Theo số liệu của Sở GD-ĐT Hà Nội, năm nay trường THPT Yên Hòa có tỷ lệ chọi cao nhất trong 122 trường công lập. Năm 2026, Trường THPT Yên Hòalấy 765 chỉ tiêu, trong khi đó có đến 2568 em đăng ký nguyện vọng 1. Như vậy tính ra tỷ lệ chọi khoảng 1/3,36. Điều này có nghĩa là trong một phòng thi, cứ 3 thí sinh thì có đến hơn 2 em sẽ phải ra về trong nuối tiếc.

Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội năm nào cũng “nóng”. Bởi hàng năm số lượng chỉ tiêu tuyển sinh mới đạtkhoảng trên 50-60% tổng số thí sinh tốt nghiệp THCS. "Thi vào lớp 10khó hơn cả vào đại học" là câu nhận định quen thuộc của nhiều phụ huynh, giáo viên Hà Nội. Áp lực này tạo ra một "chuỗi cung ứng" luyện thi khổng lồ. Học sinhkhông chỉ học trên lớp, các em còn tăng catại các "lò luyện" thi đến 10-11 giờ đêm.

Chị Nguyễn Thu Hường (phường Kim Liên, Hà Nội) chia sẻ, con trai chị đăng ký nguyện vọng vào vào Trường THPT Kim Liên, nguyện vọng 2 vào THPT Quang Trung, nguyện vọng 3 vào THPT Việt Nam - Ba Lan, khi biết số lượng nguyện vọng đăng ký vào các trường, chị Hường lại càng lo lắng hơn: “Ngay khi Sở GD-ĐT Hà Nội công bố số lượng nguyện vọng, 2 mẹ con lập tức ngồi lại tính tỷ lệ chọi. Trường THPT Kim Liên tỷ lệ chọi là 2,6, là 1 trong 5 trường có tỷ lệ chọi cao nhất thành phố. Dù học lực của con khá tốt, nhưng tôi vẫn rất lo lắng. Không chỉ lo kỳ thi khó, tỷ lệ chọi cao, mà còn lo về sức khỏe của con khi học hành quá vất vả”.

Phụ huynh này cho biết, ngoài thời gian học trên lớp, ngày nào con cũng học thêm, học gia sư đến 9h tối, sau đó lại tự học đến khuya. Để đồng hành cùng con trong kỳ thi này,từ vài tháng nay, chị Hường cố gắng sắp xếp công việc, về sớm để dành thời gian chăm sóc, đưa đón con đi học.

“Có con thi, cả nhà đều căng thẳng, bố mẹ cũng phải gác lại công việc dành nhiều thời gian, quan tâm hơn đến con, mong con chinh phục được ngôi trường mơ ước”, chị Hường chia sẻ.

Anh Trần Mạnh Tiến (phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội) cũng đang hồi hộp, lo lắng khi có con chuẩn bị bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Anh Tiến cho biết, nếu con đỗ được nguyện vọng 1 vào trường công lập gần nhà không chỉ thuận tiện khi đi học, lại được miễn học phí. Nếu không đỗ được các trường công lập, gia đình anh sẽ phải chuyển hướng cho con ra học trường ngoài công lập. Tuy nhiên, lúc này bài toán về học phí, áp lực tài chính với bố mẹ không hề đơn giản.

“Nếu gia đình có 2 con và cả 2 đều học trường tư thì chi phí hàng tháng lên đến hàng chục triệu đồng, bao gồm cả học chính và học thêm, với những gia đình có mức thu nhập trung bình sẽ rất khó khăn”, anh Tiến lo ngại.

Chuyển các trụ sở dôi dư thành trường học

Từ quá trình tư vấn cho học sinh,cô Hồ Thị Xuân Thu, giáo viên Trường liên cấp Khương Hạ (Hà Nội) cho biết, thí sinh có xu hướng chọn các trường vừa sức, an toàn với lực học của bản thân.Theo cô Hồ Thị Xuân Thu, năm nay lần đầu tiên Hà Nội bỏ quy định về khu vực tuyển sinh, xóa bỏ rào cản hộ khẩu. Học sinh không còn bị giới hạn đăng ký theo nơi cư trú hay chia thành 12 khu vực như trước. Chỉ cần cư trú tại Hà Nội, học sinh có thể đăng ký vào bất kì trường công lập THPT nào trên toàn thành phố. Quy định này giúp mở rộng cơ hội tiếp cận các môi trường giáo dục phù hợp với năng lực thực tế thay vì bị gò bó bởi địa giới hành chính. Với thay đổi này, tỷ lệ chọi và điểm chuẩn vào một số trường sẽ biến động so với những năm trước.

“Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 quá áp lực không chỉ với học sinh mà với cả giáo viên và phụ huynh. Nguyên nhân chính dẫn đến sức nóng của kỳ thi là tình trạng thiếu trường lớp. Hiện nay sau khi chuyển sang chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều trụ sở đang dôi dư sau sáp nhập, Thành phố cần tính toán để chuyển các cơ sở vật chất có sẵn thành các điểm trường THPT để học sinh có thêm nhiều cơ hội học tập, giảm áp lực, gánh nặng cho cả học sinh, phụ huynh và toàn xã hội”, cô Thu đề xuất.

Cần đa dạng lựa chọn cho học sinh sau khi tốt nghiệp THCS

Nói về áp lực của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội, TS Đặng Minh Tuấn, giáo viên môn Toán tại Hà Nội cho rằng, bài toán căn bản của Thành phốhiện nay không chỉ là thi vào trường nào, mà là hệ thống giáo dục sau cấp học THCS có đủ đa dạng và chất lượng để học sinh lựa chọn hay không? Điều quan trọng hơn cả là tạo ra nhiều con đường học tập cho học sinh. Trong nhiều hệ thống giáo dục phát triển trên thế giới, học sinh sau trung học cơ sở có nhiều lựa chọn như THPT học thuật, giáo dục nghề nghiệp, các chương trình kỹ thuật và công nghệ hoặc các mô hình đào tạo kết hợp học và làm. Khi hệ thống giáo dục đa dạng và linh hoạt, áp lực của một kỳ thi duy nhất sẽ giảm đi đáng kể.

“Giáo dục không chỉ là cuộc đua, tôi tin rằng mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là tạo ra nhiều kỳ thi cạnh tranh hơn, mà là giúp mỗi học sinh tìm được con đường phát triển phù hợp với năng lực và sở thích của mình”, thầy Tuấn nói.

Đưa ra lời khuyên cho thí sinh, TS Đặng Minh Tuấn, giáo viên dạy Toán tại Hà Nội nhấn mạnh rằng, trường học rất quan trọng, nhưng tương lai của mỗi thí sinh không gói gọn trong tên của một ngôi trường. Điều quyết định hơn là thái độ học tập, khả năng thích nghi, tinh thần tự học và mục tiêu dài hạn của bản thân. Trong giai đoạn nước rút, thí sinh cần tập trung ôn tập đều và chắc ba môn thi, trao đổi thẳng thắn với cha mẹ và thầy cô về năng lực thật của mình và giữ cho mình một tâm thế bình tĩnh.Thầy Tuấn cho rằng, việc chọn được một ngôi trường phù hợp mới là nền tảng tốt cho tương lai, chứ không phải chỉ chạy theo danh tiếng của trường đó.