Trong cuộc trao đổi với báo chí bên lề Diễn đàn Truyền thông ASEAN (AMF) lần thứ 10 diễn ra ngày 29/7 tại Manila (Philippines), Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn đã trả lời nhiều câu hỏi của về tình hình Myanmar, Biển Đông, hợp tác kinh tế, chống tội phạm xuyên quốc gia và quan hệ giữa ASEAN với các đối tác.

Đồng thuận 5 điểm tiếp tục là cơ sở tham chiếu về vấn đề Myanmar

Về vấn đề Myanmar, ông Kao Kim Hourn khẳng định Đồng thuận 5 điểm vẫn là văn kiện tham chiếu quan trọng của ASEAN trong các nỗ lực thúc đẩy giải quyết tình hình tại quốc gia này. Theo ông, ASEAN tiếp tục triển khai các cơ chế hiện có, gồm cơ chế Bộ ba (Troika) với Chủ tịch ASEAN tiền nhiệm, đương nhiệm và kế nhiệm, cùng Văn phòng Đặc phái viên của Chủ tịch ASEAN nhằm bảo đảm tính liên tục trong các nỗ lực của ASEAN.

“Đồng thuận 5 điểm vẫn là văn kiện tham chiếu quan trọng vì đây là văn kiện duy nhất được tất cả các nhà lãnh đạo ASEAN nhất trí thông qua, trong đó có đại diện của Myanmar vào thời điểm đó. Cho đến khi các nhà lãnh đạo ASEAN có quyết định khác, Đồng thuận 5 điểm vẫn tiếp tục là khuôn khổ tham chiếu của ASEAN về Myanmar”, Tổng Thư ký ASEAN nhấn mạnh.

Theo Tổng Thư ký Kao Kim Hourn, ASEAN hoan nghênh sự hỗ trợ của các đối tác, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ, song nhấn mạnh tiến trình liên quan Myanmar cần do ASEAN dẫn dắt, giải pháp lâu dài phải do chính Myanmar làm chủ. Theo ông, Đặc phái viên ASEAN vẫn duy trì tiếp xúc với tất cả các bên liên quan. Ông cũng cho rằng không phải mọi hoạt động ngoại giao đều có thể công khai trên truyền thông, bởi việc xây dựng lòng tin giữa các bên đòi hỏi những kênh trao đổi phù hợp.

Làm rõ thêm về cơ chế ra quyết định của ASEAN, ông Kao Kim Hourn cho biết nguyên tắc đồng thuận được quy định trong Hiến chương ASEAN và là nền tảng đối với các quyết định về chính trị - an ninh.

“Mọi quyết định và tuyên bố đều phải được thông qua bằng sự đồng thuận. Điều này có nghĩa là toàn bộ các quốc gia thành viên phải đồng ý. Không có tuyên bố nào được đưa ra nếu chưa đạt được sự đồng thuận tuyệt đối”, ông Kao Kim Hourn nói.

Theo Tổng Thư ký ASEAN, chỉ trong một số lĩnh vực kinh tế mới có thể áp dụng công thức “ASEAN trừ X”, trong khi các vấn đề chính trị và an ninh đều phải tuân thủ nguyên tắc đồng thuận.

Đẩy nhanh đàm phán COC và thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực

Đối với vấn đề Biển Đông, ông Kao Kim Hourn cho biết ASEAN và Trung Quốc tiếp tục cam kết thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), đồng thời thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Hai bên đã hoàn thành vòng rà soát văn bản lần thứ hai và đang bước sang vòng rà soát thứ ba.

“ASEAN mong muốn một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất và có tính khả thi”, Tổng Thư ký Kao Kim Hourn nhấn mạnh.

Về hợp tác kinh tế, ông Kao Kim Hourn cho biết ASEAN đang đẩy mạnh nâng cấp Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), tháo gỡ các rào cản phi thuế quan và hướng tới nâng tỷ trọng thương mại nội khối từ khoảng 21-22% hiện nay lên 25%.

Bên cạnh việc phát huy hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) hiện có với các đối tác, ASEAN cũng đang thúc đẩy đàm phán các FTA mới, trong đó có Canada, đồng thời xúc tiến Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), được kỳ vọng sẽ đóng góp thêm khoảng 2.000 tỷ USD cho nền kinh tế khu vực vào năm 2030.

Tổng Thư ký Kao Kim Hourn cũng cho hay ASEAN hiện không có kế hoạch xây dựng một đồng tiền chung như Liên minh châu Âu (EU). Thay vào đó, ASEAN đang thúc đẩy thanh toán bằng đồng nội tệ (LCS) và tăng cường kết nối hệ thống thanh toán số nhằm tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư trong khu vực.

Tăng cường hợp tác ứng phó các thách thức xuyên biên giới

Trả lời câu hỏi về cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia, ông Kao Kim Hourn cho rằng đây là thách thức ngày càng phức tạp do các tổ chức tội phạm hoạt động xuyên biên giới và có khả năng thích ứng rất nhanh. Theo ông, ASEAN đang tăng cường chia sẻ thông tin theo thời gian thực, nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi pháp luật, đồng thời tiếp tục thúc đẩy hợp tác tư pháp thông qua Hiệp định Tương trợ tư pháp về hình sự (MLAT) và hướng tới xây dựng Hiệp ước Dẫn độ ASEAN.

“Không một quốc gia đơn lẻ nào có thể tự mình chống lại vấn nạn này; chúng ta cần sự hợp tác khu vực và quốc tế ở mức cao nhất”, ông Kao Kim Hourn nhấn mạnh.

Đề cập đến quan hệ đối ngoại của ASEAN, Tổng Thư ký Kao Kim Hourn đánh giá việc tăng cường hợp tác với Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), Đức và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ mở ra thêm cơ hội về thương mại, đầu tư, an ninh năng lượng, chuyển đổi số và phát triển bền vững, qua đó góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.