Ngày 11/8/2026, một trực thăng MH-60 của Mỹ đã phóng hai tên lửa AGM-114 Hellfire hay còn gọi là tên lửa "Hỏa ngục"vào tàu hàng Vela Nova treo cờ Panama tại Vịnh Oman. Vụ tấn công được cho là đã làm hư hỏng hệ thống lái hoặc các bộ phận thuộc hệ thống động lực của tàu, sau khi thủy thủ đoàn không tuân thủ các cảnh báo liên tiếp từ phía Mỹ và tiếp tục di chuyển về phía cảng của Iran.

Vụ việc cho thấy Mỹ có thể sử dụng vũ khí dẫn đường chính xác phóng từ trực thăng để ngăn chặn tàu thương mại không chấp hành mệnh lệnh, đồng thời hạn chế mức độ thiệt hại so với việc sử dụng hỏa lực hải quân hạng nặng.

Hình ảnh do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố cho thấy trực thăng MH-60R Seahawk của Hải quân Mỹ được trang bị tên lửa AGM-114 Hellfire. Đây là dòng trực thăng có khả năng kết hợp các cảm biến giám sát hàng hải với năng lực tấn công chính xác các mục tiêu trên mặt nước. Tùy cấu hình, MH-60R có thể mang tối đa hai bệ phóng Hellfire, mỗi bệ gồm 4 tên lửa, tương đương tối đa 8 tên lửa.

Các tên lửa Hellfire đã nhắm vào khu vực buồng máy hoặc những bộ phận liên quan đến khả năng cơ động của tàu, thay vì đánh chìm Vela Nova. Cách thức này cho phép tập trung hỏa lực vào những bộ phận trọng yếu để làm tàu mất khả năng di chuyển, qua đó tạo thêm lựa chọn cho lực lượng Mỹ trong các hoạt động ngăn chặn trên biển và kiểm soát nguy cơ leo thang tại khu vực vùng Vịnh và Eo biển Hormuz.

CENTCOM cho biết tàu Vela Nova đã dừng hành trình về phía Iran sau khi trực thăng Mỹ khai hỏa vào khu vực buồng máy. Vụ việc này gây chú ý bởi cho thấy hoạt động ngăn chặn trên biển có thể được tiến hành theo nhiều cấp độ, từ giám sát, phát cảnh báo, kiểm tra tàu cho đến sử dụng hỏa lực chính xác khi tàu không tuân thủ mệnh lệnh.

Vai trò của trực thăng MH-60

Trực thăng MH-60 giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động hàng hải của Hải quân Mỹ. Tuy nhiên, CENTCOM không công bố biến thể cụ thể được sử dụng trong vụ việc. Trong biên chế Hải quân Mỹ, MH-60R Seahawk chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ tác chiến chống ngầm và tác chiến mặt nước, còn MH-60S thực hiện nhiều nhiệm vụ khác như tác chiến mặt nước, vận tải hậu cần, hỗ trợ tác chiến đặc biệt và an ninh hàng hải.

MH-60R đặc biệt phù hợp với các nhiệm vụ giám sát và ngăn chặn trên biển nhờ hệ thống cảm biến đa dạng, gồm radar giám sát hàng hải, cảm biến quang-điện tử và hồng ngoại, hệ thống hỗ trợ tác chiến điện tử, liên kết dữ liệu, sonar thả chìm và phao sonar. Các hệ thống này giúp trực thăng phát hiện, nhận dạng và theo dõi tàu, duy trì khả năng quan sát cũng như truyền dữ liệu về các tàu chiến mặt nước.

Đối với nhiệm vụ tác chiến mặt nước, MH-60R và MH-60S đều có thể sử dụng tên lửa thuộc dòng AGM-114 Hellfire. Tùy cấu hình, trực thăng có thể mang một hoặc hai bệ phóng 4 ống. Tuy nhiên, việc MH-60 có khả năng mang tối đa 8 tên lửa không đồng nghĩa chiếc trực thăng tham gia vụ tấn công Vela Nova được trang bị đầy đủ cơ số này. CENTCOM chỉ xác nhận hai tên lửa Hellfire đã được phóng trong vụ việc.

So với các tên lửa chống hạm chuyên dụng có kích thước lớn hơn, AGM-114 Hellfire cung cấp phương thức tấn công có độ chính xác cao, phù hợp với những tình huống cần vô hiệu hóa một bộ phận cụ thể của tàu thay vì phá hủy toàn bộ mục tiêu. Trong vụ tấn công tàu Vela Nova, việc tập trung hỏa lực vào khu vực buồng máy hoặc hệ thống lái được cho là nhằm làm giảm khả năng cơ động của tàu, qua đó buộc tàu dừng hành trình mà không nhất thiết phải đánh chìm.

Gia tăng khả năng răn đe trên biển

Đây không phải lần đầu tiên lực lượng Mỹ sử dụng tên lửa Hellfire để vô hiệu hóa tàu thương mại trong quá trình thực thi lệnh phong tỏa. Hồi tháng 6/2026, Mỹ đã sử dụng tên lửa Hellfire để chặn một tàu chở dầu bị cáo buộc vi phạm lệnh phong tỏa tại Vịnh Oman.

Chiến thuật tương tự được áp dụng ngày 15/7, khi lực lượng Mỹ vô hiệu hóa tàu chở dầu M/T Belma bằng tên lửa Hellfire gần đảo Kharg của Iran. Báo cáo cho biết cuộc tấn công nhằm làm mất khả năng cơ động của tàu nhưng hạn chế thiệt hại đối với các khoang chứa hàng, qua đó cho thấy ưu tiên của lực lượng Mỹ là buộc tàu dừng hoặc thay đổi hướng di chuyển thay vì đánh chìm.

Vụ việc Vela Nova cũng nằm trong chuỗi các hoạt động ngăn chặn nhằm vào những tàu bị cáo buộc không tuân thủ lệnh phong tỏa. CENTCOM cho biết, tính đến ngày 11/8/2026, lực lượng Mỹ đã chuyển hướng 55 tàu thương mại bị cho là tìm cách phá vỡ lệnh phong tỏa, vô hiệu hóa 3 tàu không tuân thủ và đổ bộ lên 2 tàu khác.

Đối với các chỉ huy Mỹ, việc kết hợp trực thăng MH-60 với tên lửa Hellfire tạo ra một phương án trung tính, giữa hoạt động đổ bộ kiểm tra tàu và sử dụng hỏa lực hải quân hạng nặng, đồng thời tăng cường khả năng răn đe.

Trực thăng MH-60 có thể đảm nhiệm nhiều chức năng khi thực hiện nhiệm vụ: phát hiện tàu khả nghi, nhận dạng, theo dõi, hỗ trợ phát cảnh báo qua vô tuyến và nếu cần, chuyển sang sử dụng vũ khí chính xác khi thủy thủ đoàn không tuân thủ mệnh lệnh.

Khả năng này đặc biệt hữu ích tại Vịnh Oman, nơi lực lượng Mỹ phải giám sát vùng biển rộng lớn và ngăn chặn tàu thuyền trước khi chúng tiến vào vùng biển ven bờ Iran hoặc tiếp cận Eo biển Hormuz. So với tàu chiến, trực thăng có thể nhanh chóng tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách xa hơn, duy trì khả năng giám sát và gây sức ép mà không buộc tàu mẹ phải cơ động áp sát từng mục tiêu.