Lý do Mỹ quyết tâm giữ vững lệnh ngừng bắn

Theo giới phân tích chính quyền Mỹ có xu hướng giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của các vụ đối đầu với Iran, ngay cả khi hai bên liên tục cáo buộc nhau có hành động gây hấn quanh khu vực eo biển Hormuz. Căng thẳng mới nhất bùng phát sau khi quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tấn công mà họ mô tả là “tự vệ”, nhằm vào các địa điểm phóng tên lửa và phương tiện gần tuyến hàng hải chiến lược này. Đáp lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ và khiến một số phương tiện khác phải rút lui.

Thông thường, những vụ việc như vậy có thể dẫn đến leo thang nghiêm trọng. Tuy nhiên, lần này các quan chức Mỹ nhanh chóng nhấn mạnh rằng thỏa thuận ngừng bắn vẫn đang được duy trì. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mô tả cuộc tấn công lần này mang tính phòng thủ, đồng thời khẳng định Washington vẫn tuân thủ “thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra”.

Trong thời gian qua, chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là ưu tiên kiềm chế leo thang xung đột, ngay cả khi cáo buộc Iran thực hiện các hành động nguy hiểm như rải thủy lôi hoặc tấn công tàu thương mại. Các quan chức cấp cao của Washington cũng tránh đưa ra những tuyên bố có thể dẫn đến khả năng tái khởi động xung đột quy mô lớn.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio không bình luận trực tiếp về các vụ đụng độ, thay vào đó tập trung nhấn mạnh vai trò của đàm phán và tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Pete Hegseth, từng nhận định một số hành động của Iran chưa vượt ngưỡng để biện minh cho việc nối lại chiến sự toàn diện, đồng thời khẳng định thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn hiệu lực. Những động thái này cho thấy nỗ lực duy trì ổn định của Washington, dù trên thực tế căng thẳng vẫn tiếp diễn với các phản ứng quân sự hạn chế từ cả hai phía.

Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn then chốt

Một trong những vấn đề chưa được giải quyết là tình trạng hoạt động gián đoạn tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Khi Tổng thống Donald Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 4/2026, ông tuyên bố việc đình chỉ giao tranh phụ thuộc vào cam kết của Iran trong việc “mở cửa hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn” tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, điều đó đến nay vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

Tình trạng hạn chế và gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz vẫn kéo dài trong nhiều tuần, bất chấp nỗ lực của Washington mô tả đây là một quá trình cải thiện dần dần thay vì sự đổ vỡ của thỏa thuận. Sự gián đoạn này tiếp tục gây tác động đáng kể đến thị trường năng lượng toàn cầu, khi một tỷ trọng lớn nguồn cung dầu khí thế giới vẫn phụ thuộc vào tuyến đường biển chiến lược này.

Mỹ-Iran trong trạng thái cân bằng căng thẳng

Các nhà quan sát cho rằng cách tiếp cận của Mỹ trong việc duy trì thỏa thuận ngừng bắn với Iran có thể đang làm giảm đòn bẩy chiến lược của Washington trong các cuộc đàm phán. Theo một số phân tích, việc chính quyền Mỹ ưu tiên giữ ổn định thỏa thuận hiện tại, thay vì đáp trả mạnh mẽ sau các sự cố quân sự, có thể đang ảnh hưởng đến vị thế đàm phán của nước này.

Trong thời gian qua, Tổng thống Donald Trump nhiều lần đưa ra các thời hạn và cảnh báo đối với Tehran, nhưng sau khi các thời hạn này trôi qua, Washington lại tránh leo thang thành xung đột quy mô lớn. Điều này khiến Iran tin Mỹ đang có nhu cầu chấm dứt căng thẳng cấp bách hơn so với Tehran và từ đó giúp Tehran có thêm dư địa để duy trì sức ép.

Sự khác biệt trong thông điệp công khai giữa hai bên ngày càng rõ rệt. Phía Iran tiếp tục cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và coi các hành động quân sự của Washington là động thái đáp trả tương xứng. Trong khi đó, chính quyền Mỹ vẫn khẳng định thỏa thuận ngừng bắn đang được giữ vững.

Nhiều nhà quan sát cho rằng, cả hai bên dường như đang bị mắc kẹt trong một trạng thái cân bằng căng thẳng: vừa tìm cách tránh leo thang thành xung đột quy mô lớn, vừa không hoàn toàn từ bỏ các biện pháp gây sức ép quân sự.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hiện giống một trạng thái “đình chiến tạm thời” hơn là một thỏa thuận mang đến hòa bình thực sự bền vững. Cả Washington lẫn Tehran dường như đều muốn tránh một cuộc xung đột toàn diện có thể làm rung chuyển Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng đồng thời cũng không sẵn sàng nhượng bộ đối phương.

Khi eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng chiến lược chưa được giải quyết, bất kỳ tính toán sai lầm hay sự cố quân sự ngoài kiểm soát nào cũng có thể nhanh chóng đẩy căng thẳng vượt khỏi giới hạn hiện tại. Điều đó khiến thỏa thuận ngừng bắn mong manh này tiếp tục đứng trước nguy cơ bị thử thách trong thời gian tới.