Giao thông và logistics vẫn là điểm nghẽn

Ông Bùi Minh Thạnh - Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, liên kết thời gian qua đã tạo nền tảng mở rộng không gian phát triển. Giai đoạn tới, hợp tác cần đi vào chiều sâu, phát huy lợi thế bổ trợ giữa TP.HCM, Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), tạo giá trị cụ thể cho người dân, doanh nghiệp.

Về giao thông, giai đoạn 2023-2025, các tỉnh, thành đã hợp tác nhiều chương trình, dự án. Nổi bật là các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài cùng các công trình kết nối sân bay Long Thành, cảng biển và logistics. Còn ở ĐBSCL, các địa phương phối hợp nghiên cứu đường sắt TP.HCM - Cần Thơ, đường bộ ven biển và giao thông thủy.

Liên kết thương mại cũng tạo thêm đầu ra cho hàng hóa. Có 113 đơn vị với 279 sản phẩm, trong đó 135 sản phẩm OCOP, được đưa lên sàn thương mại điện tử.

Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng, liên kết vùng vẫn thiếu dự án quy mô lớn tạo chuỗi giá trị bền vững; một số công trình giao thông còn vướng nguồn vật liệu, hạ tầng ĐBSCL chưa đồng bộ. Giao thông và logistics vẫn là điểm nghẽn lớn nhất trong liên kết hiện nay.

Từ thực tế này, ông Nguyễn Thanh Nhàn, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, đề xuất trong liên kết sắp tới ưu tiên hàng đầu là kết nối đồng bộ đường bộ, đường thủy và logistics để rút ngắn thời gian vận chuyển, giảmchi phí, giúp hàng hóa toàn vùng tiếp cận nhanh hơn TP.HCM và thị trường quốc tế.

Các tỉnh, thành thống nhất cụ thể các dự án hợp tác, trong đó phải làm rõ từng dự án, nguồn kinh phí và thời gian thực hiện. Định kỳ 6 tháng hoặc 1 năm, các địa phương sẽ tổ chức sơ kết, đánh giá số lượng dự án đã triển khai, số km đường giao thông đã hoàn thành và mức giảm chi phí logistics đạt được.

"Tôi đề xuất có thêm chương trình liên kết để giải quyết điểm nghẽn (về giao thông, logistics) giảm chí phí, mở ra thêm thị trường cùng tạo ra giá trị mới. Đồng Tháp cam kết sẽ chủ động, trách nhiệm, cùng TP.HCM và các tỉnh thành triển khai các công việc cụ thể ngay sau hội nghị này", ôngNguyễn Thanh Nhàn nói.

Phát triển giao thông thủy

Hiện nay, giao thông đường thủy là lợi thế của ĐBSCL trong vận chuyển hàng hóa về TP.HCM và các cảng biển để xuất khẩu, chi phí logistics thấp hơn so với đường bộ. Tuy nhiên, thế mạnh này vẫn chưa được một số tỉnh, thành khai thác đúng mức.

Ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Cần Thơ cho biết, nơi đây đã phát triển tuyến thủy nội địa và đang nghiên cứu phát triển tuyến thủy ven biển.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp ở đây đã sử dụng tàu nhỏ từ cảng sâu ở Cần Thơ chuyển hàng lên cảng ở TP.HCM với chi phí logistics thấp nhất so với các loại vận tải khác. Thời gian tới, Cần Thơ sẽ đẩy mạnh việc liên kết giao thông tuyến đường thủy.

Ông Lê Công Lý cho biết: "Đối với nội dung kết nối này, trước đây chúng tôi có trao đổi với TP.HCM, sau khi ký kết thỏa thuận hợp tác sẽ đi sâu vào khai thác. Chúng tôi cùng với TP.HCM và Tân Cảng có những bước trao đổi vấn đề này, tới đây sẽ đi sâu vào các cảng sông ở Đồng bằng sông Cửu Long và nhất là Cần Thơ với cảng biển TP.HCM".

Còn Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, cần chuyển từ tư duy “liên kết địa phương sang liên kết chuỗi giá trị”; chuyển tư duy xây dựng từng công trình giao thông riêng rẽ sang xây dựng một hệ thống logistics liên vùng.

Trong liên kết, các tỉnh, thành phải coi logistics là một hệ thống chung của hai vùng. Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với sức cạnh tranh của Đồng bằng sông Cửu Long.

Thời gian qua đã có sự đầu tư rất lớn cho cao tốc, cầu, đường bộ, đây là hướng đi hết sức cần thiết. Tuy nhiên với một vùng có mạng lưới sông ngòi đặc biệt như Đồng bằng sông Cửu Long, thì đường thủy phải được coi là một trong những "xương sống" của hệ thống logistics liên vùng.

Tiến sĩ Trần Du Lịch nói: "Tôi đề nghị ngoài việc xây dựng chuỗi logictics liên vùng, trong đó phải xây dựng chỗ tập kết hàng, chỗ kho lạnh…trên 1 chuỗi thống nhất, chứ không phải làm riêng lẻ như hiện nay. Từng doanh nghiệp làm một mình thì không thể được, phải liên kết lại mới làm chuỗi được".

Giai đoạn 2026-2030, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh cho rằng, cần chuyển từ “cùng phối hợp” sang “cùng kiến tạo”, từ liên kết địa phương sang liên kết không gian phát triển, từ kết nối hạ tầng sang hành lang kinh tế và từ hợp tác ngành sang chuỗi giá trị.

TP.HCM sẽ tăng cường năng lực kết nối không gian kinh tế, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công với các tỉnh vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó hình thành hành lang liên kết phát triển thông suốt, hiệu quả. Đồng thời, các địa phương cần phối hợp tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông vàlogistics.