Thách thức cạnh tranh với Airbus và Boeing

Trong một nhà chứa máy bay tại sa mạc Mojave, bang California, JetZero đang chế tạo mô hình thử nghiệm kích thước thật của một mẫu máy bay phản lực cánh liền thân (blended wing body) có sức chứa hơn 200 hành khách. Đây là phân khúc được dự báo sẽ đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển máy bay tương lai của Airbus và Boeing.

Mẫu thử nghiệm dự kiến cất cánh vào cuối năm 2027, đánh dấu bước tiến quan trọng trong tham vọng của JetZero trở thành doanh nghiệp đầu tiên thương mại hóa máy bay phản lực cánh liền thân. Khác với thiết kế truyền thống, thân và cánh của máy bay được hợp nhất thành một khối liền mạch, tạo lực nâng hiệu quả hơn.

Theo JetZero, thiết kế lấy cảm hứng từ hình dáng cá đuối manta có thể giúp giảm tới 50% lượng nhiên liệu tiêu thụ. Ý tưởng này đã thu hút sự quan tâm của United Airlines và Alaska Airlines, hai hãng đã đầu tư vào dự án từ giai đoạn đầu.

Mẫu thử nghiệm được Không quân Mỹ tài trợ một phần và do Scaled Composites - công ty thuộc tập đoàn Northrop Grumman - chế tạo. Máy bay sử dụng động cơ Pratt & Whitney, cùng loại từng được trang bị trên Boeing 757.

Nếu chuyến bay thử nghiệm thành công, JetZero kỳ vọng sẽ thu hút thêm nguồn vốn để phát triển phiên bản thương mại, hướng tới sản xuất hàng loạt từ năm 2030 tại nhà máy mới ở Greensboro, bang Bắc Carolina. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn phụ thuộc vào quá trình chứng nhận đối với thiết kế hoàn toàn mới.

Ngoài mục đích dân dụng, thiết kế cánh liền thân cũng có thể được phát triển thành máy bay vận tải quân sự hoặc máy bay tiếp dầu trên không.

“Chưa ai từng làm điều này trước đây”, Giám đốc điều hành JetZero Tom O'Leary nói với Reuters.

Theo ông O'Leary, dự án kế thừa hơn 30 năm nghiên cứu của NASA về máy bay cánh liền thân, đồng thời tận dụng những công nghệ hàng không hiện có thay vì phát triển hoàn toàn mới.

Do các thông tin kỹ thuật vẫn được giữ bí mật, JetZero chưa công bố nhiều chi tiết về mẫu thử nghiệm. Mục tiêu chính là chứng minh cấu hình khí động học mới có thể tạo lực nâng lớn hơn với lực cản nhỏ hơn, từ đó giảm lực đẩy và lượng nhiên liệu cần thiết trong quá trình bay.

Ở giai đoạn thử nghiệm, chỉ khoang lái được điều áp, còn vị trí khoang hành khách sẽ được sử dụng để lắp đặt các thùng nhiên liệu và thiết bị thử nghiệm.

Hướng tới phân khúc từng thuộc về Boeing 757 và 767

JetZero đặt mục tiêu đưa dòng máy bay Z4 vào phân khúc tầm trung, trước đây do Boeing 757 và 767 đảm nhiệm, với sức chứa khoảng 200-270 hành khách trên các đường bay tầm trung và tầm xa.

Thay vì thân máy bay hình ống truyền thống, thiết kế mới sử dụng khoang hành khách rộng và phẳng hơn, cho phép bố trí ghế ngồi linh hoạt, cửa sổ lớn hơn và cải thiện không gian dành cho khu bếp cũng như nhà vệ sinh. Hai động cơ được đặt phía trên thân sau nhằm giảm tiếng ồn và tăng hiệu quả khí động học.

Tuy nhiên, theo ông Richard Aboulafia, Giám đốc điều hành hãng tư vấn AeroDynamic Advisory, JetZero vẫn phải vượt qua nhiều thách thức trước khi có thể thương mại hóa sản phẩm.

Ông Richard Aboulafia cho rằng, công ty này cần chứng minh những lợi ích về hiệu quả nhiên liệu như đã cam kết, đồng thời huy động hàng tỷ USD để phát triển nguyên mẫu thành máy bay đạt chứng nhận khai thác thương mại - một quá trình có thể kéo dài nhiều năm.

“Còn quá sớm để khẳng định, nhưng cũng không phải điều bất khả thi. Chúng ta chưa thể loại trừ khả năng hành khách sẽ được bay trên máy bay của JetZero trong tương lai”, ông Richard Aboulafia nói.

Đặt cược vào tương lai hàng không

Được thành lập năm 2020, JetZero từng vấp phải nhiều hoài nghi. Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi Không quân Mỹ lựa chọn công ty tham gia chương trình trị giá 235 triệu USD nhằm phát triển máy bay trình diễn trong vòng 4 năm.

Tuy nhiên, không phải chuyên gia nào cũng tin vào triển vọng của thiết kế này.

Ông Bjorn Fehrm, chuyên gia phân tích của Leeham News, cho rằng khả năng tiết kiệm nhiên liệu vẫn cần được kiểm chứng. Theo ông, cấu hình cánh liền thân phù hợp hơn với máy bay quân sự, vốn cần khoang chứa lớn, khả năng mang nhiều nhiên liệu và giảm tín hiệu radar, hơn là máy bay chở khách.

Dù vậy, các hãng hàng không vẫn tỏ ra lạc quan bởi chi phí nhiên liệu luôn là một trong những khoản chi lớn nhất của ngành.

Đầu năm nay, JetZero huy động được 175 triệu USD trong vòng gọi vốn do B Capital dẫn đầu, với sự tham gia của United Airlines Ventures, Northrop Grumman và RTX Ventures.

Khoản đầu tư của United Airlines đi kèm quyền mua tối đa 100 máy bay, cùng quyền chọn mua thêm 100 chiếc nếu dự án thành công.

Giám đốc điều hành Tom O'Leary cho biết, JetZero dự kiến thực hiện thêm một vòng gọi vốn vào cuối năm nay và có thể niêm yết trên thị trường chứng khoán vào năm 2028, trong bối cảnh các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến lĩnh vực hàng không vũ trụ sau sự bùng nổ của SpaceX.

Theo ông Tom O'Leary, thành công của chuyến bay thử nghiệm sẽ là yếu tố quyết định.

“Khi chiếc máy bay thử nghiệm cất cánh thành công, ngành hàng không sẽ nhìn nhận đây không còn là một ý tưởng trên giấy mà là một sản phẩm có thể trở thành hiện thực. Đó sẽ là bước ngoặt để mở ra các đơn đặt hàng thương mại”, ông O'Leary nói.