Bước ngoặt trong năng lực tác chiến của B-2 Spirit

Không quân Mỹ lần đầu công khai xác nhận máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit đã phóng thành công tên lửa chống hạm tầm xa AGM-158C LRASM trong cuộc diễn tập bắn chìm mục tiêu (SINKEX) thuộc khuôn khổ cuộc tập trận Valiant Shield 2026.

Theo Bộ tư lệnh Không quân Thái Bình Dương (PACAF), đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình mở rộng năng lực tác chiến trên biển của B-2, biến dòng máy bay vốn nổi tiếng với nhiệm vụ tấn công các mục tiêu chiến lược trên đất liền thành một nền tảng săn hạm từ khoảng cách an toàn.

Dù không tiết lộ chi tiết về mục tiêu bị tiêu diệt cũng như kế hoạch triển khai LRASM trên quy mô lớn, PACAF khẳng định việc tích hợp loại tên lửa này sẽ giúp Mỹ nâng cao đáng kể khả năng đối phó các mối đe dọa trên biển trong môi trường tác chiến có cường độ cao.

Tư lệnh Không quân Thái Bình Dương, Đại tướng Kevin B. Schneider, nhấn mạnh việc bổ sung LRASM cho B-2 thể hiện định hướng tăng cường tính linh hoạt của lực lượng không quân Mỹ trước các thách thức an ninh mới nổi. Theo ông, ưu tiên phát triển năng lực tấn công chống hạm tầm xa sẽ giúp Washington duy trì ưu thế quân sự, bảo vệ lợi ích quốc gia vàbảo vệ quyền tự do hàng hải tại khu vực Thái Bình Dương.

Từ "sát thủ boong-ke" thành "thợ săn tàu sân bay"

Trong nhiều năm qua, B-2 Spirit được biết đến là máy bay ném bom tàng hình chiến lược có khả năng xuyên phá các hệ thống phòng không dày đặc để tấn công mục tiêu có giá trị cao.

Uy tín của dòng máy bay này tiếp tục được khẳng định sau khi tham gia các chiến dịch không kích Iran, như "Chiến dịch Búa đêm" diễn ra tháng 6/2025 nhằm vào cơ sở hạt nhân Iran và "Chiến dịch Epic Fury"diễn ra tháng 2/2026 nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran. Cả hai chiến dịch này đều được Mỹsử dụng bom xuyên phá hạng nặng GBU-57.

Tuy nhiên, việc tích hợp LRASM cho thấy Washington đang mở rộng đáng kể phạm vi nhiệm vụ của B-2. Thay vì chỉ tiêu diệt các mục tiêu cố định trên mặt đất, thì giờ đây máy bay nàycó thể tham gia săn lùng các cụm tác chiến tàu sân bay, tàu khu trục hay các chiến hạm cỡ lớn từ khoảng cách hàng trăm km mà không cần xâm nhập sâu vào vùng phòng thủ đối phương. Đây được xem là bước phát triển hợp lý trong bối cảnh môi trường tác chiến trên biển ngày càng phức tạp, đặc biệt tại Tây Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, trước khi được tích hợp LRASM, B-2 từng thử nghiệm sử dụng bom dẫn đường chống hạm giá rẻ QUICKSINK để đánh chìm tàu chiếnUSS Tarawa đã bị loạibiên trong cuộc tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) 2024. Cuộc thử nghiệm đó được giới chuyên gia xem là màn "khởi động" cho quá trình chuyển đổi B-2 thành nền tảng tấn công hải quân đa nhiệm.

Tên lửa LRASM- "mũi giáo" mới trong chiến tranh trên biển

Theo nhà sản xuất Lockheed Martin, AGM-158C LRASM được phát triển từ dòng tên lửa hành trình đối đất AGM-158 JASSM, với mục tiêu tạo ra một loại vũ khí chống hạm có khả năng tấn công chính xác ở cự ly rất xa và hoạt động bán tự động trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Khác với nhiều tên lửa chống hạm truyền thống phụ thuộc lớn vào dữ liệu dẫn bắn từ bên ngoài, tên lửa LRASM sở hữu mức độ tự động hóa rất cao. Sau khi được phóng, tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp GPS để tiếp cận khu vực mục tiêu, sau đó chuyển sang chế độ tự tìm kiếm bằng các cảm biến điện tử và đầu dò ảnh hồng ngoại.

Nhờ hệ thống tác chiến điện tử tích hợp, LRASM có thể hoạt động ngay cả khi tín hiệu GPS bị gây nhiễu hoặc môi trường điện từ bị đối phương chế áp mạnh. Điều này giúp tên lửa duy trì khả năng nhận dạng, lựa chọn và tấn công mục tiêu mà không phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu cập nhật liên tục từ máy bay mang phóng.

Một ưu điểm đáng chú ý khác là thiết kế tàng hình giúp tên lửaLRASM giảm đáng kể diện tích phản xạ radar, khiến việc phát hiện và đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều so với các thế hệ tên lửa chống hạm trước đây.

Tên lửa có tầm bắn trên 370 km, mang đầu đạn xuyên phá nặng khoảng 450 kg, đủ sức gây thiệt hại nghiêm trọng cho các tàu chiến cỡ lớn. Ngoài ra, LRASM còn có thể trao đổi dữ liệu với các tên lửa khác trong cùng đợt tấn công, tạo thành những đòn đánh phối hợp nhằm xuyên thủng hệ thống phòng thủ nhiều tầng của đối phương.

Sự kết hợp "tàng hình kép"

Điểm đáng chú ý nhất trong lần thử nghiệm này không chỉ nằm ở bản thân LRASM mà còn ở sự kết hợp giữa hai nền tảng đều sở hữu khả năng tàng hình.

B-2 Spirit vốn được thiết kế khả năng tàng hình để giảm tối đa tín hiệu radar, cho phép tiếp cận khu vực mục tiêu với xác suất bị phát hiện rất thấp. Khi kết hợp với một loại tên lửa cũng có khả năng tàng hình như LRASM, Mỹ tạo ra mô hình tác chiến mà nhiều chuyên gia gọi là "stealth-on-stealth" - tàng hình mang tàng hình.

Trong kịch bản này, máy bay có thể phóng tên lửa từ ngoài vùng phòng không đối phương. Sau đó, tên lửa LRASM tiếp tục bay thấp, hạn chế phát xạ điện từ và tự tìm mục tiêu trước khi lao xuống tấn công.

Mô hình tác chiến này giúp giảm đáng kể nguy cơ đối với máy bay mang phóng, đồng thời tăng xác suất xuyên thủng các hệ thống phòng không hiện đại vốn được bố trí dày đặc trên các tàu chiến cỡ lớn.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia quân sự phương Tây, đây sẽ là một trong những phương án hiệu quả nhất nếu Mỹ phải đối mặt với các hạm đội được bảo vệ bởi mạng lưới phòng không nhiều lớp.

Việc B-2 Spirit mang tên lửa LRASM được xem là bước chuẩn bị phù hợp với chiến lược quân sự của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Một máy bay ném bom tàng hình có khả năng phóng hàng loạt tên lửa chống hạm từ ngoài vùng phòng thủ sẽ tạo thêm lựa chọn quan trọng cho Washington nếu xảy ra khủng hoảng.

Giới quan sát cho rằng mỗi máy bay có thể mang tới 16 quả LRASM trong khoang vũ khí mà không cần thay đổi lớn về kết cấu do LRASM có cùng kích thước cơ bản với JASSM, một loại tên lửa mà B-2 đã sử dụng trong nhiều năm.

Nếu giả định này chính xác, chỉ một biên đội nhỏ B-2 cũng có thể phóng hàng chục tên lửa chống hạm tầm xa trong một đợt tập kích, tạo áp lực rất lớn lên hệ thống phòng thủ của đối phương.

Xu hướng phát triển tác chiến tương lai

Cuộc thử nghiệm không chỉ phản ánh quá trình hiện đại hóa vũ khí của Không quân Mỹ mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy sử dụng lực lượng ném bom chiến lược.

Thay vì chỉ đảm nhiệm vai trò tấn công các mục tiêu cố định hoặc răn đe hạt nhân, các oanh tạc cơ thế hệ mới đang được phát triển theo hướng đa nhiệm, có khả năng tác chiến linh hoạt trên nhiều môi trường khác nhau.

Xu hướng này phù hợp với yêu cầu của chiến tranh hiện đại, nơi ranh giới giữa tác chiến trên bộ, trên biển và trên không ngày càng mờ nhạt. Một nền tảng có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ sẽ giúp lực lượng vũ trang tăng khả năng ứng phó trước các tình huống phức tạp, đồng thời giảm áp lực lên các đơn vị chuyên trách.

Dẫu vậy, việc tích hợp thành công LRASM mới chỉ là bước khởi đầu. Hiệu quả thực tế của tổ hợp B-2 và AGM-158C vẫn cần được kiểm chứng thông qua nhiều cuộc diễn tập quy mô lớn cũng như quá trình triển khai tác chiến trong môi trường có cường độ cao.

Mỹ đang từng bước xây dựng năng lực tấn công chống hạm tầm xa dựa trên sự kết hợp giữa công nghệ tàng hình, vũ khí chính xác và khả năng tác chiến ngoài tầm với của đối phương. Trong bối cảnh cạnh tranh quân sự tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tiếp tục gia tăng, tổ hợp B-2 Spirit và AGM-158C LRASM nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những quân bài quan trọng nhất của Không quân Mỹ trong các kịch bản xung đột trên biển trong những năm tới.