Tư liệu có giá trị

Đợt bàn giao lần này gồm: hồ sơ của 3 kỷ vật liệt sĩ, hồ sơ chỉ dẫn sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A và hồ sơ giải mã mật danh đơn vị 962 - tài liệu được đánh giá có liên quan đến các hiện vật từng phát hiện tại Công viên Lê Thị Riêng.

Theo Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM, toàn bộ tư liệu do nhóm nghiên cứu VWAI sưu tầm, tổng hợp và nghiên cứu trong nhiều năm nhằm bổ sung nguồn dữ liệu phục vụ đối chiếu hồ sơ, xác minh nhân chứng, khảo sát thực địa và từng bước xác định vị trí chôn cất các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Việc tiếp nhận các hồ sơ, kỷ vật lần này không chỉ bổ sung nguồn dữ liệu có giá trị cho công tác chuyên môn mà còn mở rộng khả năng kết nối thông tin từ nhiều nguồn như nhân chứng, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và chính quyền địa phương, qua đó nâng cao hiệu quả tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ.

PGS.TS Alex Võ Đình Thái, đồng chủ nhiệm Dự án VWAI tại Việt Nam, cho biết, chỉ trong vòng một tháng sau cuộc làm việc với lãnh đạo Chính phủ và Ban Chỉ đạo 515, Đại học Công nghệ Texas Tech đã phối hợp với nhiều đơn vị của Việt Nam như Cục Lưu trữ Nhà nước và Bộ Tư lệnh TP.HCM để triển khai công tác nghiên cứu.

Theo ông, điều này cho thấy quyết tâm chung của các bên trong việc thực hiện chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm", hướng tới mục tiêu phục dựng danh tính những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Ông Alex Võ Đình Thái cho hay, quá trình tìm kiếm người mất tích trong chiến tranh gồm 4công đoạn chính: nghiên cứu lịch sử, truy tìm thực địa, quy tập hài cốt và xác định danh tính bằng ADN kết hợp tư liệu lịch sử.

Theo ông, phía Đại học Công nghệ Texas Tech có thế mạnh ở hai khâu nghiên cứu lịch sử và định danh, trong khi các cơ quan của Việt Nam đảm nhiệm hiệu quả công tác khảo sát thực địa và quy tập hài cốt. Hai bên sẽ tiếp tục phối hợp lâu dài để nâng cao hiệu quả tìm kiếm.

"Chúng tôi không hứa là hồ sơ chúng tôi đưa ra kết quả cuối cùng. Chúng ta phải bắt đầu từ bước đầu để đến bước sau. Nhưng ngược lại, Texas Tech cũng đóng vai trò như trường hợp ở Công viên Lê Thị Riêng khi tìm được các hài cốt, có thông tin gì, ví dụ như việc có miếng thẻ 962 thì từ đó chúng tôi có thể truy tìm ngược lại thông tin liên quan đến đơn vị này. Từ đó cho biết đơn vị này có liên quan đến đơn vị đánh ở Cầu Chữ Y vào năm 1968, để ra thông tin có bao nhiêu người hy sinh.", ông Alex Thái nói.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM cho biết, đây là những hồ sơ rất quan trọng, nhiều ý nghĩa ở các góc độ khác nhau. Nếu các kỷ vật thể hiện sự tri ân với các anh hùng liệt sĩ thì TP sẽ trao cho các gia đình ngay trong tháng 7 để tỏ lòng tri ân.

Bên cạnh đó, hồ sơ các liệt sĩ tại Bệnh viện K76A đã mở ra cho TP hướng đi mới để nghiên cứu và thu thập thông tin tìm kiếm các liệt sĩ đã hy sinh trong năm 1968, 1969 và các năm tiếp theo. Ông đánh giá cao hồ sơ này bởi trong này có danh sách các liệt sĩ, tọa độ chôn các liệt sĩ; từ đó giúp cho Ban Chỉ đạo Thành phố đỡ tốn kém thời gian nghiên cứu hồ sơ...

Đặc biệt, bộ hồ sơ giải mã mật danh đơn vị 962, có liên quan đến hiện vật được phát hiện tại Công viên Lê Thị Riêng, theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, đây là một thông tin rất có giá trị.

"Từ hồ sơ này chúng tôi cũng sẽ nghiên cứu xác định thêm danh tính, giải mã thêm phiên hiệu đơn vị 962 để góp phần nghiên cứu về lịch sử đơn vị 962. Đặc biệt là xác định những liệt sĩ của đơn vị 962 đã hy sinh anh dũng như thế nào trong Mậu Thân 1968. Tôi nghĩ đây là giá trị rất lớn trong nghiên cứu lịch sử sau này", Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nói.

Nguồn chất liệu vô giá cho hành trình tìm kiếm liệt sĩ

Phát biểu tại buổi tiếp nhận, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh, mỗi trang tài liệu, mỗi bức ảnh hay kỷ vật, dù nhỏ nhất, đều là nguồn chất liệu vô giá cho hành trình tìm kiếm liệt sĩ.

Các thông tin về Bệnh viện K76A, đơn vị 962, Tiểu đoàn 1 Long An cùng hồ sơ các liệt sĩ sẽ góp phần làm sáng tỏ và củng cố kết quả của quá trình tìm kiếm, quy tập.

Bộ Tư lệnh TP.HCM sẽ tiếp nhận, quản lý và khai thác hiệu quả các tư liệu được trao tặng nhằm phục vụ công tác xác định danh tính và quy tập hài cốt liệt sĩ.

"Chúng ta nỗ lực hết sức mình để có thể giải mã tất cả những gì còn băn khoăn, theo như chỉ đạo của Thủ tướng là nỗ lực hết sức để thực hiện, không chỉ là Chiến dịch 500 ngày đêm mà đó là trách nhiệm thực hiện một cách cao nhất để đưa các anh, các chị, các chiến sĩ, liệt sĩ đã hy sinh cho đất nước về với quê hương, gia đình", ông Nguyễn Mạnh Cường nói.

Thời gian tới, TP.HCM sẽ tập trung nghiên cứu, giải mã thông tin tại các địa điểm trọng điểm như sân bay Tân Sơn Nhất, ngã tư Gò Mây, Bông Trang - Nhà Đỏ cùng nhiều khu vực khác, với kỳ vọng từng bước làm sáng tỏ những hồ sơ lịch sử còn dang dở và đưa các liệt sĩ trở về với gia đình.

Cũng tại buổi trao hiện vật, luật sư Tạ Thu Phong, đại diện Dự án VWAI tại Việt Namcho biết nhóm đang tập trung nghiên cứu hồ sơ liên quan đến khu vực sân bay Tân Sơn Nhất.

Đến nay, dự án đã thu thập hơn 10 bức ảnh cùng 4 đoạn phim của quân đội Hoa Kỳ ghi lại hình ảnh các thi thể bộ đội được tập trung tại một khu vực, đồng thời có sơ đồ cấu tạo sân bay ở thời điểm chiến tranh. Đây được đánh giá là những dữ liệu quan trọng, có tính khả thi cao để khoanh vùng và triển khai tìm kiếm trong thời gian tới.

Hiện, Đại học Công nghệ Texas Tech đang lưu trữ hơn 2,7 triệu trang tư liệu thu thập từ chiến trường và tiếp tục khai thác khoảng 30 triệu trang tài liệu từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia Hoa Kỳ cùng nhiều nguồn khác. Đội ngũ gồm khoảng 40 chuyên gia đang làm việc tại Việt Nam để nghiên cứu, phân tích và xây dựng các sản phẩm phục vụ công tác tìm kiếm.