Một trong những thay đổi lớn nhất trên chiến trường năm 2026 là tốc độ tác chiến. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng Nga chỉ giành được trung bình khoảng 2,9 km² lãnh thổ mỗi ngày, thấp hơn đáng kể so với mức 9,76 km²/ngày cùng kỳ năm 2025. Điều này đồng nghĩa tốc độ tiến công của Nga đã giảm khoảng 2/3.

Sự chững lại này được cho là xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có các đợt phản công của Ukraine, địa hình tác chiến phức tạp hơn, cùng một loạt diễn biến trong năm 2026 làm ảnh hưởng hoạt động quân sự của Nga.

Tháng 2/2026, Ukraine đã tìm cách ngăn cản Nga sử dụng các thiết bị đầu cuối Starlink trên chiến trường. Cùng thời điểm, quyết định của Điện Kremlin về việc hạn chế hoạt động của Telegram -nền tảng liên lạc được nhiều đơn vị tiền tuyến Nga sử dụng để phối hợp tác chiến -cũng ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống thông tin liên lạc của Moscow.

Những tác động này nhanh chóng phản ánh trên thực địa khi nhịp độ tấn công của Nga chậm lại. Tháng 4/2026 đánh dấu lần đầu tiên quân đội Nga mất quyền kiểm soátkhoảng 116 km² chỉ trong một tháng, kể từ chiến dịch của Ukraine tấn công Kurskvào tháng 8/2024.

Các cuộc phản công trên bộ của Ukraine, đặc biệt tại khu vực Kostyantynivka - Druzhkivka, được đánh giá là yếu tố quan trọng dẫn tới sự thay đổi này. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Nga đang suy giảm lợi thế trên toàn bộ chiến tuyến. Vành đai phòng thủ tại Donbass vẫn chịu sức ép lớn. Thành phố Siversk đã thất thủ, trong khi giao tranh quanh Lyman tiếp tục diễn ra quyết liệt khi các đơn vị Nga tiến qua Yampil và Drobysheve.

Tại mặt trận Zaporizhia, lực lượng Nga đã kiểm soát Stepnohirsk và tiếp tục tiến về phía sông Kinska. Thành phố Zaporizhia hiện được xem là mục tiêu tiềm năng của Moscow trong trung hạn.

Chiến thuật mới của Nga: Xâm nhập quy mô nhỏ và tăng cường UAV

Một trong những thay đổi chiến thuật đáng chú ý nhất của Nga trong năm qua là việc chuyển dần từ các đợt tấn công cơ giới quy mô lớn sang chiến thuật xâm nhập bằng các nhóm nhỏ.

Moscow đã điều các tổ tác chiến chỉ có 2 hoặc 3 binh sĩ để thăm dò tuyến phòng thủ của Ukraine, tìm kiếm sơ hở và tiến sâu phía sau phòng tuyến nhằm gây áp lực, buộc đối phương phải rút lui. Phân tích của Trung tâm Chính sách và Thông tin châu Âu cho thấy lực lượng Ukraine hiện thực hiện khoảng 7.000 - 9.000 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái mỗi ngày. Trong bối cảnh đó, việc phát hiện và vô hiệu hóa toàn bộ các nhóm xâm nhập nhỏ vượt qua phòng tuyến trở nên đặc biệt khó khăn.

Nga được cho là đã điều chỉnh chiến thuật để tận dụng điểm yếu này. Các đợt xâm nhập quy mô nhỏ, kết hợp với những cuộc không kích diễn ra liên tục, đang tạo ra sức ép lớn đối với các đơn vị phòng thủ tiền tuyến của Ukraine.

Song song với đó, chiến dịch tấn công bằngbom lượn của Nga cũng gia tăng đáng kể. Năm 2024, không quân Nga được cho là đã triển khai khoảng 40.000 quả bom lượn, đến năm 2025, con số này tăng lên khoảng 60.000 quả.

Moscow cũng tăng cường sử dụng máy bay không người lái cánh cố định Molniya-2 có khả năng chống gây nhiễu điện tử. Các dòng UAV này được đánh giá có hiệu quả trong việc tấn công hoạt động hậu cần, luân chuyển lực lượng và sơ tán y tế của Ukraine, qua đó làm gián đoạn kết nối giữa tuyến sau và các vị trí tiền tuyến.

Ukraine chuyển hướng sang tấn công tầm xa

Một trong những thay đổi lớn nhất của Ukraine trong năm 2026 có thể không diễn ra trực tiếp trên tiền tuyến, mà nằm ở chiến lược tấn công sâu vào lãnh thổ Nga bằng các loại vũ khí tầm xa do nước này tự sản xuất.

Kiev đang đẩy mạnh chiến lược gây sức ép lên nền kinh tế và hạ tầng quân sự của Nga thông qua các đợt tập kích tầm xa liên tục. Đáng chú ý, Ukraine ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực sản xuất quốc phòng trong nước thay vì các nguồn cung từ phương Tây.

Fire Point -một công ty sản xuất máy bay không người lái của Ukraine được thành lập năm 2022, với quy mô 3.700 nhân viên, đã tăng sản lượng từ vài trăm thiết bị trong năm 2023 lên hàng chục nghìn chiếc vào năm 2024.

Dòng UAV FP-1 của công ty này hiện trở thành một trong những phương tiện tấn công tầm xa chủ lực của Ukraine.

Song song với đó, Ukraine cũng đưa vào sử dụng tên lửa hành trình Flamingo, loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn nặng khoảng 1.000 kg và tấn công mục tiêu ở khoảng cách lên tới 1.200 km tính từ biên giới Ukraine. Các tên lửa này được sử dụng để tập kích nhà máy quốc phòng và cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga.

Trong tháng 4/2026, Ukraine đã tiến hành nhiều đợt tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng Nga, trong đó có các cuộc tập kích liên tiếp vào nhà máy lọc dầu Tuapse bên bờ Biển Đen. Sau các vụ tấn công, Nga đã phát đi cảnh báo chính thức tới các quốc gia châu Âu về việc hỗ trợ tài chính cho ngành sản xuất UAV của Ukraine, cho rằng điều này có thể dẫn tới “những hậu quả khó lường”.

Tại tỉnh Leningrad, cách biên giới Ukraine khoảng 600 km, giới chức địa phương cho biết khu vực này đã trở thành “tiền tuyến” sau khi 243 UAV của Ukraine bị bắn hạ trong vòng 3 tháng.

Hội đồng Đại Tây Dương nhận định chiến dịch tấn công tầm trung của Ukraine — nhằm vào các kho quân sự, sở chỉ huy, trung tâm hậu cần và hệ thống phòng không Nga nằm cách tiền tuyến từ 20 - 300 km - đang tạo nên “cuộc chiến UAV toàn diện đầu tiên trên thế giới”.

Dù quy mô viện trợ quân sự phương Tây dành cho Ukraine trong năm 2026 thấp hơn các năm trước, chất lượng và mức độ hiện đại của các loại vũ khí được chuyển giao lại tăng lên đáng kể.

Theo Viện Kiel, châu Âu đã tăng 67% viện trợ quân sự mới cho Ukraine, trong bối cảnh hỗ trợ từ Mỹ suy giảm dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump. Trong số các khí tài đáng chú ý được chuyển giao có hệ thống phòng không IRIS-T SLM của Đức, với tối đa 4 tổ hợp dự kiến được bàn giao trong năm 2026.

Anh cũng cung cấp các hệ thống phòng không Raven và Gravehawk, đồng thời phát triển UAV đánh chặn Octopus chuyên đối phó với dòng UAV Shahed của Nga với chi phí được cho là thấp hơn cả mục tiêu cần đánh chặn.

Tiến trình ngoại giao đình trệ

Đầu năm 2026, hai tiến trình ngoại giao song song được thúc đẩy, nhưng đều không đạt được bước tiến đáng kể trong các vấn đề cốt lõi.

Ở châu Âu, một số cam kết mang tính thực chất đã được hình thành. Pháp, Anh và Ukraine ký tuyên bố chung vào tháng 1/2026, theo đó Paris và London cam kết triển khai lực lượng tới Ukraine sau bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào. Anh cũng dành khoảng 200 triệu bảng cho kế hoạch triển khai này. Trong khi đó, Thụy Điển phát tín hiệu sẵn sàng xem xét cung cấp tiêm kích Gripen nhằm tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine trong giai đoạn hậu chiến.

Trái lại, tiến trình do Mỹ dẫn dắt lại rơi vào trạng thái đình trệ. Cuộc họp ba bên tại Abu Dhabi vào cuối tháng 1/2026 - lần tiếp xúc trực tiếp chính thức đầu tiên giữa Ukraine và Nga kể từ Istanbul năm 2022 - chỉ ghi nhận tiến triển hạn chế về cơ chế giám sát ngừng bắn, trong khi không có bất kỳ bước đột phá nào về vấn đề lãnh thổ.

Theo giới phân tích, năm 2026, cuộc chiến tại Ukraine vẫn chưa tiến gần tới hồi kết. Tuy nhiên, các hoạt động quân sựđã thay đổi sâu sắc so với các giai đoạn trước

Nga thích nghi bằng chiến thuật thâm nhập quy mô nhỏ, bom lượn và tác chiến UAV; còn Ukraine mở rộng sản xuất tên lửa nội địa và tăng cường các đòn tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Câu hỏi đặt ra cho phần còn lại của năm không còn đơn thuần là bên nào giữ được phòng tuyến, mà là bên nào có khả năng duy trì nguồn lực và thích nghi hiệu quả hơn với mô hình chiến tranh tiêu hao công nghiệp hóa dựa trên UAV.