Tên lửa Flamingo đang phát huy hiệu quả trong thực chiến?

Tên lửa hành trình Flamingo do Ukraine tự phát triển lần đầu tiên được đánh giá đạt hiệu quả cao trong tác chiến khi 3 trong số 5 quả tên lửa bắn vào một cơ sở công nghiệp quốc phòng quan trọng của Nga, theo các hình ảnh định vị địa lý được công bố cuối tuần qua.

Theo các nguồn tin chính thức của Ukraine, trong đêm 26 rạng sáng 27/6, lực lượng vũ trang Ukraine đã phóng 5 tên lửa hành trình hạng nặng FP-5 Flamingo do công ty Fire Point có trụ sở tại Kiev sản xuất. Các tên lửa đã bay quãng đường khoảng 500 - 900 km vào không phận Nga để tấn công nhà máy Titan-Barrikady tại thành phố Volgograd. Thống đốc vùng Volgograd Andrey Bocharov xác nhận một cuộc tấn công của Ukraine đã làm hư hại "một cơ sở sản xuất" trong khu vực và khiến ít nhất 10 người bị thương, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Phân tích các hình ảnh và video từ hiện trường của hai nhóm nghiên cứu tình báo nguồn mở (OSINT) Dnipro Osint (Harbuz) và Exilenova+ cho thấy hai phân xưởng số 2 và số 38 của nhà máy đã bị hư hại do vụ nổ và hỏa hoạn bên trong. Phân xưởng số 38 được xem là cơ sở sản xuất chính của nhà máy, nơi đặt các máy công cụ và dây chuyền lắp ráp, bao gồm dây chuyền hoàn thiện các bệ phóng tên lửa đạn đạo và xe mang phóng tên lửa phục vụ quân đội Nga. Nhà máy này sản xuất các bệ phóng và linh kiện cho tên lửa đạn đạo Iskander-M, loại vũ khí mà Nga đã nhiều lần sử dụng trong các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine.

Cả Nga và Ukraine đều không công bố vị trí rơi của hai tên lửa còn lại không đánh trúng mục tiêu. Cùng đêm đó, quân đội Nga tuyên bố đã bắn hạ hơn 175 mục tiêu trên không của Ukraine tại lãnh thổ Nga và các khu vực ở Ukraine do Moscow kiểm soát, đồng thời mô tả toàn bộ các mục tiêu này là UAV.

Tên lửa FP-5 Flamingo lần đầu được Ukraine công bố đang phát triển vào tháng 8/2025 và được xác nhận sử dụng trong thực chiến lần đầu vào tháng 5/2026. Trước cuộc tấn công nhằm vào nhà máy Barrikady, loại tên lửa này đã được Ukraine phóng khoảng 34 lần nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga, nhưng phần lớn không đạt hiệu quả như mong muốn.

Trong cuộc tấn công ngày 10/6 nhằm vào một nhà máy điện tử quốc phòng tại thành phố Cheboksary, cách khu vực phóng khoảng 1.000 km, hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ 3 trong số 5 tên lửa. Hai quả còn lại tiếp cận được khu vực mục tiêu nhưng chỉ có một quả đánh trúng nhà máy, trong khi quả còn lại rơi lệch mục tiêu.

Trước đó, trong cuộc tấn công ngày 4/5 nhằm vào cùng cơ sở này, phòng không Nga tuyên bố đã bắn hạ 4 trong số 5 tên lửa, còn quả duy nhất vượt qua được hệ thống phòng thủ lại rơi cách nhà máy hàng trăm mét. Theo thống kê của Kyiv Post và các phân tích từ các nhóm OSINT, trước cuộc tấn công vào nhà máy Barrikady, chỉ có 5 trong tổng số 34 tên lửa FP-5 Flamingo được cho là đã đánh trúng chính xác mục tiêu được chỉ định.

Cuộc không kích ngày 27/6 được đánh giá là một trong những đòn tấn công bằng tên lửa hiệu quả nhất của Lực lượng Vũ trang Ukraine kể từ khi xung đột nổ ra, với hiệu quả được cho là sánh ngang cuộc tấn công bằng 10 tên lửa hành trình Storm Shadow do Anh sản xuất nhằm vào cảng Sevastopol do Nga kiểm soát hồi tháng 9/2023.

Ukraine điều chỉnh chiến thuật sử dụng tên lửa Flamingo

Trong cuộc phỏng vấn được đăng trên YouTube hôm 28/6, Giám đốc Fire Point Denys Shtilerman cho biết thách thức lớn nhất trong quá trình phát triển tên lửa Flamingo là xây dựng hệ thống dẫn đường đủ chính xác để tên lửa có thể bay bám địa hình ở độ cao dưới 20 m, đồng thời vượt qua mạng lưới phòng không dày đặc của Nga. Theo ông, đây cũng là nguyên nhân chính khiến nhiều vụ phóng Flamingo trước đây không thể đánh trúng mục tiêu.

Trong báo cáo công bố ngày 27/6, Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định một yếu tố có thể góp phần tạo nên hiệu quả của cuộc tấn công là việc Ukraine trước đó đã nhắm vào các máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không (AWACS) của Nga, tạo ra những khoảng trống trong mạng lưới giám sát trên không để các tên lửa có thể lợi dụng xâm nhập.

Nghiên cứu của nhóm tình báo nguồn mở (OSINT) OKO Gora cũng cho thấy từ tháng 1/2026, Ukraine đã điều chỉnh chiến thuật sử dụng tên lửa Flamingo. Thay vì tập trung tấn công các mục tiêu tại miền Nam nước Nga và Bán đảo Crimea, các cuộc tấn công đã chuyển sâu hơn vào lãnh thổ Nga, đặc biệt nhằm vào các cơ sở nằm dọc hai con sông lớn là Volga và Kama. Theo OKO Gora, cả 7 cuộc tấn công bằng Flamingo được xác nhận trong năm 2026, bao gồm vụ tấn công mới nhất, đều nhằm vào các mục tiêu nằm ven các tuyến đường thủy lớn.

Nhóm nghiên cứu nhận định các nhà hoạch định quân sự Ukraine có thể đã xác định rằng tên lửa Flamingo phát huy hiệu quả cao nhất khi tấn công các mục tiêu gần hoặc dọc theo các vùng nước rộng lớn. Khi đó, tên lửa có thể bay ở độ cao sát mặt nước, khiến việc bị radar phát hiện và đánh chặn trở nên khó khăn hơn, đồng thời không phải tránh các chướng ngại vật như đồi núi hay các tòa nhà cao tầng.

Khác với các tên lửa hành trình thế hệ cũ chủ yếu được chế tạo bằng nhôm, titan và thép, FP-5 Flamingo sử dụng vật liệu sợi carbon ở nhiều bộ phận. Theo các nhà thiết kế, điều này giúp tên lửa có diện tích phản xạ radar tương đối nhỏ. Tuy nhiên, Flamingo không phải là tên lửa tàng hình và vẫn có thể bị radar phòng không phát hiện nếu hệ thống radar đủ khả năng theo dõi các mục tiêu bay ở độ cao rất thấp.

Theo ông Denys Shtilerman và các lãnh đạo khác của Fire Point, ưu điểm lớn nhất của tên lửa Flamingo là được thiết kế để sử dụng động cơ phản lực thu hồi từ máy bay đã loại biên làm động lực và bom hàng không thời Liên Xô làm đầu đạn. Nhờ đó, loại tên lửa này có thể được sản xuất nhanh với chi phí tương đối thấp.

Với chiều dài khoảng 14 m, sải cánh 6 m và giá thành ước tính từ 500.000 USD đến 1 triệu USD/quả, Flamingo có kích thước lớn gấp khoảng 4 lần tên lửa hành trình Tomahawk tiên tiến của Mỹ, trong khi chi phí chỉ bằng khoảng một nửa, do mỗi quả Tomahawk có giá khoảng 2 triệu USD. Cuối năm 2025, Fire Point cho biết các dây chuyền sản xuất hàng loạt Flamingo dự kiến đạt công suất khoảng 30 tên lửa mỗi tháng, trước khi tăng lên hơn 200 quả/tháng vào cuối năm 2026.

Tuy nhiên, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết vào giữa tháng 2 rằng tiến độ sản xuất đã bị ảnh hưởng sau khi một cơ sở của Fire Point bị Nga đánh trúng. Dù vậy, ông khẳng định việc chế tạo Flamingo sẽ vẫn được tiếp tục và mở rộng.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn ngày 28/6, ông Shtilerman xác nhận Fire Point đang tiếp tục phát triển tên lửa đạn đạo FP-9 với tầm bắn khoảng 800 km. Theo ông, các cuộc thử nghiệm động cơ sẽ được tiến hành trong tháng 6, sau đó sẽ là các chuyến bay thử nghiệm.

"Ngay khi một chuyến bay thử nghiệm chứng minh mọi hệ thống hoạt động bình thường, chuyến bay tiếp theo sẽ hướng về phía Moscow", ông Shtilerman nói.