Giá nhiên liệu tăng cao, nguồn cung nhiều rủi ro

Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về kế hoạch khai thác trong bối cảnh giá nhiên liệu bay Jet A-1 tăng mạnh và khó lường.

Theo cơ quan này, căng thẳng tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá MOPS Jet A-1 bình quân tháng 3/2026 dự kiến ở mức 190 - 200 USD/thùng, nhưng riêng ngày 24/3 đã vọt lên 234,34 USD/thùng. Mức phụ thu vật lý (premium) cũng tăng mạnh, vượt 30 USD/thùng và có thời điểm đạt gần 40 USD/thùng.

Ngoài giá nhiên liệu, các chi phí liên quan như lọc dầu, bảo hiểm rủi ro chiến tranh và tình trạng khan hiếm cục bộ do giảm công suất lọc dầu trong khu vực cũng khiến tổng chi phí nhiên liệu hàng không tăng đáng kể.

Về nguồn cung, các doanh nghiệp trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Hiện nguồn cung mới chỉ được cam kết đến trung tuần tháng 4/2026, sau đó có thể phải mua theo giá giao ngay với mức cao.

Trong bối cảnh này, Cục Hàng không Việt Nam nhận định hoạt động khai thác đến giữa tháng 4 vẫn cơ bản được duy trì, phù hợp với điều kiện đội tàu bay và hạ tầng hiện có.

Vé máy bay nội địa có thể tăng đáng kể

Trước áp lực chi phí, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé nội địa hạng phổ thông cơ bản trong 3 tháng, với mức thu nằm ngoài giá trần hiện hành.

Cụ thể, với đường bay 500 - 850km (Hà Nội - Đà Nẵng), phụ thu dự kiến khoảng 297.000 đồng/vé khi giá nhiên liệu ở mức 220 USD/thùng, nâng giá vé tối đa lên khoảng 3,16 triệu đồng. Nếu giá vượt 250 USD/thùng, phụ thu có thể tăng lên 365.000 đồng, đưa giá vé tối đa lên khoảng 3,255 triệu đồng.

Với chặng 1.000 - 1.280km (Hà Nội - TP.HCM), phụ thu khoảng 450.000 - 553.000 đồng/vé, khiến giá vé trần có thể tăng từ 3,4 triệu đồng lên gần 4 triệu đồng.

Các chặng dài trên 1.280km như Hà Nội - Phú Quốc có thể chịu phụ thu 553.000 - 680.000 đồng/vé, đẩy giá vé tối đa lên khoảng 4,55 - 4,68 triệu đồng.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, mức phụ thu này vẫn thấp hơn một số đường bay quốc tế tương đương, cho thấy đề xuất phù hợp với mặt bằng chung của thị trường.

Hãng hàng không đồng loạt điều chỉnh khai thác

Hiện các hãng vẫn duy trì lịch bay mùa Đông 2025/2026, song từ tháng 4/2026 sẽ phải điều chỉnh kế hoạch do chi phí nhiên liệu tăng cao.

Các hãng dự kiến ưu tiên duy trì các đường bay trục như Hà Nội - Đà Nẵng - TP.HCM và các đường bay phục vụ nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội, đồng thời giữ hiện diện ở thị trường quốc tế trọng điểm.

Vietnam Airlines dự kiến dừng 7 đường bay nội địa từ ngày 1/4 và cắt giảm 700 - 1.700 cặp chuyến mỗi tháng trong quý II/2026. Vietjet lên kế hoạch giảm khoảng 18% sản lượng trong tháng 4, trong đó nội địa giảm 22%.

Bamboo Airways dự kiến giảm tần suất còn 15 - 17 chuyến/ngày; Pacific Airlines cắt giảm 8 - 30% tải cung ứng. Trong khi đó, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways tạm thời giữ quy mô hiện tại nhưng sẵn sàng điều chỉnh khi cần.

Đề xuất phụ thu trong 3 tháng, linh hoạt theo giá

Dù chi phí tăng, các hãng vẫn nỗ lực giữ ổn định giá vé nội địa trong tháng 3/2026 do nhu cầu thấp điểm. Trên đường bay Hà Nội - TP.HCM, vé giá thấp chiếm tới 81%, trong khi vé giá cao chỉ khoảng 6%.

Ngược lại, trên thị trường quốc tế, hơn 60% trong gần 40 hãng hàng không khảo sát đã hoặc dự kiến tăng phụ thu nhiên liệu từ giữa tháng 3/2026.

Cục Hàng không Việt Nam cho biết nhiên liệu hiện chiếm 35 - 40% tổng chi phí hoạt động. “Nếu giá Jet A-1 duy trì ở mức khoảng 200 USD/thùng, tổng chi phí của hãng có thể tăng khoảng 40% so với trước khi xảy ra xung đột”, cơ quan này thông tin.

Đồng thời nhấn mạnh: “Trong bối cảnh giá nhiên liệu duy trì ở mức cao và diễn biến khó lường, các hãng hàng không đều có kế hoạch điều chỉnh tăng giá vé trong giai đoạn tháng 4/2026”.

Theo đề xuất, phụ thu nhiên liệu sẽ áp dụng từ ngày 1/4 đến 30/6/2026 đối với hành khách hạng phổ thông cơ bản.

Mức thu được xây dựng linh hoạt theo biến động giá Jet A-1, tính toán dựa trên chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi hành khách và từng nhóm đường bay theo cự ly. Giá cơ sở được xác định từ mức 90 USD/thùng và các kịch bản giá cao hơn.

Cục Hàng không Việt Nam sẽ công bố giá Jet A-1 định kỳ, dựa trên báo cáo của doanh nghiệp trong nước và tham chiếu thị trường Singapore.

Theo cơ quan này, việc áp dụng phụ thu là phù hợp thông lệ quốc tế, góp phần chia sẻ khó khăn giữa doanh nghiệp và hành khách, đồng thời duy trì hoạt động vận tải ổn định.

Kiến nghị thêm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

Bên cạnh phụ thu nhiên liệu, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị tiếp tục áp dụng thuế nhập khẩu 0% đối với nhiên liệu Jet A-1; giảm thuế bảo vệ môi trường xuống 1.000 đồng/lít; xem xét giảm thuế VAT để giảm áp lực chi phí.

Cơ quan này cũng phối hợp với ACV, VATM và các đơn vị liên quan để nghiên cứu giảm giá dịch vụ cất hạ cánh, điều hành bay.

Về dài hạn, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất tăng cường hoạt động ngoại giao để ổn định nguồn cung nhiên liệu, đồng thời kiến nghị các bộ, ngành và Tập đoàn Dầu khí chỉ đạo Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn tăng công suất, ưu tiên cung cấp Jet A-1 cho thị trường trong nước.

“Việc triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó có phụ thu nhiên liệu, là cần thiết nhằm đảm bảo hoạt động vận tải hàng không ổn định, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh hiện nay”, Cục Hàng không Việt Nam nhấn mạnh.