Từ cuộc "lột xác" ngoạn mục của những khu đất bị lãng quên

Cách đây không lâu, khu đất dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùngvẫn là một khoảng trống nhếch nhác, cỏ dại mọc um tùm và rác thải chất đống. Suốt gần một thập kỷ, khu "đất vàng" nằm ngay vùng lõi trung tâm này bị cô lập hoàn toàn sau những lớp hàng rào quây tôn kín mít, gây lãng phí tài nguyên nghiêm trọng.

Thế nhưng, diện mạo nhếch nhác đó nay đã là câu chuyện của quá khứ. Bằng nhịp độ thi công khẩn trương xuyên đêm để kịp đưa vào phục vụ người dân, khu đất rộng hơn 3.000 m² này đã thực hiện một cuộc lột xác ngoạn mục. Những lối đi bộ bằng phẳng, thảm cỏ xanh mướt cùng khu vực nghỉ chân hiện đại đã thay thế hoàn toàn cho những tấm tôn lạnh lẽo. Nơi đây nhanh chóng trở thành một điểm sinh hoạt cộng đồng náo nhiệt, tràn đầy sức sống mỗi ngày.

Thường xuyên đến công viên tập thể dục và đưa cháu đi dạo, chịNguyễn Thị Liên (phường Nhiêu Lộc, TP.HCM) phấn khởi chia sẻ: “Trước đây, mỗi lần đi ngang qua đây ai cũng thấy tiếc vì đất vàng lại để hoang quá lâu. Từ ngày chính quyền cải tạo thành công viên, khu vực này đông vui hẳn lên. Người già có chỗ tập thể dục, trẻ em có không gian chạy nhảy, vui chơi, cảnh quan đô thị cũng sạch đẹp và văn minh hơn rất nhiều”.

Không riêng gì Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, làn sóng hồi sinh còn gọi tên khu Không gian tưởng niệm các nạn nhân Covid-19 cùng hàng loạt khu đất khác trong danh sách 9 khu đất vàng bị quây tôn thời gian qua. Những "điểm chết" đô thị, vốn lọt thỏm giữa các khối bê tông dày đặc, nay đã được chuyển đổi công năng để trở thành những "khoảng thở" vô giá cho người dân nội thành.

Mở rộng chiến dịch rà soát: Quyết tâm không để đất công "trùm mền"

Nhận thấy hiệu quả rõ nét từ các mô hình thí điểm và sự đồng thuận cao của người dân, Chủ tịch UBND TP.HCM đã chỉ đạo đẩy mạnh việc khai thác tạm thời các khu đất công, đất dự án chậm triển khai nhằm phục vụ nhu cầu cộng đồng. Theo đó, Sở Tài nguyên và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát toàn diện quỹ đất đang sử dụng kém hiệu quả, các dự án chậm tiến độ, tạm ngưng hoặc bỏ hoang kéo dài để xây dựng phương án sử dụng phù hợp.

Đây không chỉ là giải pháp chỉnh trang đô thị mà còn là bước đi quyết liệt nhằm chống lãng phí nguồn lực đất đai, chấm dứt tình trạng những khu đất vàng bị quây tôn nhếch nhác, trở thành điểm đen về mỹ quan và môi trường giữa lòng thành phố. Trên cơ sở đó, TP.HCM hướng đến việc chuyển đổi linh hoạt các khu đất này thành công viên tạm, vườn hoa, sân chơi và không gian sinh hoạt cộng đồng, qua đó gia tăng diện tích cây xanh, cải thiện chất lượng sống của người dân trong thời gian chờ triển khai dự án chính thức. Thành phố khẳng định việc tận dụng quỹ đất sẽ được thực hiện theo nguyên tắc không làm thay đổi quy hoạch, không ảnh hưởng đến quyền lợi của chủ đầu tư cũng như tiến độ phát triển trong tương lai.

Xa hơn, TP.HCM còn nghiên cứu các giải pháp quy hoạch mang tính chiến lược, trong đó có khả năng điều chỉnh, hoán đổi một số dự án chậm triển khai ra khu vực ngoại vi hoặc các đô thị vệ tinh, dành quỹ đất trung tâm cho những không gian xanh và công trình công cộng, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững, lấy người dân làm trung tâm.

Thay đổi tư duy đô thị: Ưu tiên "chất" hơn "lượng"

Dưới góc nhìn chuyên gia, việc TP.HCM tiếp tục lấy đất quây tôn làm công viên là một hướng đi hoàn toàn đúng đắn, mang tính cấp bách trong bối cảnh diện tích cây xanh khu vực nội đô hiện đang thấp hơn rất nhiều so với tiêu chí tối thiểu luật định là 10 m²/người.

Chuyên gia Nguyễn Duy Thành nhận định, việc biến các khu đất quây tôn thành "đất vàng cho cộng đồng" không chỉ cải thiện bộ mặt đô thị mà còn mang lại lợi ích sát sườn cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người dân. Ông Thành đề xuất: "Đối với các dự án chậm triển khai, thành phố có thể nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, hoán đổi sang những khu vực có quỹ đất rộng hơn ở vùng ven để phát triển các đô thị vệ tinh. Qua đó, chúng ta sẽ dành được thêm không gian xanh và tiện ích công cộng cho khu vực lõi trung tâm vốn đang chịu áp lực quá tải lớn về dân số".

Đồng quan điểm, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng TP.HCM cần ưu tiên tăng trưởng về chất thay vì tiếp tục gia tăng mật độ xây dựng bằng các khối bê tông tại khu vực trung tâm. Các dự án cao tầng, siêu đô thị cần được định hướng dịch chuyển ra những vùng ngoại vi bởi vì ở đócó hạ tầng giao thông hiện đại và khả năng kết nối tốt. Giải pháp hoán đổi này vừa giúp giảm tải cho nội đô, vừa tạo ra dư địa lớn để mở rộng mảng xanh, thúc đẩy TP.HCM phát triển theo hướng đô thị sinh thái bền vững.

Hành trình dẹp bỏnhững tấm tôn lạnh lẽo để trả lại không gian xanh cho cộng đồng đang minh chứng cho một tư duy phát triển đô thị mới, nhân văn của TP.HCM: Giảm khoảng đất chết, tăng không gian sống. Với chiến dịch tổng rà soát và kiên quyết thu hồi đất hoang lần này, người dân Thành phố mang tên Bác hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một tương lai đáng sống hơn để nơi những dự án "trùm mền" suốt nhiều năm sẽ dần được thay thế bằng tiếng cười và những thảm cỏ xanh mướt.