Khi "trung tâm giấy phép lái xe" mọc lên như nấm

Nhu cầu cấp đổi bằng lái tại thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) tăng mạnh đang tạo cơ hội cho các đối tượng cò dịch vụ lộng hành. Sau khi nhiệm vụ quản lý, sát hạch và cấp đổi giấy phép lái xe được chuyển giao sang lực lượng mới, nhu cầu thực hiện thủ tục cấp đổi bằng lái tại TP.HCM tăng mạnh. Tại nhiều điểm tiếp nhận hồ sơ, người dân phải xếp hàng từ sáng sớm hoặc chờ nhiều ngày mới hoàn tất thủ tục.

Lợi dụng tâm lý muốn giải quyết hồ sơ nhanh, hàng loạt website quảng cáo dịch vụ cấp đổi giấy phép lái xe xuất hiện dày đặc trên Internet. Chỉ cần gõ cụm từ "dịch vụ cấp đổi bằng lái xe ô tô TP.HCM", người dùng dễ dàng bắt gặp hàng chục trang web với những tên gọi mang tính chất chính thống như "trung tâm giấy phép lái xe", "trường đào tạo lái xe", "hỗ trợ thủ tục hành chính".

Đáng chú ý, nhiều website sử dụng tên miền, giao diện và nội dung quảng bá dễ khiến người dân hiểu rằng đây là các đơn vị được cơ quan chức năng cấp phép hoặc có liên kết với cơ quan quản lý nhà nước.

Đơn cử, website truongdaylaixeoto.edu.vn quảng cáo dịch vụ cấp đổi giấy phép lái xe với những cam kết đầy hấp dẫn như: "Không chờ đợi - Không lấy số thứ tự - Không đi lại nhiều lần". Nội dung quảng bá nhấn mạnh khả năng hỗ trợ người dân hoàn thành thủ tục nhanh chóng, tiết kiệm thời gian hơn so với việc tự thực hiện.

Để kiểm chứng thông tin, phóng viên đã liên hệ theo số điện thoại công khai trên website. Người nghe máy tự giới thiệu là cán bộ của một trường dạy lái xe và sẵn sàng tư vấn các gói dịch vụ cấp đổi giấy phép lái xe với nhiều mức giá khác nhau. Trong đó có giá đổi bằng lái lên đến 4.5 triệu đồng.

Thu phí hàng triệu đồng cho thủ tục có lệ phí hơn 100.000 đồng

Theo quy định hiện hành, lệ phí cấp đổi hoặc cấp lại giấy phép lái xe là 115.000 đồng/lần. Ngay cả khi cộng thêm chi phí khám sức khỏe theo quy định, tổng số tiền người dân phải chi trả thường chỉ ở mức vài trăm nghìn đồng. Thế nhưng, khảo sát của phóng viên cho thấy nhiều đơn vị trung gian đang thu mức phí cao gấp nhiều lần.

Tại website truongdaotaolaixehcm.com, đơn vị này quảng cáo dịch vụ cấp đổi giấy phép lái xe với mức giá công khai từ 900.000 đồng đến 1,6 triệu đồng. Tuy nhiên, khi phóng viên liên hệ trực tiếp, mức phí được báo lại hoàn toàn khác. Theo nhân viên tư vấn, nếu thực hiện theo "quy trình bình thường", người dân phải chờ đến tháng 8 mới được lên cơ quan công an chụp hình và có thể đến tháng 9 hoặc tháng 10 mới hoàn tất các thủ tục tiếp theo. Tổng chi phí được báo gồm 1,4 triệu đồng tiền khám sức khỏe, 400.000 đồng phí sát hạch và 215.000 đồng phí ép bằng

Đáng chú ý hơn, người này còn giới thiệu một phương án "làm nhanh" với mức phí tăng thêm 1,7 triệu đồng để được sắp xếp lịch sớm hơn. Tổng số tiền mà người dân phải chi trả lên tới hơn 3,7 triệu đồng. Trong cuộc trao đổi, nhân viên tư vấn còn cho biết nếu người dân tự đến làm thủ tục tại địa chỉ 252 Lý Chính Thắng (TP.HCM) có thể phải chờ nhiều tháng do số lượng hồ sơ được tiếp nhận mỗi ngày có hạn. Khi phóng viên đặt câu hỏi vì sao có sự khác biệt giữa hai phương án và căn cứ nào để khách hàng sử dụng dịch vụ của đơn vị có thể được giải quyết nhanh hơn, người này không giải thích cụ thể mà đề nghị đến văn phòng trao đổi trực tiếp. Những lời quảng cáo như vậy dễ khiến người dân tin rằng việc bỏ thêm tiền sẽ giúp hồ sơ được ưu tiên xử lý, trong khi bản chất của các khoản phí này không được công khai rõ ràng.

Đằng sau những cái tên mang màu sắc "chính thống"

Quá trình tìm hiểu của phóng viên cho thấy nhiều địa chỉ được giới thiệu là "trung tâm giấy phép lái xe" hoặc "trường đào tạo lái xe" thực chất không phải cơ sở đào tạo lái xe được cấp phép. Đơn cử, website truongdaotaolaixehcm.com giới thiệu đây là một đơn vị hỗ trợ cấp đổi bằng lái xe. Tuy nhiên, theo thông tin đăng ký doanh nghiệp, địa chỉ này là văn phòng của Công ty TNHH Tư vấn Thương mại Dịch vụ Đồng Tâm do bà Huỳnh Thị Kim Vi là người đại diện theo pháp luật. Khi phóng viên liên hệ theo số điện thoại đăng ký của doanh nghiệp, người nghe máy là một người đàn ông và không cung cấp được thông tin chứng minh đây là cơ sở đào tạo lái xe hay đơn vị được giao thực hiện các thủ tục liên quan đến cấp đổi giấy phép lái xe. Người này nói việc đăng ký tên miền hay treo thông tin tự nhận là trường, thì theo hiểu biết người này là không hề sai quy định pháp luật bởi các cơ quan vẫn cho phép.

Tại nhiều website khác, tình trạng tương tự cũng xuất hiện. Các đơn vị sử dụng những cụm từ như "trường đào tạo", "trung tâm giấy phép lái xe", "hỗ trợ cấp đổi bằng lái" để tạo cảm giác chính thống, trong khi thực chất chỉ hoạt động như đơn vị môi giới hoặc cung cấp dịch vụ trung gian.

Ông Nguyễn Quang Phú, một người dân từng tìm hiểu dịch vụ cấp đổi giấy phép lái xe qua mạng, cho biết: "Tôi thấy website đặt tên là trường đào tạo nên nghĩ đó là đơn vị chính thức hoặc có liên quan đến cơ quan quản lý. Sau này tìm hiểu mới biết không phải. Điều khiến tôi băn khoăn là cùng một thủ tục hành chính nhưng mỗi nơi lại báo một mức giá khác nhau." Thực tế cho thấy không ít người dân hiện nay vẫn gặp khó khăn trong việc phân biệt đâu là kênh thông tin chính thức của cơ quan nhà nước và đâu là các đơn vị trung gian hoạt động vì mục đích thương mại.

Khoảng trống thông tin đang tạo đất sống cho "cò" dịch vụ

Theo quy định hiện hành, người dân có thể thực hiện thủ tục cấp đổi giấy phép lái xe trực tiếp tại các điểm tiếp nhận do cơ quan công an công bố hoặc thực hiện thông qua các nền tảng dịch vụ công trực tuyến. Hồ sơ tương đối đơn giản, gồm giấy phép lái xe đang sử dụng, căn cước công dân hoặc tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và giấy khám sức khỏe theo quy định.

So với trước đây, quy trình đã được rút gọn đáng kể nhằm giảm thời gian và chi phí cho người dân. Tuy nhiên, thực tế tại một số địa phương vẫn xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ, lượng hồ sơ tăng đột biến và người dân thiếu thông tin về quy trình thực hiện. Đây chính là khoảng trống để các dịch vụ trung gian phát triển.

Luật sư Dương Lê Ước An (Đoàn Luật sư TP Hà Nội)cho rằng pháp luật không cấm doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính. Tuy nhiên, nếu các website sử dụng tên gọi như “Trung tâm giấy phép lái xe”, “Trường đào tạo lái xe”, cùng các thông điệp như “không chờ đợi”, “không lấy số thứ tự”, “làm nhanh”, khiến người dân hiểu nhầm đây là đơn vị chính thức hoặc có khả năng tác động đến quy trình giải quyết hồ sơ của cơ quan nhà nước thì cần được kiểm tra, làm rõ.

Theo Điều 8 Luật Quảng cáo 2012, hành vi quảng cáo gây nhầm lẫn về khả năng cung cấp dịch vụ hoặc tư cách pháp lý của tổ chức, cá nhân là hành vi bị nghiêm cấm. Bên cạnh đó, việc cam kết giải quyết hồ sơ nhanh hơn quy trình thông thường, nếu không có căn cứ, có thể bị xem xét là cung cấp thông tin không chính xác cho khách hàng. “Điều đáng quan tâm không phải là mức phí dịch vụ cao hay thấp, mà là việc liệu các đơn vị này có đang tạo cho người dân cảm giác rằng chỉ cần bỏ thêm tiền sẽ được ưu tiên giải quyết thủ tục hành chính hay không. Nếu có dấu hiệu tác động trái quy định vào quy trình công vụ thì cần được cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm”, luật sư An nhấn mạnh.

Một thủ tục hành chính có lệ phí chỉ hơn 100.000 đồng nhưng đang bị biến thành những "gói dịch vụ ưu tiên" trị giá hàng triệu đồng. Nếu không sớm có giải pháp chấn chỉnh, tình trạng "cò" dịch vụ trên môi trường mạng sẽ tiếp tục tồn tại, làm méo mó mục tiêu cải cách hành chính, gia tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với các dịch vụ công.