cư còn phụ thuộc vào giá bán, khả năng tích lũy, khoản vay. Khi nguồn cung, giá nhà và tín dụng được giải quyết đồng thời, khoảng cách giữa “đủ điều kiện” và “mua được nhà” mới có thể được thu hẹp.