Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 250 triệu đồng, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn có thời hạn 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Trước đây, mức phạt tối đa của Chủ tịch UBND cấp xã chỉ là 5 triệu đồng.

Đối với lực lượng kiểm tra chuyên ngành đất đai, Nghị định cũng nâng mức xử phạt tối đa của Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai hoặc Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành lập lên 400 triệu đồng, thay vì 50 triệu đồng như trước đây. Trong khi đó, Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai và Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ được phạt tiền đến 500 triệu đồng.

Bên cạnh việc tăng thẩm quyền xử phạt, Nghị định bổ sung nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đất thì việc xử phạt được áp dụng như đối với một cá nhân. Đối với đơn vị hành chính đặc khu, mức xử phạt được áp dụng tương ứng với đơn vị hành chính cấp xã hoặc cấp phường tùy theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Nghị định cũng bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục hiện trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; khôi phục mốc địa giới hành chính; buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai; nộp lại các giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc làm giả đã sử dụng.

Về xác định số lợi bất hợp pháp, quy định mới nêu rõ đây là khoản lợi được tính thành tiền từ việc sử dụng đất sau khi vi phạm và phải nộp vào ngân sách nhà nước. Trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất thì số lợi bất hợp pháp được chia đều. Nếu người vi phạm đã nộp một phần các khoản liên quan vào ngân sách nhà nước thì số tiền này được khấu trừ khi xác định số lợi bất hợp pháp phải nộp.

Nghị định cũng sửa đổi quy định về xử phạt hành vi không đăng ký biến động đất đai. Theo đó, hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định sẽ bị phạt từ 2-3 triệu đồng, đồng thời bổ sung trường hợp không bị xử phạt đối với việc nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.

Ngoài ra, Nghị định bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của các chức danh thanh tra và lực lượng Công an nhân dân đối với các hành vi vi phạm hành chính trong sử dụng đất an ninh theo quy định của pháp luật.

Nghị định số 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 31/8/2026.