Lục quân Mỹ vừa đạt bước tiến quan trọng trong chương trình Hiệu ứng phóng trên không (Air-Launched Effects - A-LE) khi lần đầu tiên phóng và điều khiển đồng thời nhiều hệ thống bay không người lái tự hành từ trực thăng UH-60M Black Hawk trong cuộc thử nghiệm thuộc Project Convergence Capstone 6 (PCC6) tại sa mạc Mojave.

Kết quả thử nghiệm thành công được công bố ngày 31/7 được đánh giá sẽ định nghĩa lại vai trò của UH-60M Black Hawk, từ một chiếc trực thăng vận tải truyền thống thành một phương tiện triển khai và chỉ huy các UAV trinh sát, tấn công từ khoảng cách an toàn.

Cuộc thử nghiệm chứng minh UH-60M Black Hawk không chỉ có thể phóng UAV mà còn đóng vai trò là trung tâm chỉ huy trên không, cho phép kíp lái mở rộng đáng kể khả năng trinh sát, phát hiện mục tiêu và tiến hành các cuộc tấn công chính xác vượt xa phạm vi cảm biến của chính trực thăng.

Đây là một phần trong chiến lược hiện đại hóa của Lục quân Mỹ nhằm phát triển mô hình tác chiến hiệp đồng giữa lực lượng có người lái và không người lái, tăng khả năng sống sót và tác chiến trong môi trường có đối phương phòng không mạnh.

Nối dài giới hạn tác chiến

Hệ thống Hiệu ứng phóng trên không (A-LE) là các UAV cỡ nhỏ được phóng trực tiếp từ máy bay có người lái nhằm mở rộng năng lực trinh sát, chỉ thị mục tiêu, tác chiến điện tử, thông tin liên lạc và tấn công chính xác vượt xa tầm hoạt động của cảm biến và vũ khí trên tàu bay mẹ.

Các hệ thống này hoạt động như một “bội số sức mạnh”, giúp trực thăng phát hiện, nhận dạng và tấn công mục tiêu từ khoảng cách an toàn, giảm nguy cơ bị các hệ thống phòng không hiện đại của đối phương uy hiếp.

Theo Lục quân Mỹ, A-LE được phát triển để tích hợp với lực lượng mặt đất, không quân và các hệ thống hỏa lực tầm xa, giúp rút ngắn thời gian phát hiện và tiêu diệt mục tiêu, đồng thời nâng cao khả năng nhận biết tình huống trên chiến trường.

Đợt thử nghiệm A-LE kéo dài ba ngày vừa diễn ra sau thành công của một đợt kiểm tra khác tại căn cứ Fort A.P. Hill, bang Virginia hồi tháng 6.

Trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt của sa mạc Mojave, các kíp lái UH- 60M Black Hawk đã phóng và điều khiển đồng thời nhiều UAV A-LE, chứng minh hệ thống có khả năng hoạt động bình thường trong môi trường thực tế.

Đáng chú ý, phiên bản Increment 1 của A-LE do các đơn vị thuộc Chính phủ Mỹ trực tiếp phát triển, dưới sự phối hợp giữa Văn phòng Dự án Trực thăng Đa dụng (UHPO) và Trung tâm Hàng không và Tên lửa (AvMC) thuộc Bộ Tư lệnh Phát triển Khả năng Chiến đấu Lục quân Mỹ (DEVCOM)

Ưu thế của việc Chính phủ Mỹ sở hữu toàn bộ kiến trúc hệ thống là việc quân đội có thể dễ dàng tích hợp các cảm biến, hệ thống tự động, thiết bị tác chiến điện tử hoặc vũ khí chính xác mới mà không bị phụ thuộc vào các phần mềm độc quyền của doanh nghiệp.

Tăng cường năng lực tấn công tầm xa

Một trong những nội dung trọng tâm của cuộc thử nghiệm là phát triển chương trình Đạn dược Chính xác Tầm xa (LRPM) - biến thể tấn công nằm trong “gia đình” A-LE.

Khác với các UAV chủ yếu thực hiện nhiệm vụ trinh sát, LRPM cho phép binh sĩ phát hiện, nhận dạng và tiêu diệt mục tiêu bằng các loại đạn chính xác được phóng từ xa.

Theo Lục quân Mỹ, LRPM được thiết kế theo mô hình “một người điều khiển - nhiều phương tiện”, cho phép một binh sĩ hoặc một kíp lái cùng lúc điều khiển nhiều hệ thống tự hành. Điều này tạo điều kiện triển khai các đòn tấn công phối hợp từ nhiều hướng nhằm vào các mục tiêu có giá trị cao, đồng thời giảm nguy cơ đối với máy bay và lực lượng mặt đất.

Khả năng này đặc biệt hữu ích khi đối phó với các hệ thống phòng không tích hợp, bệ phóng tên lửa cơ động, sở chỉ huy, lực lượng thiết giáp hoặc các mục tiêu có tính cơ động cao nằm sâu trong khu vực do đối phương kiểm soát.

Chuyển đổi vai trò của UH-60M Black Hawk trên chiến trường

Việc tích hợp A-LE giúp mở rộng đáng kể khả năng tác chiến của trực thăng UH-60M Black Hawk, dòng trực thăng đa dụng được sử dụng rộng rãi nhất của Lục quân Mỹ.

Nếu trước đây UH-60M chủ yếu đảm nhiệm các nhiệm vụ đổ bộ đường không, vận tải, cứu thương, chỉ huy và hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm thì nay phương tiện này còn có thể trực tiếp tham gia các nhiệm vụ trinh sát tầm xa và tấn công chính xác mà không cần triển khai riêng các UAV hộ tống.

Bên cạnh khả năng phóng UAV, phiên bản UH-60M Black Hawk cải tiến còn được trang bị hệ thống mạng liên kết tiên tiến, cho phép hoạt động như một “cổng kết nối trên không” giúp liên kết trực thăng, UAV, lực lượng mặt đất và các hệ thống hỏa lực.

Mạng thông tin này hỗ trợ kết nối vượt đường chân trời, chia sẻ dữ liệu mục tiêu và nhận thức tình huống theo thời gian gần thực, giúp duy trì chỉ huy - điều hành ngay cả trong môi trường tác chiến điện từ phức tạp.

Mô hình tác chiến người - máy

Theo đánh giá của Lục quân Mỹ, việc tích hợp A-LE giải quyết một trong những yêu cầu quan trọng nhất của chương trình hiện đại hóa quân đội.

Đó là tăng khả năng xâm nhập các khu vực có hệ thống phòng không dày đặc mà không phải đặt trực thăng có người lái vào vùng nguy hiểm.

Các UAV được phóng từ UH-60M Black Hawk có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ như trinh sát, giám sát, chỉ thị mục tiêu, truyền dữ liệu chiến trường, đánh giá thiệt hại sau tấn công và tiến hành các đòn tấn công chính xác trước khi truyền thông tin về sở chỉ huy gần như theo thời gian thực.

Về lâu dài, thành công của cuộc thử nghiệm PCC6 phản ánh xu hướng chuyển đổi của Lục quân Mỹ sang mô hình tác chiến hiệp đồng giữa người và máy, tác chiến phân tán, trong đó trực thăng có người lái, UAV tự hành và vũ khí chính xác tầm xa hoạt động như một mạng lưới thống nhất. Khi các phiên bản tiếp theo được tích hợp mức độ tự động hóa cao hơn, cảm biến hiện đại hơn và các hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến, UH-60M Black Hawk được kỳ vọng sẽ trở thành một nền tảng quan trọng trong các chiến dịch tác chiến đa miền của quân đội Mỹ và các đồng minh.