Dấu hiệu lạm quyền, hành chính hóa tranh chấp đất đai?

Ngày 23/5/2026, 5 hộ gia đình giáo viên hiện đang sinh sống tại Khu tập thể giáo viên Cấp 1-2 Đa Tốn (Khu tập thể), xã Bát Tràng, thành phố (TP) Hà Nộitá hỏa khi nhận được Thông báo yêu cầu tháo dỡ, di dời toàn bộ tài sản và bàn giao mặt bằng (Thông báo di dời) của Ủy ban nhân dân (UBND) xã Bát Tràng để trả lại đất cho Trường tiểu học Đa Tốn.

Theo thông tin các hộ dân cung cấp, Khu đất tập thể giáo viên Trường Cấp 1-2 Đa Tốn được xây dựng từ 1979 - 1980 (lúc đó là Trường liên cấp 1-2 Đa Tốn) do UBND xã Đa Tốn xây dựng, tính đến nay đã được trên 45 năm. Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, UBND xã Đa Tốn (cũ) đã xây dựng Khu nhà tập thể để bố trí nhà ở cho các hộ giáo viên xa quê, gặp khó khăn về nhà ở được an cư lạc nghiệp để yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục củaĐa Tốn nói riêng và giáo dục Thủ đô nói chung. Việc bố trí này diễn ra công khai, có sự quản lý của chính quyền địa phương và Ban giám hiệu (BGH) nhà trường.

Trong quá trình sử dụng, các hộ gia đìnhở ổn định, liên tục, không xảy ra tranh chấp, không lấn chiếm, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại từng thời kỳ. Từ khi được bố trí nhà đến nay, các hộ gia đình không nhận đượcvăn bản, thông báo nào của UBND xã yêu cầu trả lại đất đang ở. Những lần sửa chữa, cải tạo, xây mới các hộ gia đình đều báo cáo, xin phép BGHnhà trường và UBND xã Đa Tốn. Dù ở ổn định hàng chục năm nhưng UBND xã Bát Tràng đột nhiên yêu cầu tháo dỡ, di dời toàn bộ tài sản và bàn giao mặt bằng khiến các hộ gia đình lo lắng vì không biết sẽ đi đâu về đâu.

Có mặt tại ngôi nhà nhỏ của ông Nguyễn Khắc Hưởng và bà Nguyễn Thị Tuyết tại Khu tập thể, phóng viên không khỏi chạnh lòng khi chứng kiến hoàn cảnh của ông bà. Ngôi nhà của ông bà hiện là nơi sinh sống của ba thế hệ với tổng cộng bảy nhân khẩu, bao gồm vợ chồng ông bà, gia đình người con trai và ba cháu nội.

Nâng niu tấm kỷ niệm chương trong tay, ông Hưởng không giấu được sự nghẹn ngào khi nhắc về những ngày chiến đấu ác liệt tại Thành cổ Quảng Trị, nơi ông đã đi qua giữa ranh giới sinh tử trong chiến dịch 81 ngày đêm khốc liệt những năm 1971-1972. Sau hòa bình, ông tiếp tục cống hiến trong quân ngũ, còn vợ ông, bà Nguyễn Thị Tuyết, lặng lẽ gieo chữ cho bao thế hệ học trò tại Đa Tốn từ năm 1983.

Hơn bốn mươi năm gắn bó, mảnh đất này không chỉ là nơi ở mà là ký ức của cả gia đình ông. Từ khu tập thể đơn sơ ngày ấy, ông bà đã chắt chiu nuôi dạy hai người con trưởng thành, rồi lại đón những đứa cháu nội ra đời, tạo nên một mái ấm ba thế hệ quây quần. Thế nhưng, khi tuổi đã xế chiều, ông lại đối diện nguy cơ phải rời bỏ ngôi nhà thân thuộc, gắn bó gần như cả cuộc đời, nỗi đau đối với ông Hưởng dường như càng sâu hơn.

Không nén được xúc động, ông Hưởng lo lắng cho hay, đây là ngôi nhà duy nhất của gia đình ông, nếu phải di dời, không biết gia đình ông sẽ đi đâu về đâu?

Theo luật sư Vũ Thúy Khuyên - Công ty luật TNHH JEK: “Các nội dung chỉ đạo của UBND xã Bát Tràng, TP Hà Nội tại các Thông báo di dời ngày 23/5/2026 là đang hành chính hóa quan hệ dân sự tranh chấp quyền sử dụng đất giữa Trường Tiểu học Đa Tốn và các hộ gia đình. Khoản 1 Điều 236, Luật đất đai 2024 quy định, tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án giải quyết. Vì vậy, Thông báo di dời của UBND xã Bát Tràng dường như thay mặt cơ quan tài phán (Tòa án) giải quyết tranh chấp đất đai giữa hai chủ thể là các hộ dân và trường học. Thông báo di dời không chỉ dừng lại ở các mệnh lệnh hành chính về đất đai mà còn có dấu hiệu lạm quyền”.

Theo tìm hiểu của phóng viên, các văn bản này còn có nội dung đề nghị Ủy ban Kiểm tra Đảng xem xét việc chấp hành, vi phạm những điều Đảng viên không được làm đối với các thành viên trong các hộ gia đình.

Việc đưa nội dung kiểm tra Đảng vào một văn bản yêu cầu bàn giao mặt bằng trong khi quyền sử dụng đất vẫn còn chưa phân rõkhiến dư luận đặt câu hỏi về tính khách quan và quy trình xử lý của chính quyền địa phương.

Chủ tịch nói đã chỉ đạo, Phó Chủ tịch khẳng định không biết

Để có thông tin khách quan, đa chiều, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã trực tiếp tới trụ sở UBND xã Bát Tràng để đặt lịch làm việc. Tuy nhiên, gần một tháng trôi qua, sau nhiều lần chủ động liên hệ, phía xã vẫn không sắp xếp được buổi làm việc chính thức nào.

Không dừng lại đó, phóng viên tiếp tục liên hệ với ông Hoàng Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Bát Tràng. Qua điện thoại, ông Dũng đồng ý và hẹn phóng viên làm việc vào sáng ngày 20/6. Tuy nhiên, đúng thời điểm đã hẹn, khi phóng viên có mặt tại trụ sở UBND xã Bát Tràng, ông Dũng không có mặt tại trụ sở, điện thoại không liên lạc được.

Sau khi trao đổi với Chánh Văn phòng, phóng viên được dẫn sang gặp ông Dương Đăng Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Bát Tràng. Tại đây, ông Hòa khẳng định không nắm được lịch hẹn, không liên lạc được với ông Dũngvà cũng không nhận được chỉ đạo nào. Ông Hòa cho biết, Chủ tịch UBND xã là người phát ngôn duy nhất nên ông không thể trả lời thay. Đồng thời, ông Hòa yêu cầu phóng viên phải gửi văn bản chính thức, nêu rõ nội dung câu hỏi, để xã xem xét và trả lời bằng văn bản.

Trưa cùng ngày, khi phóng viên đã rời trụ sở UBND xã Bát Tràng, ông Dũng bất ngờ gọi lại và cho biết ông đang đi họp trên thành phố, “nhưng đã chỉ đạo Phó Chủ tịch Hòa và Phòng Kinh tế tiếp nhà báo”. Thông tin này hoàn toàn mâu thuẫn với những gì ông Hòa đã khẳng định trước đó.

Tại cuộc gọi này, khi phóng viên hỏi về nội dung các Thông báo di dời của UBND xã Bát Tràng liên quan đến việc yêu cầu người dân “tự tháo dỡ, thu dọn tài sản… bàn giao mặt bằng nhà, đất” trước ngày 05/6/2026, ông Dũng cho rằng, đây chỉ là “Thông báo di dời”, chưa phải “văn bản cưỡng chế”. Tuy nhiên, trước câu hỏi vì sao “Thông báo di dời” nhưng lại ấn định rõ thời hạn thực hiện di dời cụ thể cho các hộ dân thì ngay lập tức ông Dũng đề nghị phóng viên gửi văn bản chính thức ghi rõ nội dung câu hỏi mới trả lời. Khi phóng viên hỏi về căn cứ pháp lý của việc yêu cầu văn bản này,ông Dũng không chỉ ra được quy định cụ thể nào.

Trong khi đó, theo phản ánh của người dân, chính quyền xã Bát Tràng lại làm việc với người dân rất "rốt ráo", ra văn bản liên tục từ chính quyền đến Đảng. Cụ thể, tính đến ngày 22/6/2026, cáchộ dân tại Khu tập thể giáo viên Cấp 1-2 Đa Tốn, xã Bát Tràng đã nhận được 50 văn bản chỉ trong thời gian ngắn.

Thậm chí, Đảng ủy xã Bát Tràng còn gửi công văn tới Đảng ủy xã Phù Đổng, Đảng ủy xã Thuận An nơi có các đảng viên đang sinh sống trong Khu tập thể giáo viên Cấp 1-2 Đa Tốn để đề nghị xử lý kỷ luật Đảng viên tại các nơi họ đang công tác.

Vụ việc không chỉ dừng lại ở tranh chấp đất đai đơn thuần mà còn đặt ra vấn đề về ranh giới giữa quản lý hành chính và thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật. Khi người dân còn nhiều băn khoăn chưa được giải đáp, đặc biệt về căn cứ pháp lý chưa được làm rõ thì yêu cầu minh bạch, đúng quy trình càng trở nên cấp thiết. Liệu các văn bản đã ban hành của UBND xã Bát Tràng, Đảng ủy xã Bát Tràng có đúng thẩm quyền, đúng quy định hay chưa, câu trả lời cần sớm được làm rõ./.