Từ những cuốn sổ hộ khẩu viết tay trong điều kiện chiến tranh đến hệ thống dữ liệu dân cư hiện đại, hành trình 80 năm của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên đã phản ánh rõ nét quá trình chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị số, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân và bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.

Tại tỉnh Điện Biên, nhiều thủ tục hành chính có thể hoàn tất chỉ với một vài thao tác trên nền tảng số. “1 chạm - xác thực danh tính, 1 chạm - hoàn tất thủ tục” không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành thực tế trong đời sống của hơn 640.000 người dân sinh sống tại trên 1.400 bản, tổ dân phố. Sự thay đổi đó là kết quả của một hành trình dài, bền bỉ trong công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội.

Từ quản lý thủ công đến nền tảng dữ liệu số

Ngay từ những năm đầu của chính quyền cách mạng, công tác quản lý dân cư, giấy tờ và trật tự xã hội đã được xác định là nền tảng của quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Tháng 1/1953, Ty Công an Lai Châu được thành lập, đặt nền móng cho hệ thống quản lý hành chính tại khu vực Tây Bắc. Trong đó, Phòng Cảnh sát Quản lý trị an, tiền thân của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội ngày nay từng bước đảm nhận vai trò nòng cốt.

Trong điều kiện chiến tranh, thiếu thốn, những cuốn sổ hộ khẩu viết tay, những tập hồ sơ dân cư được lưu giữ cẩn trọng chính là “cơ sở dữ liệu” sơ khai. Mỗi thông tin không chỉ phục vụ quản lý dân cư, mà còn gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Giai đoạn 1953 - 1982, lực lượng không ngừng lớn mạnh, bám sát cơ sở, vượt qua nhiều khó khăn, góp phần quan trọng vào thắng lợi trong kháng chiến và công cuộc xây dựng đất nước. Sau năm 1982, cùng với tiến trình đổi mới, công tác quản lý hành chính từng bước được chuẩn hóa, hoàn thiện theo hướng hiện đại.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2004, khi Công an tỉnh Điện Biên được thành lập trên cơ sở chia tách từ tỉnh Lai Châu (cũ), lực lượng tiếp tục được củng cố, kiện toàn, từng bước đáp ứng yêu cầu quản trị xã hội trong tình hình mới. Hiện nay, đơn vị có 6 đội nghiệp vụ với hơn 50 cán bộ, chiến sĩ, triển khai đồng bộ các mặt công tác trên địa bàn rộng lớn, phức tạp.

Bước ngoặt quan trọng trong hành trình chuyển mình đến từ Đề án 06 của Chính phủ, khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được xây dựng và vận hành thống nhất trên toàn quốc. Từ đây, quản lý dân cư không còn dựa trên những hồ sơ giấy rời rạc, mà được số hóa, liên thông, phục vụ hiệu quả nhiều lĩnh vực.

Thượng tá Đinh Thanh Sơn, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên cho biết, quản lý tốt dân cư là cơ sở rất quan trọng để phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự, nhất là ở địa bàn miền núi, biên giới.

Tại Điện Biên, lực lượng đã triển khai đồng bộ việc thu thập, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu dân cư; cấp căn cước công dân gắn chip; kích hoạt tài khoản định danh điện tử. Đến nay, toàn tỉnh có 652.476 công dân được thu nhận hồ sơ căn cước, đạt 100%, đứng thứ 2 toàn quốc; 464.772 tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đã được kích hoạt. Để đạt được kết quả đó, nhiều tổ công tác đã được triển khai đến tận các bản làng vùng sâu, vùng xa.

Trung tá Nguyễn Trọng Tạo, nguyên cán bộ Đội Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội cho biết, có thời điểm cán bộ, chiến sĩ làm việc 3 ca liên tục, xuyên đêm, không kể ngày nghỉ, với tinh thần “hết việc chứ không hết giờ”. Không ít cán bộ phải vượt hàng chục cây số đường rừng, ăn ở tại cơ sở nhiều ngày để hoàn thành nhiệm vụ.

Từ những nỗ lực đó, chuyển đổi số đã thực sự đi vào đời sống. Anh Lèng Văn Tỉnh, người dân xã Chà Tở cho biết, trước đây làm giấy tờ phải đi lại nhiều lần, nay với căn cước công dân gắn chip, các thủ tục được thực hiện nhanh hơn, thuận tiện hơn rất nhiều.

Dữ liệu gắn với bảo đảm an ninh, trật tự từ cơ sở

Không chỉ phục vụ cải cách thủ tục hành chính, dữ liệu còn trở thành công cụ quan trọng trong bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.

Trong 5 năm gần đây, lực lượng Công an toàn tỉnh Điện Biên đã vận động người dân giao nộp trên 15.008 khẩu súng các loại; phát hiện, ngăn chặn 80 vụ với 125 đối tượng liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Những con số này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức của người dân trong chấp hành pháp luật.

Cùng với đó, công tác quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện được tăng cường, với 501 cơ sở được quản lý trên hệ thống dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, phòng ngừa vi phạm.Ở tuyến đầu phản ứng nhanh, lực lượng Cảnh sát 113 đã tiếp nhận, xử lý 1.057 tin báo, trong đó có 655 tin liên quan đến an ninh, trật tự, góp phần giữ vững ổn định địa bàn.

Phía sau những tiện ích số mà người dân đang thụ hưởng là khối lượng lớn công việc thầm lặng, với hàng triệu lượt dữ liệu được cập nhật, rà soát, đối chiếu chính xác. Những nỗ lực đó đã được ghi nhận bằng nhiều thành tích như: 2 năm liên tiếp nhận Cờ thi đua của Bộ Công an, 3 năm liền đạt danh hiệu Đơn vị Quyết thắng, cùng nhiều Bằng khen, Giấy khen các cấp…

80 năm từ những cuốn sổ hộ khẩu viết tay đến hệ thống dữ liệu dân cư hiện đại là hành trình chuyển mình mạnh mẽ của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an tỉnh Điện Biên. Trong kỷ nguyên số, mỗi dữ liệu được kết nối không chỉ để quản lý hiệu quả hơn, mà còn để phục vụ Nhân dân tốt hơn, góp phần xây dựng xã hội số an toàn, hiện đại và bền vững.